Słuszna kara czy niesłuszna zemsta? Postawa i motywy działania Achillesa.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.01.2024 o 11:05

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 16.01.2024 o 22:10

W literaturze światowej wiele utworów podejmuje problematykę kary i zemsty. Jedną z centralnych postaci, której działania można analizować w tym kontekście, jest Achilles – bohater "Iliady" Homera. Postać ta skomplikowana i wielowymiarowa, pełna jest sprzecznych emocji i kontrowersyjnych działań. Rozważenie, czy podejmowane przez Achillesa działania mają charakter słusznej kary, czy też stanowią niesłuszną zemstę, wymaga dogłębnej analizy jego postawy i motywów.

Achilles jest jednym z najważniejszych Achejów walczących pod murami Troi. W centrum konfliktu, który prowadzi do refleksji nad naturą jego działania, stoi jednak nie wojna, ale spór o niewolnicę Briseidę, którą Achilles traktuje jako swoją nagrodę i symbol honoru. Gdy Agamemnon, dowódca wyprawy greckiej, zabiera mu ją, by zrekompensować sobie utratę własnej niewolnicy, Achilles czuje się głęboko urażony. Wówczas podejmuje dramatyczną decyzję - odmówił walki z Trojanami, co przyniosło Achejom wiele klęsk.

Można zastanawiać się, czy decyzja Achillesa była sposobem na wymierzenie sprawiedliwej kary dla Agamemnona – który zachował się w sposób arogancki i niesprawiedliwy, lekceważąc prawo do nagrody i poczucie honoru Achillesa – czy raczej była formą zemsty, która kierowała się bardziej żądzą odwetu niż poczuciem sprawiedliwości. Ewentualna kara wydawałaby się być skoncentrowana na ukaraniu winowajcy, podczas gdy zemsta może prowadzić do zbędnych cierpień innych, w tym przypadku cierpieniom Achejów, którzy bez wsparcia najlepszego wojownika ponoszą ciężkie straty.

Jednakże, gdy jego przyjaciel i towarzysz broni - Patroklos ginie z ręki Hektora, Achilles dostrzega inne konsekwencje swojego postępowania. Śmierć tej bliskiej osoby skłania go do powrotu na pole bitwy. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że jego działania zmierzają do pomszczenia śmierci Patroklosa, a więc mają charakter zemsty. Achilles, występujący z gniewem, może być uznany za personifikację zemsty, która zyskuje jednak nową, głębszą warstwę – jest to zemsta dotknięta żalem i poczuciem straty.

Motywy działania Achillesa przedstawione zostały w wielu interpretacjach jako szlachetne. Mści się nie tylko za osobistą urazę, ale także w obronie swojego honoru i pamięci przyjaciela. Jego żądza zemsty doprowadza jednak do okrucieństwa, np. jakie wykazuje po zabiciu Hektora, kiedy to znieważa ciało zabitego, co w kontekście ówczesnych wierzeń i praktyk religijnych było czynem wysoce niemoralnym i poniżającym. Wtedy mowa już raczej o zemście, której barbarzyństwo i bezwzględność przekraczają granice, na których mogłaby się opierać jakakolwiek słuszna kara.

W konsekwencji postawa Achillesa jest postawą bijącą na alarm, obnażająca zagrożenia, jakie niesie za sobą pragnienie odwetu. Staje się symbolem tego, do czego może prowadzić gniew i żądza zemsty – do eskalacji przemocy i cierpienia. Co jest jednak istotne, również dla Achillesa, to ostateczna zmiana perspektywy, gdy po rozmowie z Priamem decyduje się oddać ciało Hektora, demonstrować litość i zrozumienie.

Z tych przyczyn można uznać, że poczynania Achillesa mieszczą się w obu kategoriach: kary i zemsty. Jego postawa jest odzwierciedleniem ludzkich emocji, które wzięte w potoku wydarzeń prowadzą do słusznych, choć czasami pobłażliwych, działaniach, ale również do nieroztropnych, destrukcyjnych i przesadnych. Achilles, jako heros ateński, nie jest postacią jednoznaczną, a jego motywy w pełni odzwierciedlają złożoność ludzkich uczuć i dylemat moralny, jaki towarzyszy rozważaniom na temat sprawiedliwości i zemsty.