Czego uczą nas „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza na podstawie dwóch tekstów

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 16.12.2025 o 20:46

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.11.2025 o 18:19

„Ballady i Romanse” Adama Mickiewicza, wydane w 1822 roku, stanowią kamień milowy w polskiej literaturze, otwierając epokę romantyzmu. Zbiór ten nie tylko wpłynął na rozwój literatury polskiej, ale także stał się źródłem moralnych i filozoficznych przemyśleń. W niniejszej rozprawce przedstawię, czego uczą nas dwa wybrane utwory z tego zbioru: „Romantyczność” oraz „Świtezianka”.

Pierwszy utwór, „Romantyczność”, ukazuje spór między racjonalnym podejściem do życia a romantycznym przeżywaniem świata. Ballada opowiada historię Karusi, która po śmierci ukochanego popada w obłęd i widzi jego ducha. Scena ta staje się punktem wyjściowym do refleksji nad naturą rzeczywistości oraz granicami poznania. Z jednej strony mamy tłum, który wierzy w nadprzyrodzone zjawiska i współczuje Karusi, a z drugiej strony starca, symbolizującego oświeceniowy racjonalizm, który nie wierzy w duchy i próbuje tłumaczyć wszystko w sposób logiczny.

Mickiewicz w „Romantyczności” podkreśla, że prawda nie zawsze jest tylko tym, co widoczne gołym okiem. Zakończenie ballady, słowa poety „Czucie i wiara silniej mówi do mnie, niż mędrca szkiełko i oko”, wyraźnie wskazują na przewagę intuicji, uczuć i wiary nad suchą logiką. Utwór uczy nas, że świat jest pełen tajemnic, które nie zawsze da się wytłumaczyć za pomocą rozumu i nauki. Ludzkie doświadczenia emocjonalne oraz duchowe są równie ważne i warto je respektować. Ballada ta stawia pytanie o granice poznania oraz wartość emocji w życiu człowieka, co było istotną nowością i przełomem w epoce romantyzmu.

Drugim utworem, na którym chciałbym się skupić, jest „Świtezianka”. Jest to ballada o miłości, zdradzie i karze za złamanie przysięgi. Utwór opowiada historię młodego strzelca, który zakochuje się w tajemniczej dziewczynie znad jeziora Świteź. Dziewczyna, będąca w rzeczywistości nimfą wodną, stawia przed strzelcem warunek wierności. Gdy chłopak przysięga wierność, dziewczyna testuje jego uczucia, przybierając różne postacie. Kiedy strzelec łamie przysięgę, spotyka go zasłużona kara – zostaje pochłonięty przez jezioro.

„Świtezianka” uczy nas przede wszystkim o konsekwencjach zdrady i złamania przysięgi. Mickiewicz pokazuje, że prawdziwa miłość wymaga lojalności oraz uczciwości, i że złamanie tych zasad prowadzi do zguby. Ballada zwraca uwagę na wartość honoru i konieczność dotrzymywania słowa. Wierność swoim obietnicom oraz zasadom jest kluczowa w relacjach międzyludzkich i w życiu. Utwór ten ukazuje, jak niszczycielskie mogą być skutki zdrady – zarówno dla winowajcy, jak i dla osób, które mu ufały.

Ponadto, „Świtezianka” porusza temat związku człowieka z naturą. Przez ukazanie tajemniczej i nieprzewidywalnej siły przyrody, Mickiewicz zwraca uwagę na harmonijne współistnienie człowieka i przyrody, ale także na niebezpieczeństwo, jakie kryje życie w niezgodzie z naturalnymi prawami. Przyroda w balladzie jest nie tylko tłem, ale aktywnym uczestnikiem wydarzeń, co podkreśla znaczenie poszanowania jej sił i tajemnic.

Podsumowując, „Ballady i Romanse” Adama Mickiewicza są nie tylko cennym zbiorem literackim, ale również źródłem ważnych prawd życiowych. Zarówno „Romantyczność”, jak i „Świtezianka” przekazują wartości uniwersalne i ponadczasowe. Uczą nas, że emocje, intuicja i duchowe przeżycia mają ogromne znaczenie w naszym życiu, a także że lojalność, wierność i poszanowanie praw natury są kluczowe dla harmonijnego i uczciwego życia. Dzięki tym utworom Mickiewicz oddał hołd romantycznemu postrzeganiu świata, podkreślając jego bogactwo, tajemniczość i złożoność.