Notatki z biologii, mikrobiologii i podstaw diagnostyki
Rodzaj zadania: Zadanie domowe
Dodane: godzinę temu
Streszczenie:
Poznaj biologię, mikrobiologię i podstawy diagnostyki: uporządkuj wiedzę o organizmie człowieka, homeostazie, metabolizmie, komórkach i drobnoustrojach. Spojrzyj na temat praktycznie.
Notatki z biologii, mikrobiologii i podstaw diagnostyki
T_1. Biologia jako nauka o życiu. Podstawy funkcjonowania organizmu ludzkiego
1. Czym zajmuje się biologia?
Biologia to nauka o organizmach żywych, ich budowie, funkcjonowaniu, rozwoju, pochodzeniu oraz zależnościach między nimi i środowiskiem.Najważniejsze dziedziny związane z medycyną: - anatomia – budowa organizmu; - fizjologia – prawidłowe funkcjonowanie organizmu; - cytologia – budowa i funkcje komórek; - histologia – budowa i funkcje tkanek; - genetyka – dziedziczenie i zmienność; - embriologia – rozwój zarodkowy; - mikrobiologia – badanie drobnoustrojów; - immunologia – funkcjonowanie układu odpornościowego; - patologia – zmiany budowy i funkcjonowania organizmu w przebiegu chorób.
2. Cechy organizmów żywych
- Budowa komórkowa. - Metabolizm, czyli przemiany materii i energii. - Utrzymywanie względnie stałych warunków wewnętrznych. - Reagowanie na bodźce. - Wzrost i rozwój. - Zdolność do rozmnażania i przekazywania informacji genetycznej. - Zdolność populacji do zmian ewolucyjnych.Uwaga: wirusy nie mają budowy komórkowej ani samodzielnego metabolizmu. Namnażają się wyłącznie w komórkach gospodarza.
3. Poziomy organizacji organizmu
Atomy → cząsteczki → organelle → komórki → tkanki → narządy → układy narządów → organizm.Przykład: komórka mięśniowa → tkanka mięśniowa serca → serce → układ krążenia.
4. Podstawowe związki chemiczne organizmu
- Woda – środowisko reakcji chemicznych, transport substancji, termoregulacja. - Białka – budowa tkanek, kataliza reakcji, transport, odporność i regulacja. - Lipidy – budowa błon, magazynowanie energii, izolacja i udział w sygnalizacji. - Węglowodany – źródło energii; glikogen stanowi materiał zapasowy. - Kwasy nukleinowe: DNA i RNA – przechowywanie, przekazywanie i wykorzystywanie informacji genetycznej. - Sole mineralne – m.in. budowa kości, przewodzenie impulsów i regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej.5. Metabolizm
Metabolizm obejmuje wszystkie reakcje chemiczne zachodzące w organizmie.- Anabolizm – synteza złożonych związków z prostszych; wymaga energii, np. synteza białek. - Katabolizm – rozkład związków, któremu może towarzyszyć uwalnianie energii, np. rozkład glukozy. - ATP – główny bezpośredni nośnik energii wykorzystywanej przez komórki. - Enzymy – katalizatory biologiczne przyspieszające reakcje. Ich aktywność zależy m.in. od temperatury i pH.
6. Homeostaza
Homeostaza to utrzymywanie względnie stałych parametrów środowiska wewnętrznego mimo zmian otoczenia.Regulowane parametry to m.in.: - temperatura ciała; - stężenie glukozy; - pH krwi tętniczej – zwykle około 7,35–7,45; - ciśnienie tętnicze; - gospodarka wodno-elektrolitowa.
Podstawowy schemat regulacji: zmiana parametru → receptor → ośrodek regulacji → efektor → odpowiedź.
- Ujemne sprzężenie zwrotne ogranicza początkową zmianę, np. wzrost glikemii pobudza wydzielanie insuliny, która sprzyja jej obniżeniu. - Dodatnie sprzężenie zwrotne nasila proces do osiągnięcia określonego zakończenia, np. skurcze porodowe nasilane przez oksytocynę.
