Wartości dla których człowiek gotów jest poświęcić życie: "Kordian" Juliusza Słowackiego i inny kontekst literacki

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.01.2024 o 14:06

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.01.2024 o 18:47

Wśród tematów, jakie przewijają się przez lektury obowiązujące w kanonie literatury polskiej, jednym z tych najbardziej uniwersalnych i jednocześnie niezwykle aktualnych, jest problem wartości, dla której człowiek gotów jest poświęcić życie. Obraz poświęcenia w służbie ideałów odnajdujemy na kartach wielu dzieł, lecz dla ucznia polskiego liceum wydaje się, że najpełniejszy obraz takiego poświęcenia przedstawia dramat Juliusza Słowackiego "Kordian". Porównując tę postać z innym bohaterem literackim, warto zwrócić uwagę na to, jak te postacie w swoich działaniach definiują wartości, które uznały za wystarczające, by zaryzykować najwięcej – własne życie.

Kordian, młodzieniec wrażliwy i pełen ideałów, w trakcie swojej wędrówki przez życie i Europę, stopniowo odkrywa w sobie potrzebę poświęcenia się dla ojczyzny. Jest to szczególnie widoczne, gdy w akcie III scena 2 postanawia dokonać zamachu na cara Mikołaja I. Jego motywacja jest dwojaka - wynika zarówno z osobistych przeżyć i problemów emocjonalnych, jak i z głębokiego przeświadczenia o konieczności walki o wolność Polski. Poświęcenie wynika tu z miłości do kraju i chęci przemiany świata na lepsze. Kordian, choć ostatecznie nie dokonuje zamachu, gotów jest oddać życie w imię ideału, któremu poświęcił swoją egzystencję.

Interesującym kontrastem do postawy Kordiana jest postać Konrada Wallenroda, tytułowego bohatera poematu Adama Mickiewicza. Wallenrod równie silnie, co Kordian, odczuwa zew poświęcenia, jednak jego wybór jest znacznie bardziej skomplikowany i tragiczny. Wallenrod, jako wzorowany na preceptach średniowiecznego rycerstwa, wybiera drogę zemsty i podstępu, wstępując w szeregi wroga, by w kluczowym momencie przyczynić się do jego upadku. Jego poświęcenie nie ma już charakteru jednostkowej próby, lecz wiąże się z ogromną intrygą, która ma zmienić losy narodu. Co więcej, jego postawa wiąże się z totalną rezygnacją z własnych korzeni oraz życia osobistego, a nawet z honoru rycerskiego. Ćwiczy zatem poświęcenie w imię długofalowego celu, który jest wyższy: wyzwolenia kraju spod władzy zakonu krzyżackiego.

Różnice w podejściu obu bohaterów do kwestii poświęcenia są wyraźne, choć obaj działają w imię wyższych wartości. Kordian, działając impulsywnie i nieprzemyślanie, reprezentuje idealistyczne podejście do walki o wolność, które kładzie nacisk na wartość indywidualnego czynu. Poświęcenie dla niego jest akt wyzwolenia się z ograniczeń, zarówno osobistych, jak i społecznych, i pragnieniem zostawienia za sobą świata niesprawiedliwego.

Tymczasem Konrad Wallenrod wybiera życie w przebraniu, ciągłą grę i manipulację, które prowadzą go do ostatecznego poświęcenia. Jego postawa to poświęcenie długofalowe, ciche i zaplanowane, ale w jego przypadku również dochodzi do wyniszczenia ducha i ciała. Zarówno dla Kordiana, jak i dla Wallenroda, wartością nadrzędną jest wolność narodu i gotowość do poświęcenia dla tego dobra wszystkiego, co posiadają.

Porównanie Kordiana z Konradem Wallenrodem ukazuje, że choć cel może być ten sam, drogi do niego mogą być bardzo różne. Charaktery bohaterów i ich osobiste tragedie podkreślają ogromne koszty, jakie wiążą się z poświęceniem własnego życia w imię idei. Jednocześnie obie postacie są silnym przypomnieniem o wartościach, które przetrwały próbę czasu i wciąż inspirują do refleksji - wolności, honoru i poświęcenia. W obliczu historii, własnych przekonań i dylematów moralnych, zarówno Kordian, jak i Wallenrod są przykładem ponadczasowego przesłania, które zmusza nas do przemyśleń nad własnymi wartościami, za które być może również bylibyśmy w stanie poświęcić najwięcej.