Człowiek w poszukiwaniu sensu swojego istnienia

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 16.12.2025 o 21:23

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.01.2024 o 10:29

Poszukiwanie sensu istnienia to jeden z podstawowych dylematów, który towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. W literaturze ponadczasowe dzieła wielokrotnie poruszają to zagadnienie, odpowiadając na pytania o istotę życia, cel działań czy też ostateczne przeznaczenie człowieka. Filozoficzne rozważania o sensie życia, między innymi w dziełach takich autorów jak Albert Camus czy Fiodor Dostojewski, ukazują, jak złożona i wielowymiarowa jest to kwestia. W niniejszej rozprawce skupię się na analizie, jak poszukiwania sensu manifestują się w wybranych dziełach literackich.

Pierwszym na myśl przychodzi "Mit Syzyfa" autorstwa Alberta Camusa, który wprowadza pojęcie absurdalności egzystencji. Camus definiuje absurd jako konflikt pomiędzy naturalnym dążeniem człowieka do znalezienia sensu a obojętnym, chaotycznym światem, który tego sensu mu nie dostarcza. Syzyf – bohater mitu greckiego, przeklęty do bezsensownej pracy polegającej na wtaczaniu olbrzymiego głazu na szczyt góry, tylko po to, aby kamień ten stoczył się z powrotem na dół – staje się dla Camusa symbolem ludzkiego losu. Mimo pozornej nicości swojej egzystencji, człowiek według Camusa może odnaleźć wartość w samym akcie życia i buntu przeciwko absurdowi. Jest to zachęta do tworzenia indywidualnego sensu i wypełniania go wartościowymi, choćby subiektywnie, działaniami.

W kontraście do Camusa stoi Fiodor Dostojewski i jego powieść "Zbrodnia i kara". Centralna postać, Rodion Raskolnikow, przekonany jest, że przez dokonanie morderstwa osiągnie wyższy cel i przekroczy granice moralne, nadając w ten sposób sens swojemu życiu. Jednakże po popełnieniu zbrodni Raskolnikow targany jest wyrzutami sumienia oraz dociekaniem, czy jest prawdziwym "nadczłowiekiem" w myśl własnej teorii. Sens życia, który próbuje sobie wyznaczyć, zostaje wypaczony przez winę i cierpienie. Ostatecznie znajduje on ukojenie w pokorze i akceptacji wartości moralnych, co stanowi zwrot w jego poszukiwaniu sensu.

W literaturze polskiej również często napotykamy bohaterów zmagających się z zagadnieniem sensu istnienia. W "Lalce" Bolesława Prusa widzimy życie Stanisława Wokulskiego, postaci kompleksowo ukazującej dramat człowieka goniącego za miłością, którą uważa za sens swojego bytu. Wokulski, zagubiony między swoją miłością do Izabeli, a światem nauki i przedsiębiorczości, w końcu traci wiarę w znalezienie swojego miejsca i celu, co prowadzi go do porzucenia dotychczasowego życia.

Poszukiwanie sensu może też być pokazane w drodze indywidualizacji i rozwoju wewnętrznego, jak w przypadku Józefa K. z "Procesu" Franza Kafki. Bohater, oskarżony o nieznany czyn, wędruje przez labirynt biurokracji i bezimiennego prawa, starając się zrozumieć zarówno sens oskarżenia, jak i jego własnej egzystencji. Kafka ukazuje tu trudność w znajdowaniu odpowiedzi w świecie będącym często niedostępnym i niezrozumiałym dla jednostki.

W wymienionych utworach jedno jest wspólne – bohaterowie pragną nadać swej egzystencji jakiś głębszy cel, co w pełni odzwierciedla ludzkie dążenia. Nie każdy z nich znajduje odpowiedzi, ale to właśnie ogromna diversity wzorców pokazuje, że poszukiwanie sensu może przyjmować różne formy i zawsze pozostaje kluczowym elementem ludzkiej kondycji. Czy jest to bunt przeciwko absurdowi, moralna introspekcja, dążenie do miłości czy rozpaczliwa walka przeciwko niedostępnym siłom, poszukiwanie tego, co nadaje życiu cel, jest uniwersalną próbą zrozumienia, dlaczego jesteśmy i co powinniśmy robić z tą wiedzą. W konsekwencji, literatura staje się odzwierciedleniem i inspiracją w tej niekończącej się podróży.