7. Współpraca układów
Organizm działa jako całość. Układ oddechowy dostarcza tlen, pokarmowy – składniki odżywcze, a krążenia transportuje je do komórek. Nerki regulują skład płynów ustrojowych i wydalają produkty przemiany materii. Układy nerwowy i hormonalny koordynują te procesy.---
T_2. Biologia komórki, tkanek i układów
1. Komórka jako podstawowa jednostka życia
Komórki człowieka są eukariotyczne – zwykle mają jądro komórkowe i organelle błoniaste. Wyjątkiem są m.in. dojrzałe erytrocyty, które nie mają jądra ani mitochondriów.| Element komórki | Najważniejsze funkcje | |---|---| | Błona komórkowa | Oddziela komórkę od otoczenia, kontroluje transport, odbiera sygnały | | Cytozol | Środowisko wielu reakcji metabolicznych | | Jądro komórkowe | Zawiera większość DNA i uczestniczy w regulacji aktywności komórki | | Rybosomy | Synteza białek | | Siateczka śródplazmatyczna szorstka | Synteza i wstępna obróbka białek przeznaczonych m.in. do wydzielania | | Siateczka śródplazmatyczna gładka | Synteza lipidów, udział w detoksykacji i magazynowaniu wapnia | | Aparat Golgiego | Modyfikowanie, sortowanie i kierowanie białek oraz lipidów | | Mitochondria | Wytwarzanie większości ATP w warunkach tlenowych | | Lizosomy | Trawienie wewnątrzkomórkowe | | Peroksysomy | Udział w przemianach lipidów i rozkładzie nadtlenku wodoru | | Cytoszkielet | Utrzymywanie kształtu, ruch i transport wewnątrzkomórkowy |
2. Transport przez błonę
- Dyfuzja prosta – przemieszczanie substancji zgodnie z gradientem stężeń, bez udziału białek transportujących, np. tlenu. - Dyfuzja ułatwiona – transport zgodnie z gradientem, z udziałem kanałów lub nośników. - Osmoza – przepływ wody przez błonę selektywnie przepuszczalną w kierunku większego efektywnego stężenia substancji osmotycznie czynnych. - Transport aktywny – transport wbrew gradientowi elektrochemicznemu, wymagający energii bezpośrednio lub pośrednio, np. pompa sodowo-potasowa. - Endocytoza – pobieranie materiału do komórki w pęcherzykach. - Egzocytoza – uwalnianie zawartości pęcherzyków na zewnątrz.3. Informacja genetyczna i podziały komórkowe
- DNA zawiera informację genetyczną. - Gen jest odcinkiem DNA zawierającym informację potrzebną do wytworzenia funkcjonalnego RNA lub białka. - Replikacja – powielanie DNA. - Transkrypcja – synteza RNA na matrycy DNA. - Translacja – synteza białka na podstawie informacji zawartej w mRNA.Mitoza: zwykle prowadzi do powstania dwóch komórek potomnych o tej samej liczbie chromosomów co komórka macierzysta; umożliwia wzrost i odnowę tkanek.
Mejoza: redukuje liczbę chromosomów o połowę i zwiększa różnorodność genetyczną; jest elementem powstawania gamet.
Typowa komórka somatyczna człowieka zawiera 46 chromosomów, a gameta – 23.
