Czy możliwe jest zachowanie godności w skrajnych sytuacjach? Rozprawka z odwołaniem do lektur obowiązkowych i filmu lub innej lektury z epoki II wojny światowej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: dzisiaj o 9:57

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 28.01.2026 o 13:18

Godność to pojęcie, które przynależy do najważniejszych wartości moralnych człowieka. Jest ściśle związana z poczuciem własnej wartości, szacunkiem do samego siebie oraz do innych ludzi. W literaturze, a także w filmie czy historii, spotykamy różnorodne przykłady, które pokazują, czy możliwe jest zachowanie godności w skrajnych sytuacjach. Nasze rozważania oprzemy na kilku dziełach literackich oraz filmie z okresu II wojny światowej.

Pierwszym dziełem, które warto omówić, jest „Dżuma” Alberta Camusa. Chociaż akcja powieści rozgrywa się w fikcyjnym mieście Oran podczas epidemii dżumy, jest ona metaforą współczesnych wojen, a zwłaszcza II wojny światowej. Bohaterowie powieści, tacy jak doktor Rieux czy Tarrou, wytrwale dążą do pomocy innym, ryzykując własne życie. Ich postawy pokazują, że nawet w ekstremalnych warunkach można zachować godność, pozostając wiernym swoim przekonaniom i etycznym wartościom. Ich działania są przykładem odwagi oraz niezłomności, pokazują, że godność nie jest uzależniona od zewnętrznych okoliczności.

Kolejnym utworem jest „Medaliony” Zofii Nałkowskiej. To zbiór opowiadań, które przedstawiają przeżycia ludzi w obliczu okrucieństw wojny. Jedno z najbardziej przejmujących opowiadań, „Kobieta cmentarna”, ukazuje historię kobiety pracującej przy zwłokach na cmentarzu. Pomimo ekstremalnych warunków, kobieta stara się zachować godność, wykonując swoją pracę najlepiej, jak potrafi. W postawie tej kobiety widać, że zachowanie godności jest możliwe nawet w najtrudniejszych sytuacjach, kiedy człowiek narażony jest na ogromne cierpienie fizyczne i psychiczne.

Warto również wspomnieć o powieści „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall. Książka ta jest wywiadem z Markiem Edelmanem, jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim. Edelman opowiada o nieopisanych tragediach i heroizmie ludzi zamkniętych w getcie. Mimo okrucieństwa i beznadziei walczą, wykazując się niebywałą odwagą i godnością. Edelmanowi nie chodzi tylko o samo przetrwanie, ale również o zachowanie ludzkiej godności. To przecież ona stanowiła sens walki getta, która była skazana na niepowodzenie, ale mimo to walczono, aby pokazać, że człowieka nie można pozbawić godności w skrajnych okolicznościach.

Nie można pominąć filmu „Lista Schindlera” w reżyserii Stevena Spielberga, który również jest doskonałym przykładem zachowania godności w ekstremalnych sytuacjach. Oskar Schindler, niemiecki przedsiębiorca, początkowo widzi w wojnie jedynie korzyść materialną. Z czasem jednak, obserwując okrucieństwo wobec Żydów, zmienia swoje podejście i zaczyna ratować ludzi przed śmiercią w obozach koncentracyjnych. Ratowane przez niego osoby również wykazują się niebywałą godnością, mimo że sytuacja w obozach jest skrajnie nieludzka. W dokumencie o Schindlerze znajdujemy świadectwa uratowanych osób, które podkreślają, że najważniejsze dla nich było poczucie godności, nawet w obliczu śmierci. Przeżyli dzięki pomocy Schindlera, ale także dzięki swojej nieugiętej woli, by pozostać ludźmi w pełnym tego słowa znaczeniu.

Ostatecznie, warto wspomnieć o „Innym świecie” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Książka opisuje życie w sowieckim łagrze, gdzie więźniowie narażeni są na okrutne warunki i nieludzkie traktowanie. Pomimo tego, autor i inni więźniowie starają się zachować godność przez różne gesty solidarności, pomoc innym i utrzymanie resztek człowieczeństwa. Herling-Grudziński uświadamia, że nawet w sytuacjach, które wydają się całkowicie dehumanizujące, jednostka może zachować godność poprzez swoje czyny i myśli.

Na podstawie powyższych analiz można dojść do wniosku, że zachowanie godności w skrajnych sytuacjach jest możliwe. Wymaga to jednak niewiarygodnej siły woli, odwagi oraz niezłomnego przekonania o wartości człowieczeństwa. Bohaterowie literaccy i filmowi, o których wspomnieliśmy, są tego doskonałym przykładem. Pokazują, że mimo przeciwności losu i nieludzkich warunków, człowiek może pozostać wierny swoim wartościom i zachować godność. Właśnie w takich ekstremalnych sytuacjach najpełniej objawiają się prawdziwe oblicza ludzi i ich wewnętrzna siła.