Kreacja absurdu w dziełach literackich "Ferdydurke" Gombrowicza i "Szewcy" Witkacego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.02.2024 o 21:21

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 12.02.2024 o 16:22

Absurd w literaturze to zjawisko, które nie tylko bawi czy zaskakuje odbiorcę, ale także stawia przed nim ważne kwestie dotyczące ludzkiego istnienia, społeczeństwa oraz jego norm i wartości. Jako kategoria estetyczna absurd wniknął głęboko w strukturę literatury XX wieku, a jego kreacja stała się wyzwaniem dla pisarzy pragnących zobrazować otaczającą nas rzeczywistość w sposobie odbiegającym od tradycyjnych form wyrazu.

W polskiej literaturze jednym z najbardziej znaczących dzieł eksploatujących motyw absurdu jest "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza. Autor, tworząc powieść, wykorzystuje różnorodne środki literackie, aby ukazać różne oblicza absurdu. Główny bohater, trzydziestoletni Józio, zostaje wbrew swojej woli przeniesiony do szkoły, powracając tym samym do swojego życia gimnazjalisty. Ta groteskowa i absurdalna sytuacja staje się pretekstem do krytyki społeczeństwa, które narzuca jednostce role i maski społeczne. Gombrowicz operuje przerysowaniem i deformacją w celu wykazania, jak niewygodne i ograniczające potrafią być społeczne oczekiwania. Utrwalone gesty, powtarzalne zachowania i zdeterminowane przez otoczenie postawy, wszystko to buduje w powieści pełną absurdu rzeczywistość, w której Józio staje się lalką w rękach innych, a jego osobista tożsamość staje się obiektem nieustannych manipulacji.

W twórczości Gombrowicza absurd nie jest celem samym w sobie, ale środkiem do wyrażenia głębokiej refleksji nad kondycją człowieka, oraz nad kształtem i mechanizmami świata, w którym przyszło mu żyć. Autor "Ferdydurke" podważa istniejący porządek i demaskuje jego sztuczność, pokazując, że życie w społeczeństwie pełnym konwenansów jest skazane na permanentny absurd.

Zupełnie inne oblicze absurdu ujawnia Stanisław Ignacy Witkiewicz w swojej sztuce "Szewcy". Tutaj obszary absurdu są dobitnie powiązane z filozoficznymi poszukiwaniami sensu istnienia i tłem komentarza społecznego. Witkiewicz buduje dramat w świecie, gdzie granice między rzeczywistością a fikcją zostają zatarte. Szewcy, będąc grupą rzemieślników aspirujących do przejęcia władzy nad światem, są groteskowo przesadną reprezentacją proletariatu. Autor kreśli wizję totalitarnego społeczeństwa, w którym walka klas zmienia się w szaleńczą grę, a logika ustępuje miejsca paranoidalnym teoriom spiskowym. W uniwersum "Szewców" absurd pełni funkcję krytyki nadmiernych ambicji i upolitycznienia wszelkich aspektów życia. Przez teatralizację i ekscentryczne dialogi, Witkiewicz tworzy teatralny świat, w którym brak hierarchii wartości przekształca ludzką działalność w bezcelowy bieg.

Charakterystyczną cechą kreacji absurdu w obu autorach jest świadome mieszenie groteski z tragizmem. Zarówno Gombrowicz w "Ferdydurke" jak i Witkiewicz w "Szewcach" kreują sytuacje, których irracjonalność i niedorzeczność jednocześnie bawią oraz prowokują do zastanowienia się nad absurdalnością ludzkich działań i konstruktów społecznych. Dzieła te nie tylko krytykują otaczającą rzeczywistość, ale także zachęcają do poszukania sensu poza narzuconymi przez nią ramami.

W konkluzji, absurd jako kategoria estetyczna w dziełach literackich Gombrowicza i Witkacego pełni kluczową rolę. Absurd to narzędzie służące do wykrzywienia i zakwestionowania ustalonych prawd, pokazujące, że rzeczywistość może być inna niż ta, którą zauważamy na co dzień. Zarówno "Ferdydurke" jak i "Szewcy" stanowią odważną i głęboką eksplorację granic literackiej wyobraźni, w której absurd jest nie tylko literacką figurą, ale również sposobem na zrozumienie naszego miejsca w świecie.