Sprzeczna istota człowieka w romantycznych utworach: Werter i Wallenrod

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 23.02.2024 o 11:11

Romantyzm to nie tylko epoka literacka, to przede wszystkim czas, w którym ludzka dusza, jej głębiny oraz skomplikowanie stały się przedmiotem zainteresowania artystów i myślicieli. Charakterystyczne dla tego okresu było postrzeganie człowieka jako istoty naznaczonej wewnętrznymi sprzecznościami. Na przykładzie dwóch wybitnych dzieł romantycznych: "Cierpień młodego Wertera" Johanna Wolfganga Goethego oraz "Konrada Wallenroda" Adama Mickiewicza, można się przekonać, jak bogato i wielowymiarowo epoka romantyzmu przedstawiła ludzką naturę.

Młody Werter, bohater powieści epistolarnej Goethego, jest postacią tragicznie rozdartą między pragnieniem nieskończonej wolności a ograniczeniami narzuconymi przez społeczeństwo. Jego namiętne uczucie do Lotty- niewłaściwe i nieodwzajemnione, skłania go do ostatecznego aktu desperacji – samobójstwa. Werter reprezentuje typ indywidualisty, który nie potrafi pogodzić się z regułami świata, w którym przyszło mu żyć; jego dramat wydaje się być dramatem konfrontacji marzeń z rzeczywistością. To właśnie niespełnienie i emocjonalny rozdźwięk skłaniają Wertera do ucieczki w śmierć, widząc w niej jedyną możliwość zachowania wierności sobie i swoim ideałom.

Z kolei "Konrad Wallenrod" Mickiewicza ukazuje innego rodzaju rozdarcie wewnętrzne. Tytułowy bohater poematu to postać, która dla realizacji wyznaczonego sobie celu – wyzwolenia swojego ludu od zaborców – decyduje się na podjęcie misji zakonspirowanego wroga. Konrad, zmuszony do udawania kogoś, kim nie jest, stołecznego rycerza w służbie Krzyżaków, przeżywa wewnętrzny konflikt pomiędzy lojalnością wobec swego ludu a niemożnością bycia prawdziwym wobec indywidualnych uczuć i przekonań. To rozdarcie doprowadza go ostatecznie do zagłady. Wallenrod, podobnie jak Werter, poddaje się rozwiązaniu tragicznemu, lecz u podstaw jego decyzji leży nie tylko konflikt emocjonalny, ale również waga odpowiedzialności społecznej i moralnej.

Analiza postaci Wertera i Wallenroda pokazuje, jak bardzo człowiek romantyzmu jest istotą pełną sprzeczności. Z jednej strony dążenie do absolutnej wolności, pragnienie realizacji najgłębszych uczuć oraz marzeń, z drugiej – konfrontacja z ograniczeniami rzeczywistości, normami społecznymi i etycznymi. Obie postaci są dowodem na to, że człowiek romantyczny, zaangażowany w nieustającą walkę o własną tożsamość i wartości, jest istotą tragiczną, nękaną nie tylko zewnętrznie przez otaczający go świat, ale przede wszystkim wewnętrznie – przez własne dążenia, pragnienia i przekonania. Romantyzm, przez pryzmat tych dwóch dzieł literackich, ukazuje człowieka jako istotę wielowymiarową, której życie stanowi pole nieustannej batalii między różnymi biegunami jego natury.