4. Śmierć komórki
- Apoptoza – regulowana śmierć komórki, potrzebna m.in. podczas rozwoju i odnowy tkanek; zwykle nie wywołuje istotnego zapalenia. - Martwica – śmierć komórek związana z uszkodzeniem, często z przerwaniem ciągłości błon i reakcją zapalną.5. Podstawowe rodzaje tkanek
| Tkanka | Funkcje i przykłady | |---|---| | Nabłonkowa | Ochrona, wchłanianie, wydzielanie; naskórek, nabłonek jelita | | Łączna | Podpora, łączenie struktur, transport, magazynowanie energii i obrona; tkanka kostna, chrzęstna, tłuszczowa, krew | | Mięśniowa | Skurcz i ruch; szkieletowa, gładka i sercowa | | Nerwowa | Odbiór, przetwarzanie i przekazywanie informacji; neurony oraz komórki glejowe |6. Układy narządów i ich funkcje
- Powłokowy – ochrona, czucie, termoregulacja. - Ruchu: kostny, stawowy i mięśniowy – podpora, ochrona i ruch. - Nerwowy – szybka regulacja czynności organizmu. - Dokrewny – regulacja za pośrednictwem hormonów. - Krążenia – transport gazów, substancji odżywczych, hormonów i produktów metabolizmu. - Limfatyczny i odpornościowy – odpływ płynu tkankowego oraz obrona organizmu. - Oddechowy – wymiana gazowa i udział w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej. - Pokarmowy – trawienie i wchłanianie. - Moczowy – wydalanie oraz regulacja składu i objętości płynów ustrojowych. - Rozrodczy – wytwarzanie gamet i umożliwienie rozmnażania.---
T_3. Metody rozpoznawania patologii i diagnozowania problemów zdrowotnych
1. Podstawowe pojęcia
- Zdrowie – stan dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby. - Patologia – nauka o chorobach; określenie to oznacza również nieprawidłowości w organizmie. - Etiologia – przyczyna choroby. - Patogeneza – mechanizm powstawania i rozwoju choroby. - Objaw podmiotowy – odczucie zgłaszane przez pacjenta, np. ból lub nudności. - Objaw przedmiotowy – nieprawidłowość stwierdzana w badaniu, np. wysypka lub obrzęk. - Rozpoznanie różnicowe – porównywanie możliwych przyczyn objawów. - Rokowanie – przewidywanie przebiegu i następstw choroby.2. Podstawowe etapy diagnostyki
1. Wywiad – objawy, czas ich wystąpienia, choroby przewlekłe, leki, alergie, urazy, podróże i kontakty zakaźne. 2. Badanie fizykalne – oglądanie, palpacja, opukiwanie i osłuchiwanie; ocena stanu świadomości i parametrów życiowych. 3. Badania dodatkowe – laboratoryjne, obrazowe i czynnościowe. 4. Interpretacja wyników w kontekście stanu pacjenta. 5. Ustalenie rozpoznania lub zaplanowanie dalszej diagnostyki.3. Najważniejsze badania
Laboratoryjne: - morfologia krwi – ocena m.in. leukocytów, erytrocytów i płytek; - CRP, OB – nieswoiste wskaźniki zapalenia; - glukoza, elektrolity, kreatynina i inne oznaczenia biochemiczne; - badanie ogólne moczu; - badania mikrobiologiczne i immunologiczne.Obrazowe: - RTG – m.in. ocena złamań i zmian w klatce piersiowej; - USG – ocena narządów i tkanek za pomocą ultradźwięków; - TK – szczegółowe obrazy przekrojowe, przydatne m.in. w urazach; - MRI – dokładna ocena wielu tkanek miękkich, mózgowia i rdzenia.
Inne: - EKG – ocena aktywności elektrycznej serca; - spirometria – ocena czynności wentylacyjnej płuc; - endoskopia – oglądanie wnętrza narządów; - badanie histopatologiczne – ocena pobranych tkanek.
4. Diagnostyka zakażeń
Uwzględnia: - objawy i lokalizację zakażenia; - możliwą drogę transmisji; - stan odporności pacjenta; - wyniki badań materiału z odpowiedniego miejsca.Stosuje się m.in. posiew, mikroskopię, wykrywanie antygenów, badania molekularne i serologię.
Ważne: CRP i liczba leukocytów nie pozwalają samodzielnie pewnie odróżnić zakażenia bakteryjnego od wirusowego. Dodatni wynik badania drobnoustroju nie zawsze oznacza, że to on wywołał objawy.
