Jak miłość może zmienić człowieka z kochanka w samotnego mściciela

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: dzisiaj o 8:42

Miłość jest jednym z najważniejszych motywów w literaturze, ukazywanym nie tylko jako uczucie dające szczęście i poczucie spełnienia, ale także jako siła zdolna do zniszczenia człowieka. Obok uduchowionych kochanków często pojawia się w literaturze postać samotnego mściciela: osoby, która pod wpływem zawiedzionej miłości zmienia się nieodwracalnie, kieruje nią żal, rozgoryczenie i pragnienie zemsty. W niniejszej rozprawce postaram się odpowiedzieć na pytanie, jak miłość może zmienić człowieka z kochanka w samotnego mściciela. Posłużę się przykładami z dwóch lektur obowiązkowych – „Dziadów cz. III” Adama Mickiewicza oraz „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego – oraz przywołam dwa konteksty literackie: „Giaura” George’a Byrona i „Balladynę” Juliusza Słowackiego.

Przede wszystkim warto zauważyć, że miłość ma ogromną moc kreacyjną, ale i destrukcyjną. W „Dziadach cz. III” Adama Mickiewicza wyraźnie widać, jak wielka miłość do ojczyzny, ale i osobiste uczucia, przemieniają Gustawa – romantycznego kochanka występującego w III części „Dziadów” później pod imieniem Konrad – w samotnika i mściciela. Jego przemiana nie dzieje się nagle, ale jest skutkiem bolesnych doświadczeń, utraty ukochanej, a także zawiedzionej miłości do ojczyzny. Gustaw-Konrad staje się postacią tragiczną: z jednej strony pragnie szczęścia, miłości i wolności, z drugiej – rozgoryczony, podejmuje walkę nie tylko indywidualną, ale symboliczną, zbiorową. Jego uczucie na tym etapie nie pozwala mu już cieszyć się zwykłymi radościami, zamiast tego napędza go chęć „zemsty za naród” i samotna walka z Bogiem. Nietrudno zauważyć, jak potężna siła uczucia zamienia go z kochanka w kogoś, kto – choć otoczony ludźmi – jest w głębi duszy zupełnie samotny.

Drugim przykładem literackim jest „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, choć nie jest postacią romantycznego kochanka w klasycznym rozumieniu, także ulega przemianie pod wpływem uczucia, tyle że skierowanego ku światu, do ludzi, którym chce pomóc. Jego miłość do matki i siostry oraz poczucie niesprawiedliwości napędzają go do czynu zbrodniczego – zabójstwa lichwiarki. Raskolnikow, mierząc się z własnymi uczuciami, coraz bardziej zamyka się w sobie, staje samotnikiem i mścicielem, nie tylko wobec społeczeństwa, ale i samego siebie. W końcu to miłość Sonii ratuje go, ale zanim to nastąpi, przebywa on długą drogę od człowieka zdolnego do poświęceń dla bliskich aż do zrezygnowanego, zgnębionego samotnika, gotowego mścić się na całym świecie za własny ból.

O sile przemiany wywołanej zawiedzioną miłością świadczy także przykład z „Giaura” George’a Byrona, lektury zalecanej do znajomości w polskich szkołach średnich. Giaur zakochany jest w Leili, która zostaje zamordowana przez jej właściciela – Hassana, kiedy wychodzi na jaw jej miłosna zdrada. Wstrząśnięty i zrozpaczony, Giaur z kochanka staje się bezwzględnym mścicielem, zabójcą Hassana, a z czasem także człowiekiem wyniszczonym przez własną żądzę zemsty i depresję. Jego przemiana ma wymiar tragiczny i uniwersalny – pokazuje, jak ogromna strata i ból mogą zmienić czyjeś życie nie do poznania.

Kolejnym kontekstem jest „Balladyna” Juliusza Słowackiego. Sama tytułowa bohaterka początkowo kieruje się miłością – zarówno do Grabca, jak i pragnieniem zdobycia serca Kirkora. Jednak odrzucona uczuciowość oraz zazdrość prowadzą ją do zbrodni, a następnie do kolejnych występków. Balladyna nie tylko zabija własną siostrę, ale staje się samotną i bezwzględną mścicielką, gotową poświęcić wszystko dla własnych celów. Jej przemiana jest krok po kroku determinowana poczuciem zawiedzionego uczucia oraz narastającą żądzą zemsty.

Podsumowując, miłość – zwłaszcza ta niespełniona, pełna żalu i zawodu – potrafi przemienić człowieka z oddanego kochanka w samotnego mściciela. Przykłady z „Dziadów cz. III”, „Zbrodni i kary”, „Giaura” i „Balladyny” pokazują, że zawiedzione uczucia, rozczarowanie, ból czy zazdrość są siłami, które potrafią zranić najgłębiej, czasem pozbawiając człowieka resztek człowieczeństwa. Literatura ostrzega przed destrukcyjną mocą miłości, zwłaszcza takiej, która zostaje odtrącona lub poddana ciężkiej próbie.