Cena bycia idealistą w "Lalce" Bolesława Prusa i "Dziadach" Mickiewicza

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 11.10.2025 o 9:32

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 8.10.2025 o 15:59

Idealiści to ludzie, którzy marzą o lepszym świecie, kierują się wyższymi wartościami i często dążą do realizacji swoich wizji, nawet kosztem własnego komfortu czy bezpieczeństwa. Jednak życie idealisty bywa trudne, a cena, jaką trzeba zapłacić za swoje przekonania, jest niejednokrotnie wysoka. Temat idealizmu doskonale ukazują dwa wielkie polskie dzieła literackie: „Lalka” Bolesława Prusa oraz „Dziady, część III” Adama Mickiewicza. W obu utworach bohaterowie, poprzez swoje ideowe dążenia, doświadczają licznych rozczarowań i cierpień. Warto przyjrzeć się bliżej, jak w każdym z tych dzieł wyrażona jest idea bycia idealistą i jaka jest jej cena.

Stanisław Wokulski, główny bohater powieści „Lalka”, jest postacią niezwykle złożoną. Wokulski to kupiec, naukowiec, a także patriota, który stara się swój majątek użyć do zrealizowania swoich idealistycznych zamierzeń. Jego największym celem jest zdobycie serca arystokratki Izabeli Łęckiej, która jest dla niego uosobieniem doskonałości. Pomimo ogromnych wysiłków, działania Wokulskiego są często lekceważone lub wręcz wyśmiewane przez ludzi z jego otoczenia. Przykładem tego jest scena, w której organizuje akcję charytatywną dla biednych, lecz zamiast uznania, spotyka go krytyka ze strony arystokracji, która widzi w jego działaniach jedynie próbę zdobycia popularności. Cena, jaką Wokulski płaci za swój idealizm, to głównie frustracja i wewnętrzny konflikt. Jego idealistyczne marzenia zderzają się z brutalną rzeczywistością, co w efekcie prowadzi go do rozczarowania życiem. Symbolicznym momentem jest tu niespełniona miłość do Izabeli, która nie docenia jego uczuć i widzi w nim jedynie bogatego kupca, nie godnego jej uwagi. Wokulski, nie odnajdując swego miejsca ani w świecie arystokracji, ani wśród mieszczaństwa, kończy swoje życie w niejednoznacznej sytuacji, pozostawiając pytania o jego przyszłość bez jasnej odpowiedzi.

Z kolei w „Dziadach, część III” Adama Mickiewicza, idealizm przybiera formę patriotyzmu i walki o wolność Ojczyzny. Konrad, główny bohater, jest poetą i bojownikiem, który wierzy w niezwykłą moc poezji i własnych zdolności profetycznych. Jego dążenie do zmiany rzeczywistości i zbawienia narodu polskiego przybiera formę mesjanistycznego przekonania o własnej misji. W „Wielkiej Improwizacji” Konrad, oddając się uniesieniom, staje w szranki z Bogiem, oskarżając Go o obojętność wobec cierpień Polaków. Ta scena ukazuje dramatyczne starcie idealizmu z boskimi planami, gdzie uniesienia poety prowadzą do pychy i bluźnierstwa. Konsekwencją tak radykalnego idealizmu jest jednak nie tylko osobiste cierpienie, ale również izolacja społeczna i duchowa. Konrad, przepełniony własnymi wizjami i rozczarowany brakiem natychmiastowych rezultatów, oddala się od przyjaciół i staje się coraz bardziej samotny w swoim dążeniu do odmienienia losu narodu.

Oba utwory pokazują, że idealizm, choć niosący ze sobą szlachetne idee, nie jest wolny od kosztów. W przypadku Wokulskiego, cena to rozczarowanie społeczeństwem i wielka osobista tragedia związana z niespełnioną miłością. Jego idealistyczne marzenia o związaniu nauki i handlu oraz stworzeniu lepszego społeczeństwa otarły się o ścianę niechęci i niezrozumienia, co doprowadziło go do desperacji. Wokulski jest również symbolem człowieka rozdartego pomiędzy różnymi wartościami i klasami społecznymi, co dodatkowo potęguje jego trudne położenie.

Dla Konrada z „Dziadów” cena idealizmu jest duchowa i społeczna: to dramat wewnętrznego konfliktu, izolacji oraz niezdolności do pogodzenia własnych przekonań z rzeczywistością. Konrad, pragnąc stać się wieszczem i przewodnikiem narodu, napotyka na bariery nie tylko zewnętrzne, ale i wewnętrzne. Jego odważne, lecz skrajne postawy prowadzą do konfliktu z Bogiem i bliskimi mu ludźmi, co ukazuje jak daleko może zaprowadzić niekontrolowany idealizm.

Podsumowując, bycie idealistą oznacza życie zgodne z wyższymi wartościami, lecz nie jest wolne od trudności i cierpień. Przykłady Wokulskiego i Konrada pokazują, że cena tego stylu życia to często zderzenie z brutalną rzeczywistością, rozczarowanie ludźmi oraz wewnętrzne konflikty i samotność. Obie postacie uczą nas, że idealizm, mimo swoich pięknych założeń, wymaga poświęceń, a jego realizacja nie zawsze przynosi oczekiwane efekty i może prowadzić do trudnych konsekwencji. To przestroga dla tych, którzy, pragnąc zmieniać świat, muszą być gotowi na konfrontację z niełatwą rzeczywistością i własnymi słabościami.