Patriotyzm w utworach

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.02.2024 o 13:31

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.02.2024 o 8:39

Patriotyzm jest motywem mocno zakorzenionym w literaturze polskiej, co nie powinno dziwić, biorąc pod uwagę burzliwą historię Polski. Utwory opiewające miłość do ojczyzny, ofiarność w jej obronie oraz smutek i tęsknotę za nią, wypełniły karty naszej literatury. W niniejszej rozprawce postaram się bliżej przyjrzeć obrazowi patriotyzmu przedstawionemu w polskich dziełach literackich, analizując, w jaki sposób definiuje go Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki oraz stawiając pytanie, jak ten motyw został zinterpretowany przez Cypriana Kamila Norwida.

Adam Mickiewicz to autor, który w kontekście patriotyzmu zajmuje wyjątkowe miejsce. Jego dzieła, przede wszystkim narodowy epos "Pan Tadeusz" oraz dramat "Dziady", stają się żywym testamentem miłości poety do ziemi ojczystej. Jednym z najsłynniejszych przykładów literackich dzieł, które podkreślają wartość patriotyzmu, jest "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza. Jest to epopeja narodowa, ukazująca obraz Polski z czasów zaborów, jednak nie przez pryzmat walki i zbrodni, ale codziennego życia Polaków, ich trosk, miłości i przywiązania do rodzimej ziemi. Mickiewicz w utworze tym wyraził też głęboką wiarę w powrót Polski na mapę niepodległych państw. Przez idealizowany obraz litewskiej szlachty z początku XIX wieku, poeta wyraża tęsknotę za utraconą ojczyzną i wiarę w jej niezłomnych obywateli. W "Panu Tadeuszu" patriotyzm jawi się zarówno jako miłość do konkretnego krajobrazu – rodzinnych stron Litwy, jak i jako duma z polskiej tradycji i kultury.

W innym tonie patriotyzm prezentowany jest w twórczości Juliusza Słowackiego. "Kordian" to dramat, który w sposób wyraźny porusza problematykę powstania listopadowego. Kordian, główny bohater utworu, wyraża rozterki i wątpliwości młodego pokolenia Polaków, które chce walczyć o niepodległość kraju, ale zarazem jest świadome swoich ograniczeń i błędów przeszłości. Dramat Słowackiego pokazuje trudności w definiowaniu patriotyzmu i stopień jego złożoności. Juliusz Słowacki przedstawia patriotyzm jako walkę z własnymi słabościami oraz wewnętrzną przemianę. Główny bohater, młody Polak, rozpoczyna swoją drogę od rozterek osobistych, by stopniowo wkroczyć na ścieżkę oddania kraju. Jego wyjazd na Mont Blanc, gdzie w szczytowym momencie dramatu przyzywa Boga o pomoc dla Polski, jest symbolicznym aktem poświęcenia się dla dobra ojczyzny.

Cyprian Kamil Norwid w "Fortepianie Chopina" przekształca indywidualny talent w metaforę narodową. Narrator opisuje moment, w którym fortepian Fryderyka Chopina staje się symbolem polskości, czymś więcej niż instrumentem muzycznym. Obraz niszczącego się pod wpływem czasu narzędzia muzycznego, który dzięki swej historii i związanej z nim osobie kompozytora nabrał charakteru relikwii, ilustruje zmaganie się z trudem zachowania tożsamości narodowej poza granicami Polski. To z kolei pokazuje głębię i wytrwałość patriotycznych uczuć, będących w stanie przetrwać nawet w najtrudniejszych czasach i warunkach. W "Fortepianie Chopina" Norwid ukazuje związek polskiego kompozytora z ojczyzną, nawet gdy jest on daleko poza jej granicami. Dzieło Chopina staje się metaforą trwającej w każdym Polaku tęsknoty za wolną Polską. Norwid podkreśla, że nawet najmniejsze działanie czy choćby uczucie można nazwać patriotycznym, jeśli wynika z miłości do kraju.

Przedstawiane w literaturze wizje patriotyzmu, wskazują nie tylko na jego wymiar narodowy, ale i osobisty. W utworach polskich pisarzy, miłość do ojczyzny często wiąże się z poświęceniem - od heroicznych czynów Kordiana po codzienne trudy i zawody bohaterów Norwida. Patriotyzm nie polega jedynie na uczuciu, ale na konkretnej postawie, na czynach mających na celu dobro wspólnoty.

Analizując dzieła literackie na przestrzeni wieków, można dojść do wniosku, że patriotyzm przedstawiany jest wielowymiarowo. Nie ogranicza się on wyłącznie do chwalebnych aktów walki o wolność. Równie patriotyczną postawą jest pielęgnowanie języka, kultury, tradycji oraz pamiętanie i szanowanie historii narodowej. Liczy się też osobista postawa wobec ojczyzny, zarówno w czynach, jak i w sferze duchowej. Polska literatura w pełni oddaje tę złożoność i przeplatanie się różnych aspektów miłości do własnego kraju, co tylko potwierdza uniwersalny charakter i ponadczasową wartość patriotyzmu.

Dzisiaj, w XXI wieku, warto zadać sobie pytanie, czy patriotyzm zakorzeniony w literaturze XIX-wiecznej nadal dla nas, współczesnych Polaków, jest aktualny. Czy nadal potrafimy się utożsamiać z postawami bohaterów książek, czy też nasza definicja miłości do ojczyzny przekształciła się w coś innego? Wydaje się, że choć czasy się zmieniają, to jednak literatura wciąż pełni istotną rolę w kształtowaniu naszego narodowego samopoczucia.