5. Diagnostyka urazów
W ciężkich urazach pierwszeństwo ma ocena i zabezpieczenie funkcji życiowych według schematu ABCDE: - A – drożność dróg oddechowych, z uwzględnieniem ochrony odcinka szyjnego; - B – oddychanie; - C – krążenie i krwawienia; - D – ocena neurologiczna; - E – odsłonięcie i całościowa ocena ciała oraz ochrona przed wychłodzeniem.Przy masywnym krwotoku zewnętrznym jego opanowanie może poprzedzać ocenę A. Dalsze badania dobiera się do mechanizmu urazu i stanu pacjenta.
6. Diagnostyka zaburzeń rozwojowych
Obejmuje: - wywiad dotyczący ciąży, porodu, rozwoju i chorób rodzinnych; - ocenę wzrastania i rozwoju psychoruchowego; - badanie neurologiczne oraz ocenę słuchu i wzroku; - zależnie od wskazań: badania genetyczne, metaboliczne i obrazowe.Badanie przesiewowe identyfikuje osoby z podwyższonym ryzykiem choroby. Nie jest równoznaczne z ostatecznym rozpoznaniem.
7. Czułość i swoistość
- Czułość – zdolność testu do wykrywania choroby u osób chorych. - Swoistość – zdolność testu do wskazywania wyniku ujemnego u osób bez choroby. - Możliwe są wyniki fałszywie dodatnie i fałszywie ujemne. - Znaczenie wyniku zależy również od prawdopodobieństwa choroby przed wykonaniem testu.---
T_4. Pojęcia z mikrobiologii, wirusologii, bakteriologii, parazytologii i immunologii
1. Dziedziny nauki
- Mikrobiologia – nauka o drobnoustrojach; w ujęciu medycznym obejmuje także badanie wirusów. - Wirusologia – nauka o wirusach. - Bakteriologia – nauka o bakteriach. - Mykologia – nauka o grzybach. - Parazytologia – nauka o pasożytach i zależnościach między pasożytem a żywicielem. - Immunologia – nauka o odporności i reakcjach układu odpornościowego.2. Bakterie
Bakterie są organizmami prokariotycznymi: nie mają jądra otoczonego błoną. Zwykle namnażają się przez podział komórki.Mogą mieć kształt ziarniaków, pałeczek lub form spiralnych.
Barwienie Grama: - bakterie Gram-dodatnie – zwykle mają grubą warstwę peptydoglikanu i barwią się fioletowo; - bakterie Gram-ujemne – mają cienką warstwę peptydoglikanu oraz błonę zewnętrzną i barwią się różowo/czerwono.
Dodatkowe pojęcia: - otoczka – może utrudniać fagocytozę; - przetrwalnik – odporna forma przetrwania wytwarzana przez niektóre bakterie; nie służy rozmnażaniu; - biofilm – zorganizowana społeczność drobnoustrojów otoczona macierzą, np. na cewniku; - egzotoksyna – toksyna białkowa wytwarzana przez niektóre bakterie; - endotoksyna – składnik lipopolisacharydu błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych; za działanie toksyczne odpowiada lipid A.
3. Wirusy
Wirus zawiera: - materiał genetyczny: DNA albo RNA; - kapsyd białkowy; - u części wirusów – osłonkę lipidową.Wirion to kompletna cząstka wirusa. Wirusy wykorzystują struktury i procesy komórki gospodarza do namnażania.
Antybiotyki przeciwbakteryjne nie leczą zakażeń wirusowych.
4. Grzyby i pasożyty
Grzyby chorobotwórcze są organizmami eukariotycznymi. Mogą wywoływać zakażenia powierzchowne i głębokie, np. dermatofitozy lub kandydozę.Pasożyt żyje kosztem żywiciela. - Pasożyty wewnętrzne – np. tasiemce, glista ludzka, *Giardia duodenalis*. - Pasożyty zewnętrzne – np. wszy i świerzbowiec. - Żywiciel ostateczny – zachodzi w nim rozmnażanie płciowe pasożyta lub występuje dojrzała płciowo postać robaka. - Żywiciel pośredni – rozwijają się w nim stadia larwalne lub zachodzi rozmnażanie bezpłciowe. - Wektor – organizm przenoszący patogen, np. kleszcz.
