Człowiek – istota pełna sprzeczności: analiza podstawowych aspektów w wybranej literaturze.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.02.2024 o 21:55

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 12.02.2024 o 15:25

Człowiek jest istotą złożoną, mającą w sobie mnóstwo przeciwności i niezgodności. Często wydaje się, że jego natura skrywa w sobie niemalże dwa antytypy postaw, emocji czy motywów działania. Z pełną świadomością można stwierdzić, że literatura stanowi odbicie ludzkiej dwoistości, ukazując indywidualne rozterki postaci, konflikty wewnętrzne oraz dynamikę między ich wyższym ja a pragnieniami czy instynktami. Znaczącymi przykładami dzieł, w których widać tę wewnętrzną rozbieżność człowieka, są "Hamlet" Williama Szekspira, "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Lalka" Bolesława Prusa.

Przyjrzyjmy się na początek "Hamletowi" Szekspira, gdzie tytułowa postać to obraz człowieka targanego wewnętrznym konfliktem. Hamlet, książę duński, stoi przed dylematem zemsty za śmierć ojca. Jego sprzeczności wynikają z konfrontacji chęci działania z paraliżującymi go wątpliwościami. Z jednej strony, przedstawia się jako postać wykształcona, poważna, pełna filozoficznych refleksji, a z drugiej - jest zaplątany w sieć emocjonalnego chaosu, impulsywności i okrucieństwa. Szekspir swym dramatem obnaża naturę ludzką, pełną niejasności i zmagań między obowiązkiem a pragnieniem uniknięcia cierpienia.

Kolejne dzieło, które pokazuje złożoność ludzkiej psychiki, to "Zbrodnia i kara" Dostojewskiego. Raskolnikow, młody student, znajduje się w stanie ciągłej rozterki psychicznej. Usprawiedliwia swoją zbrodnię - morderstwo lichwiarki - ideą o wyższości niektórych ludzi, uważając siebie za taką "nadludzką" istotę. Jednak jego teoria wkrótce zostaje wystawiona na próbę wobec wyrzutów sumienia i cierpienia. Dostojewski przez ową postać bada wytrzymałość moralnej atmosfery ludzkiej natury, która jest napięta między pragnieniem sprawiedliwości społecznej a instynktownym odruchem dobra i współczucia.

Bolesław Prus w swoim dziele "Lalka" rysuje obraz Stanisława Wokulskiego, człowieka pełnego wewnętrznej sprzeczności. Wokulski jest przedsiębiorcą i społecznikiem, który aspirował do wyższych sfer, będąc zarazem rozdarty między swoją miłością do Izabeli Łęckiej a racjonalnym pragmatyzmem. Portret Wokulskiego ukazuje jego walkę z wewnętrzną niepewnością, ambicji, a równocześnie doświadcza on rozczarowania i deziluzji jako rezultatu swoich dążeń. Postać Wokulskiego i jego relacje z innymi bohaterami powieści pokazują, jak zawiłe i sprzeczne mogą stać się ludzkie uczucia oraz ambicje w kontakcie ze światem społecznym.

Wnioskując, literatura od wieków stara się odsłonić złożoność ludzkiego charakteru, pokazując, że człowiek bywa areną licznych wewnętrznych walk. Bohaterowie tak różnych epok i kontekstów społecznych jak Hamlet, Raskolnikow czy Wokulski,- borykają się z pytaniami o moralność, wartości i sens życia, a ich losy ukazują, jak trudno jest postępować zgodnie z przekonaniami w świecie pełnym presji i oczekiwań. Ludzie, niezależnie od czasu i miejsca, jakie przyszło im zająć w historii, nieustannie poszukują równowagi między tym, co wewnętrzne i zewnętrzne, między tym, co idealne a rzeczywiste. Literatura jest więc nie tylko lustrem duszy, ale także naukowym kompendium analizującym i prezentującym uniwersalne ludzkie doświadczenie istoty pełnej sprzeczności.