Odpowiedzialność - rola tej wartości w życiu człowieka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.02.2024 o 12:48

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.02.2024 o 11:39

Odpowiedzialność jest jedną z kluczowych wartości kształtujących charakter i postawę życiową jednostki. Pojęcie to można określić jako świadomość obowiązków wynikających z różnych ról społecznych, a także gotowość do ponoszenia konsekwencji własnych działań. W literaturze motyw odpowiedzialności pojawia się wielokrotnie, często będąc osią przewodnią rozważań o naturze człowieka, jego miejscu w społeczeństwie oraz relacjach z innymi. Odwołanie się do wybranych tekstów literackich, w tym jednej lektury obowiązkowej, pozwoli przybliżyć rolę tej wartości w życiu człowieka.

Odwołując się do "Antygony" Sofoklesa, warto zauważyć, iż odpowiedzialność za przestrzeganie boskich praw i obowiązków rodzinnych stoi w centrum konfliktu tragicznego, którego uczestniczką jest tytułowa bohaterka. Wbrew zarządzeniom Kreona, decyduje się ona na pochowanie brata, Polinika, co według niej jest wyrazem odpowiedzialności nie tylko przed bogami, ale także przed pamięcią o zmarłym. Antygona, oddając życie za swoje przekonania, ukazuje, że odpowiedzialność ma charakter ponadczasowy i może wymagać największych poświęceń.

Innym przykładem literackim, gdzie motyw odpowiedzialności jest mocno zaznaczony, jest "W pustyni i w puszczy" Henryka Sienkiewicza. Główni bohaterowie – Staś Tarkowski i Nel Rawlison – są dziećmi, które w wyniku dramatycznych wydarzeń muszą stawić czoła wielu trudnościom, przejawiając przy tym odpowiedzialność nie tylko za siebie, ale i za swoich towarzyszy podróży. Postawa Stasia, który mimo młodego wieku, przejmuje rolę opiekuna i obrońcy, jest wyraźnym przykładem tego, jak wartość odpowiedzialności wpływa na kształtowanie się młodej osobowości.

W kontekście omawiania wartości, jaką jest odpowiedzialność, nie sposób pominąć "Lalki" Bolesława Prusa. W tej powieści autor prezentuje złożoność ludzkich postaw i decyzji, a wątek moralnego i społecznego dylematu Stanisława Wokulskiego dostarcza nam rozważań na temat odpowiedzialności wobec samego siebie, innych ludzi oraz własnych ideałów. Wokulski, jako człowiek działania, kierowany jest poczuciem odpowiedzialności za losy ludzi, którzy znaleźli się w potrzebie. Jego postawa pokazuje, że odpowiedzialność jest często związana z osobistym poświęceniem i może wymagać od nas wyborów, które nie zawsze są zrozumiałe dla otoczenia.

W literaturze motyw odpowiedzialności występuje nie tylko jako wyzwanie osobiste, ale również jako pytanie o roli jednostki w społeczności, o jej wkład w losy narodu, ludzkości czy nawet o odpowiedzialność za świat przyrody. Niezależnie jednak od kontekstu, odpowiedzialność jawi się jako wartość niezbędna do osiągnięcia dojrzałości etycznej, zarówno na poziomie osoby, jak i całego społeczeństwa. Wybranie odpowiedzialności, mimo trudów i ofiar, które może ona pociągnąć za sobą, jest wyrazem głębokiego humanizmu i poszanowania dla podstawowych wartości, na których opiera się wspólnota ludzka. Literatura, dostarczając nam wielowymiarowych obrazów odpowiedzialności, skłania jednocześnie do refleksji nad własnymi wyborami i zachęca do aktywnego kształtowania świata na zasadach szacunku, współczucia i odpowiedzialności za innych.