5. Podstawy immunologii
- Antygen – struktura rozpoznawana swoiście przez przeciwciała lub receptory limfocytów. - Przeciwciało, immunoglobulina – białko wytwarzane przez komórki plazmatyczne, swoiście wiążące antygen. - Fagocytoza – pochłanianie i trawienie cząstek, w tym drobnoustrojów. - Cytokiny – cząsteczki sygnałowe regulujące reakcje komórek. - Dopełniacz – układ białek uczestniczący m.in. w znakowaniu i niszczeniu drobnoustrojów.| Odporność wrodzona | Odporność nabyta | |---|---| | Reaguje szybko | Przy pierwszym kontakcie zwykle rozwija się wolniej | | Rozpoznaje typowe wzorce zagrożenia | Jest swoista wobec antygenu | | Obejmuje bariery, fagocyty, komórki NK i dopełniacz | Obejmuje limfocyty B, limfocyty T i przeciwciała | | Nie tworzy klasycznej swoistej pamięci | Wytwarza pamięć immunologiczną |
Odporność czynna: organizm sam rozwija odpowiedź po zakażeniu lub szczepieniu. Odporność bierna: organizm otrzymuje gotowe przeciwciała, np. od matki lub w preparacie immunoglobulin.
Klasy przeciwciał: - IgM – często pojawiają się wcześnie w odpowiedzi pierwotnej; - IgG – ważne w odpowiedzi wtórnej, przechodzą przez łożysko; - IgA – ochrona błon śluzowych; - IgE – udział w alergii i obronie przeciw części pasożytów; - IgD – występują m.in. jako receptory na limfocytach B.
6. Zapalenie
Zapalenie to reakcja obronna na uszkodzenie lub zagrożenie. Może być zakaźne albo niezakaźne.Klasyczne objawy miejscowe: zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk, ból i upośledzenie funkcji.
---
T_5. Rola drobnoustrojów w powstawaniu i szerzeniu się chorób
1. Najważniejsze pojęcia
- Mikrobiota – zbiorowisko drobnoustrojów zasiedlających określone środowisko, np. jelito. - Kolonizacja – obecność i namnażanie drobnoustrojów bez objawów zakażenia i związanej z nim choroby. - Zakażenie – wniknięcie i namnażanie czynnika zakaźnego w organizmie; może przebiegać bezobjawowo. - Choroba zakaźna – choroba wywołana czynnikiem zakaźnym. - Choroba inwazyjna – w parazytologii: choroba wywołana przez pasożyta. - Patogenność – zdolność do wywoływania choroby. - Zjadliwość, wirulencja – stopień chorobotwórczości danego szczepu. - Patogen oportunistyczny – wywołuje chorobę głównie w sprzyjających warunkach, np. przy obniżeniu odporności.Nie wszystkie drobnoustroje są szkodliwe. Mikrobiota wspiera ochronę przed patogenami, funkcjonowanie odporności i przemiany metaboliczne.
2. Jak drobnoustroje wywołują chorobę?
Najważniejsze mechanizmy: - przyleganie do komórek gospodarza; - wnikanie do tkanek i namnażanie; - wydzielanie toksyn; - uszkadzanie komórek; - unikanie odpowiedzi odpornościowej; - wywoływanie nadmiernej lub nieprawidłowej reakcji zapalnej.O wyniku kontaktu z patogenem decydują m.in. dawka zakaźna, droga wniknięcia, zjadliwość oraz stan odporności gospodarza.
3. Łańcuch zakażenia
Czynnik zakaźny → rezerwuar/źródło → wrota wydalania → droga przenoszenia → wrota wnikania → podatny gospodarz.- Rezerwuar – naturalne środowisko utrzymywania się patogenu, np. człowiek, zwierzę lub gleba. - Źródło zakażenia – osoba, zwierzę lub materiał, z którego patogen zostaje przeniesiony na gospodarza.
Przerwanie któregokolwiek ogniwa ogranicza transmisję.
