Rozprawka

Czy ludzki umysł jest „niezapisaną tablicą”? Rozważanie problemu na podstawie filozofii

Rodzaj zadania: Rozprawka

Streszczenie:

Sprawdź, czy ludzki umysł jest tabula rasa i poznaj argumenty Locke’a, Arystotelesa, Hume’a oraz Platona w filozoficznej rozprawce.

Ocena wypracowania filozoficznego na temat: „Czy ludzki umysł jest ‘niezapisaną tablicą’?” – analiza według kryteriów maturalnych z filozofii

---

1. Rozumienie problemu (-10 pkt):

Wypracowanie bardzo poprawnie identyfikuje problem filozoficzny, rozpoznaje źródła pojęcia „niezapisaną tablicą” (tabula rasa) i wyraźnie rozgranicza stanowiska empirystów (Locke, Arystoteles, Hume) oraz oponenta tej tezy (Platon). Autor prawidłowo rozumie sens pytania i potrafi powiązać je z klasyczną dyskusją empirystów ze zwolennikami wiedzy wrodzonej.

Ocena: 9/10

---

2. Umiejętność argumentacji i prezentacja stanowiska (-10 pkt):

Praca konsekwentnie prezentuje własne stanowisko – zgodę z koncepcją tabula rasa – oraz rozwija argumenty za tym stanowiskiem, podpierając się przykładami z historii filozofii (Locke, Arystoteles, Hume). Argumenty są logiczne i poprawnie uzasadnione, choć nie pogłębiono ich w szczegółowy sposób. Brakuje pewnej polemiki z własnym stanowiskiem – można by pokusić się o próbę odpowiedzi na zarzuty przeciw tabula rasa, np. przywołując argumenty współczesnej psychologii (badania nad nabywaniem języka – Chomsky, badania nad dziedziczeniem temperamentu). Jednak na poziomie maturalnym argumentacja jest wystarczająco szeroka.

Ocena: 8/10

---

3. Odwołania do filozofii i poprawność merytoryczna (-8 pkt):

Wypracowanie poprawnie opisuje stanowiska wybranych filozofów. Przedstawienie Locke'a i empirystów jest dokładne, choć można by jeszcze rozszerzyć o omówienie, czym dla Locke’a jest doświadczenie i jak przebiega proces poznawania (wrażenia, refleksje). Arystoteles jest poprawnie umieszczony jako empiryczny myśliciel, choć należy podkreślić, że pojęcie tabula rasa w sensie dosłownym sformułował Locke, nie Arystoteles. Platon jest przedstawiony właściwie jako przeciwnik empirystów, opisano teorię anamnezy i świat idei. Wskazano także na krytykę idealizmu platońskiego.

Brakuje natomiast odwołania do Kanta, który pokazał, że podział na empirystów i racjonalistów nie wyczerpuje problemu, wskazując na istnienie struktur apriorycznych (kategorie rozumu). W pracy nie myli się pojęć, argumentacja jest spójna i zgodna z nauczanymi treściami w polskiej szkole.

Ocena: 7/8

---

4. Język, styl i poprawność zapisu (-6 pkt):

Język pracy jest komunikatywny, poprawny i precyzyjny. Styl pracy jest utrzymany w odpowiedniej tonacji naukowej. Można jednak zwrócić uwagę na drobne powtórzenia, miejscami pojawiają się powtórzenia wyrażeń (np. „rzekomo sobie przypominamy są tak naprawdę ciągiem powtarzanym doświadczeniem empirycznym” – zdanie nie do końca jasne stylistycznie). Warto zwrócić uwagę na większą różnorodność słownictwa i dokładniejsze wyrażanie myśli w niektórych fragmentach. Brak rażących błędów ortograficznych, interpunkcyjnych i językowych.

Ocena: 5/6

---

5. Praca z tekstem i przykładami filozoficznymi (-6 pkt):

Odwołania do filozofów są trafne, styl dyskusji odwołuje się do ważnych przykładów z historii filozofii. Można by jeszcze podać jakiś konkretny przykład lub eksperyment myślowy (np. "dziecko wychowane w izolacji"), by podkreślić wagę doświadczenia w nabywaniu wiedzy lub argumenty empiryczne na rzecz możliwości istnienia elementów wrodzonych.

Ocena: 5/6

---

6. Struktura pracy i spójność wywodu (-5 pkt):

Praca ma czytelną strukturę: wstęp z postawieniem problemu, rozwinięcie przez omówienie stanowisk i argumentację, zakończenie z podsumowaniem stanowiska. Odpowiednia spójność, tekst czyta się płynnie.

Ocena: 5/5

---

*Suma punktów: 39/45* odpowiada 87%.

---

Uwagi końcowe i wskazówki do poprawy: Wypracowanie jest bardzo dobre, spełnia większość wymagań egzaminu maturalnego. Widać znajomość zagadnienia, poprawny dobór poglądów filozoficznych oraz sprawność argumentacyjną. Praca mogłaby zostać wzbogacona o: - głębszą analizę i polemikę z własnym stanowiskiem, - szerszy kontekst (np. Kant, wątki z psychologii rozwojowej, tzw. argument z języka – noamowska krytyka czystej tabula rasa), - konkretne przykłady z życia, eksperymenty myślowe lub odwołania do badań.

Całościowa ocena: 87% – bardzo dobra, jedna z lepszych prac na poziomie maturalnym.

Przykładowe pytania

Odpowiedzi zostały przygotowane przez naszego nauczyciela

Czy ludzki umysł jest niezapisaną tablicą według filozofii?

Tak, w ujęciu empirystów umysł na początku jest tabula rasa i poznaje dzięki doświadczeniu. Przeciwstawia się temu Platon, który zakładał wiedzę wrodzoną i przypominanie idei.

Jakie stanowiska filozofów dotyczą tabula rasa i wiedzy wrodzonej?

Empiryści, zwłaszcza Locke, wiążą poznanie z doświadczeniem, a Platon broni wiedzy wrodzonej. Arystoteles i Hume są przywoływani jako myśliciele wspierający znaczenie doświadczenia.

Jaka jest główna teza rozprawki o ludzkim umyśle?

Główna teza zakłada zgodę z koncepcją tabula rasa. Umysł nie jest gotowy od urodzenia, lecz kształtuje się przez wrażenia, refleksję i kolejne doświadczenia.

Dlaczego Kant jest ważny w temacie ludzki umysł tabula rasa?

Kant pokazuje, że sam podział na empirystów i racjonalistów nie wyczerpuje problemu. Wskazuje na struktury aprioryczne rozumu, które współtworzą poznanie.

Jakie przykłady filozoficzne pomagają wyjaśnić tabula rasa?

Pomocne są odwołania do Locke’a, Arystotelesa, Hume’a i Platona. Dobrym uzupełnieniem jest też przykład dziecka wychowanego w izolacji, pokazujący rolę doświadczenia.

Napisz za mnie rozprawkę

Oceń:

Zaloguj się aby ocenić pracę.

Zaloguj się