Relacje rodzinne w krzywym zwierciadle komedii: "Skąpiec" Moliera

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.01.2024 o 15:53

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 29.01.2024 o 14:07

Relacje rodzinne są jednym z najczęściej poruszanych tematów w literaturze. Niezmiernie często stanowią one oś fabuły różnego rodzaju dzieł, w tym także komedii, gdzie mogą być przedstawione w krzywym zwierciadle, co podkreśla ich absurd i komizm. Jako przykład możemy przywołać "Skąpca" Moliera – dzieło, które z humorem, ale i trafnym spostrzeżeniem wykpiwa ludzkie przywary, wśród których skąpstwo jest czołową cechą głównego bohatera, a zarazem siłą napędową wydarzeń. Omówienie tej tematyki w kontekście dzieła Moliera pozwoli na głębsze zrozumienie sposobu, w jaki typ relacji rodzinnych jest obiektem satyrycznych uwag.

W „Skąpcu” dochodzi do groteskowej deformacji relacji rodzicielskich i małżeńskich, co obnaża ich patologiczne mechanizmy. Harpagon, będący absolutnym władczą rodziny, kieruje się w swoim życiu przede wszystkim chciwością i pragnieniem zgromadzenia jak największego majątku. Jego postępowanie wobec dzieci – Elizy i Kleanta – jest odzwierciedleniem jego życiowej dewizy, iż pieniądz ma wartość nadrzędną w stosunku do szczęścia i dobra własnej rodziny. Owo skąpstwo Harpagona jest chorobliwe i staje się przyczyną konfliktów z dziećmi, które dążą do uniezależnienia się od zaborczego ojca, pragnąc zarówno miłości, jak i swobody w dysponowaniu pieniędzmi.

Małżeństwa w omawianej komedii stanowią przedmiot transakcji, układów, które nie biorą pod uwagę uczuć i pragnień młodych ludzi. Harpagon, planując ślub dla siebie oraz dla swojej córki, kieruje się nie tyle dobrem ich uczuć, ile zyskiem, który mógłby osiągnąć dzięki takim związkom. Jest gotów oddać córkę za męża, który nie potrzebuje posagu, a dla siebie szuka żony zamożnej, aby jeszcze bardziej powiększyć swój majątek. Przy tym wszystkim nie liczy się z opinią dzieci, ich uczuciami i wyborami. Władza rodzicielska w tej grotesce jest absolutna i tyraniczna, lekceważąca podstawowe prawa i potrzeby potomstwa.

Nie można nie zauważyć, iż Molier konfrontuje chciwość Harpagona z normalnymi, zdrowymi dążeniami młodych ludzi do miłości i szczęścia. Eliza i Kleant, choć na różne sposoby, próbują przeciwdziałać samowoli ojca, łącząc siły z innymi bohaterami komedii. Komedii tej dodaje smaku fakt, iż każda z postaci ma swój własny interes – nie ma tu czarno-białego podziału na dobro i zło.

Poprzez kreacje postaci i rozwój wypadków w "Skąpcu" Molier ukazuje, że relacje rodzinne mogą zostać silnie zakłócone przez nieodpowiednie priorytety i wartości. Prezentując końcowy zwrot akcji, w którym wszystko kończy się dobrze, autor sugeruje, że miłość i szczodrość, a nie pieniądze, powinny być w centrum życia człowieka. Jednak przesadność i hipokryzja zachowań postaci komedii przekonują nas, że obraz ten jest przerysowany i służy wywołaniu u odbiorcy śmiechu, choć jednocześnie skłania do refleksji nad własnymi postawami i relacjami z bliskimi.

W kontekście wybranym do omówienia zagadnienia, czyli rodziny widzianej w krzywym zwierciadle komedii, "Skąpiec" Moliera jawi się jako znakomity przykład satyrycznego obrazu, który wyolbrzymia wady i słabości ludzkie, ukazując ich przewrotny wpływ na więzi rodzinne. Krytyka zawarta w sztuce jest uniwersalna i ponadczasowa, a problematyka relacji rodzinnych tylko potęguje jej wartość i aktualność.