4. Drogi przenoszenia
| Droga | Przykłady | |---|---| | Kontakt bezpośredni lub pośredni | Świerzb; przeniesienie patogenów przez skażone ręce lub sprzęt | | Kropelkowa | Krztusiec | | Powietrzna, przez zakaźny aerozol | Odra, gruźlica | | Pokarmowa, fekalno-oralna | Salmonelloza, wirusowe zapalenie wątroby typu A | | Krwiopochodna | WZW B, WZW C, HIV | | Seksualna | Kiła, rzeżączka, HIV | | Wertykalna: matka–dziecko | Kiła wrodzona, zakażenie HIV | | Wektorowa | Borelioza przenoszona przez kleszcze |Drogi oddechowe tworzą spektrum transmisji cząstek różnej wielkości, a niektóre patogeny mogą szerzyć się kilkoma drogami.
5. Przykłady czynników chorobotwórczych
- Wirusy: wirus grypy, SARS-CoV-2, HIV, wirusy zapalenia wątroby. - Bakterie: *Staphylococcus aureus*, *Streptococcus pyogenes*, *Salmonella* spp., *Mycobacterium tuberculosis*. - Grzyby: *Candida* spp., dermatofity, *Aspergillus* spp. - Pasożyty: owsik ludzki, *Giardia duodenalis*, *Toxoplasma gondii*, świerzbowiec.Zakażenie nie zawsze oznacza łatwe przenoszenie między ludźmi. Przykładowo tężec jest chorobą zakaźną, ale nie przenosi się z człowieka na człowieka.
6. Profilaktyka
- higiena rąk i właściwe stosowanie środków ochrony; - szczepienia; - bezpieczna żywność i woda; - wentylacja i odpowiednie środki ochrony dróg oddechowych; - bezpieczne kontakty seksualne; - bezpieczne iniekcje i postępowanie z ostrymi narzędziami; - izolacja zależna od drogi transmisji; - kontrola wektorów; - racjonalne stosowanie antybiotyków.Aseptyka – zapobieganie skażeniu drobnoustrojami. Antyseptyka – stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych na żywych tkankach. Dezynfekcja – unieszkodliwianie drobnoustrojów do poziomu bezpiecznego dla danego zastosowania; nie zawsze niszczy przetrwalniki. Sterylizacja – proces eliminacji wszystkich zdolnych do życia form drobnoustrojów, w tym przetrwalników.
7. Antybiotykooporność
To zdolność bakterii do przeżywania lub namnażania się mimo działania antybiotyku, który powinien je hamować.Mechanizmy obejmują: - rozkład lub modyfikację leku; - zmianę miejsca jego działania; - ograniczenie wnikania; - aktywne usuwanie leku z komórki.
Oporność rozwijają bakterie, a nie organizm pacjenta. Niewłaściwe stosowanie antybiotyków sprzyja selekcji szczepów opornych.
---
T_6. Badania mikrobiologiczne i parazytologiczne
1. Cele badań
- wykrycie czynnika zakaźnego; - ustalenie jego gatunku lub grupy; - ocena lekowrażliwości, gdy jest wskazana; - wsparcie rozpoznania i doboru leczenia; - monitorowanie szerzenia się zakażeń.2. Pobieranie materiału – etap decydujący o wiarygodności
Materiał należy: - pobrać z miejsca odpowiadającego podejrzewanemu zakażeniu; - w miarę możliwości pobrać przed leczeniem przeciwdrobnoustrojowym; - pobrać właściwą techniką, do odpowiedniego pojemnika; - prawidłowo opisać; - szybko dostarczyć w warunkach wymaganych przez laboratorium.W ciężkim zakażeniu pobranie próbek nie może istotnie opóźniać pilnego leczenia.
Przykładowe materiały: - krew; - mocz; - kał; - plwocina; - płyn mózgowo-rdzeniowy; - wymazy; - aspiraty, ropa, fragmenty tkanek; - zeskrobiny skóry i fragmenty paznokci.
Kontaminacja oznacza przypadkowe zanieczyszczenie próbki, które może prowadzić do błędnej interpretacji.
