Rola duchów i zjaw w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.11.2025 o 18:45

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 3.11.2025 o 15:38

W „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego duchy i zjawy pełnią niezwykle istotną rolę, zarówno w kontekście fabularnym, jak i symbolicznym. Wyspiański, czyniąc z ducha jednym z głównych wątków swojego dramatu, nawiązuje do polskiej tradycji ludowej oraz do narodowej historii i mitologii. Dzięki tym elementom nadnaturalnym autor nie tylko pogłębia warstwę symboliczną utworu, ale również ujawnia kondycję ówczesnego społeczeństwa polskiego.

Duchy i zjawy w „Weselu” wyłaniają się z ciemności jakby stanowiącej metaforę zbiorowej świadomości i nieświadomości narodu. Przede wszystkim, zjawy te ukazują się bohaterom dramatu jako przestrogi, przypomnienia ich przeszłych działań i nadziei. Przypominają o niezałatwionych sprawach narodowych, o mitach i legendach, które wpłynęły na historię i świadomość Polaków. Duchy nie tylko przypominają o heroizmie, ale także o błędach i wadach, które doprowadziły do utraty niepodległości.

Jedną z najważniejszych postaci nadprzyrodzonych w „Weselu” jest Chochoł. Pojawia się on jako symbol uśpienia i zniewolenia duchowego. Z jednej strony to postać zawinięta w słomiane okrycie, zabezpieczająca krzew róży przez zimą, z drugiej zaś strony – mistrz ceremonii snu i marzeń sennych. Chochoł, nakłaniając bohaterów do tańca, wskazuje na ich zakorzenienie w tradycji, ale też na niemożność wyrwania się z letargu i marazmu. Jest to symbol dualistyczny: uśpienie, ale też nadzieja na przebudzenie, na nowe życie po śnie zimowym. Można go interpretować jako wyraz tęsknoty za odrodzeniem społeczeństwa, ale też ostrzeżenie, że bez inicjatywy i odwagi naród pozostanie uśpiony.

Kolejną ważną zjawą jest Widmo, które ukazuje się Marysi. Jest to zjawa Ludwika de Laveaux, jej dawnego narzeczonego, który zmarł przedwcześnie. Widzieć w tej postaci można symbol niespełnionej miłości i tęsknoty za tym, co minione. Widmo przypomina Marysi o utraconej przeszłości, o nieszczęśliwej miłości, która mimo upływu czasu wciąż pozostaje żywa w jej pamięci. W kontekście narodowym Łewax symbolizuje niespełnione marzenia i utraconą nadzieję na lepszą przyszłość, której nie zdołano zrealizować z powodu różnych przyczyn.

Postać Rycerza, który ukazuje się Poecie, symbolizuje natomiast heroizm i chwałę przeszłych pokoleń, na których wspomnieniach Polacy opierają swoje poczucie tożsamości. Rycerz ze sławnych legend, Zawisza Czarny, przypomina o dawnych bohaterach, którzy walczyli za ojczyznę, i o obowiązku kontynuowania ich dzieła. Jest on symbolem odwagi i męstwa, ale jednocześnie zwraca uwagę na różnicę między romantycznym ideałem a rzeczywistością. Spotkanie z Rycerzem jest przypomnieniem o zobowiązaniach narodowych i konieczności dołożenia starań, by spełnić marzenia o niepodległości.

Niemniej ważną zjawą w „Weselu” jest Stańczyk, który pojawia się przed Dziennikarzem. Stańczyk, słynny błazen króla Zygmunta Starego, w dramacie Wyspiańskiego pełni rolę sumienia narodu. Jest postacią, która słynie z mądrości i zdolności przepowiadania przyszłości. W rozmowie z Dziennikarzem, Stańczyk ostrzega przed błędami wynikającymi z braku jedności i refleksji. Stańczyk ukazuje tragiczne skutki lekkomyślności i braku odpowiedzialności za losy ojczyzny. Jego obecność jest przestrogą, przypomnieniem o konieczności myślenia o przyszłości i podejmowania działań mających na celu dobro wspólne.

Wreszcie, pojawia się Hetman, który przypomina o zdradzie narodowej. Hetman Franciszek Ksawery Branicki ukazuje się Panu Młodemu, reprezentując zdradę i zgodę na rozbiory Polski. Jest to symbol hańby, ale również przestroga, by nie popełniać tych samych błędów. Przypomina, że każda jednostka ma wpływ na losy całego narodu i musi brać odpowiedzialność za swoje działania.

Wszystkie te postacie duchów i zjaw w „Weselu” są niezwykle ważnymi elementami budującymi nie tylko atmosferę dramatu, ale również jego przesłanie. Działają one jako katalizatory refleksji nad przeszłością, teraźniejszością i przyszłością Polski. Wyspiański umiejętnie łączy rzeczywistość z fantazją, tworząc przestrzeń, w której bohaterowie są zmuszeni konfrontować się zarówno z własnymi błędami, jak i z błędami całego narodu. Duchy i zjawy są swoistymi pośrednikami między przeszłością a teraźniejszością, przypominając o konieczności wyciągania wniosków i podejmowania odpowiednich działań, by nie powtarzać tragicznych wydarzeń.