3. Główne metody badań
| Metoda | Co wykrywa lub ocenia? | Najważniejsze ograniczenie | |---|---|---| | Mikroskopia | Komórki drobnoustrojów, struktury pasożytów, reakcję komórkową | Często ma ograniczoną czułość i nie pozwala oznaczyć gatunku | | Posiew | Wzrost żywych drobnoustrojów | Wymaga czasu; nie każdy patogen rośnie w rutynowych warunkach | | Test antygenowy | Antygeny czynnika zakaźnego | Czułość zależy od testu i jakości próbki | | PCR i inne testy molekularne | Materiał genetyczny patogenu | Dodatni wynik nie zawsze oznacza obecność żywego patogenu | | Serologia | Przeciwciała, a w części badań także antygeny | Przeciwciała mogą pojawić się z opóźnieniem i utrzymywać po zakażeniu | | Badanie lekowrażliwości | Podatność wyizolowanego drobnoustroju na leki | Wynik wymaga odniesienia do miejsca zakażenia i sposobu dawkowania |4. Posiew i antybiogram
Posiew polega na umieszczeniu materiału na odpowiednich podłożach, inkubacji i ocenie wzrostu.Antybiogram określa wrażliwość bakterii na wybrane antybiotyki, np. metodą krążkowo-dyfuzyjną lub przez oznaczenie MIC.
MIC – najmniejsze stężenie leku hamujące widoczny wzrost drobnoustroju w określonych warunkach.
Według interpretacji EUCAST: - S – wrażliwy przy standardowej ekspozycji; - I – wrażliwy przy zwiększonej ekspozycji; - R – oporny.
Kategoria I nie oznacza po prostu „średnio wrażliwy”. Skuteczność wymaga odpowiednio zwiększonej ekspozycji na lek.
5. Wybrane zasady pobierania materiału
- Mocz na posiew: najczęściej środkowy strumień, po higienie okolicy ujścia cewki, do jałowego pojemnika; transport zgodnie z instrukcją laboratorium. - Krew na posiew: staranna antyseptyka skóry, odpowiednia objętość i liczba zestawów; najlepiej przed antybiotykoterapią. - Plwocina: materiał z dolnych dróg oddechowych, a nie ślina. - Rana: jeżeli to możliwe, preferuje się aspirat lub tkankę zamiast powierzchownego wymazu. - Płyn mózgowo-rdzeniowy: wymaga pilnego przekazania do laboratorium i postępowania uzgodnionego dla podejrzewanego zakażenia.6. Badania parazytologiczne
Dobór badania zależy od pasożyta, lokalizacji zakażenia i etapu jego cyklu życiowego.Badanie kału: - wykrywanie jaj, larw, cyst, oocyst lub innych postaci pasożytów; - mikroskopia, wykrywanie antygenów lub testy molekularne; - przy podejrzeniu niektórych zakażeń potrzebne są próbki z różnych dni, ponieważ wydalanie pasożytów bywa okresowe.
Badanie w kierunku owsicy: - wymaz lub odcisk z okolicy odbytu; - pobranie rano, przed myciem i wypróżnieniem, zgodnie z instrukcją laboratorium; - badanie kału ma w owsicy ograniczoną przydatność.
Inne badania: - rozmaz krwi i gruba kropla w diagnostyce malarii; - serologia w wybranych zakażeniach tkankowych, np. toksoplazmozie; - badania molekularne; - badanie zeskrobin w kierunku świerzbu; - badania obrazowe w niektórych chorobach pasożytniczych.
7. Interpretacja wyników
Wynik zawsze należy zestawić z: - objawami pacjenta; - czasem trwania choroby; - rodzajem i jakością materiału; - wcześniejszym leczeniem; - stanem odporności; - możliwością kolonizacji lub kontaminacji.Wynik ujemny nie zawsze wyklucza zakażenie. Wynik dodatni nie zawsze potwierdza, że wykryty drobnoustrój jest przyczyną choroby.
Samo wykrycie IgM nie stanowi pewnego dowodu świeżego zakażenia, a obecność IgG nie zawsze oznacza odporność ochronną. Znaczenie tych wyników zależy od konkretnego patogenu, zastosowanego testu i sytuacji klinicznej.
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się