Notatka z najważniejszych artykułów Konstytucji do egzaminu KSSiP

Rodzaj zadania: Zadanie domowe

Dodane: dzisiaj o 13:18

Konstytucja RP – najistotniejsze artykuły na I etap aplikacji sędziowskiej KSSiP

- Rozdział I. Rzeczpospolita

- Art. 1 [Dobro wspólne] - „Rzeczpospolita Polska jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli.”

- Art. 2 [Zasada demokratycznego państwa prawa; zasada sprawiedliwości społecznej] - „Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.”

- Art. 4 [Zasada zwierzchnictwa Narodu] - „1. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu.” - „2. Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio.”

- Art. 5 [Zasada zrównoważonego rozwoju] - „Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju.”

- Art. 7 [Zasada praworządności] - „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.”

- Art. 8 [Zasada nadrzędności norm konstytucyjnych] - „1. Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.” - „2. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej.”

- Art. 9 [Zasada przestrzegania prawa międzynarodowego] - „Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.”

- Art. 10 [Zasada trójpodziału i równoważenia się władz] - „1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.” - „2. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały.”

- Art. 11 [Zasada pluralizmu politycznego] - „1. Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania partii politycznych. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli polskich w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa.” - „2. Finansowanie partii politycznych jest jawne.”

- Art. 12 [Zasada wolności zrzeszania się] - „Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji.”

- Art. 13 [Zakaz istnienia organizacji totalitarnych] - „Zakazane jest istnienie partii politycznych i innych organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu, a także tych, których program lub działalność zakłada lub dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową, stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę państwa albo przewiduje utajnienie struktur lub członkostwa.”

- Art. 14 [Zasada wolności prasy i innych środków przekazu] - „Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu.”

- Art. 15 [Zasada decentralizacji władzy publicznej] - „1. Ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej.” - „2. Zasadniczy podział terytorialny państwa uwzględniający więzi społeczne, gospodarcze lub kulturowe i zapewnia- jący jednostkom terytorialnym zdolność wykonywania zadań publicznych określa ustawa.”

- Art. 16 [Rola i uprawnienia samorządu terytorialnego] - „1. Ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową.” - „2. Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.”

- Art. 17 [Prawo do tworzenia samorządów zawodowych] - „1. W drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania pu- blicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.” - „2. W drodze ustawy można tworzyć również inne rodzaje samorządu. Samorządy te nie mogą naruszać wolności wykonywania zawodu ani ograniczać wolności podejmowania działalności gospodarczej.”

- Art. 20 [Społeczna gospodarka rynkowa jako podstawa ustroju gospodarczego] - „Społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej.”

- Art. 21 [Zasada ochrony własności i prawa dziedziczenia] - „1. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.” - „2. Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszko- dowaniem.”

- Art. 22 [Dopuszczalność ograniczenia wolności działalności gospodarczej] - „Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.”

- Art. 24 [Zasada ochrony pracy] - „Praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy.”

- Art. 25 [Zasada równouprawnienia i autonomii kościołów i związków wyznaniowych] - „1. Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.” - „2. Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, świa- topoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.” - „3. Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach posza- nowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego.” - „4. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy.” - „5. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami.”

- Art. 26 [Siły Zbrojne RP; zasada neutralności politycznej] - „1. Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej służą ochronie niepodległości państwa i niepodzielności jego terytorium oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i nienaruszalności jego granic.” - „2. Siły Zbrojne zachowują neutralność w sprawach politycznych oraz podlegają cywilnej i demokratycznej kontroli.”

- Art. 27 [Język urzędowy w RP; prawa mniejszości] - „W Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski. Przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych.”

- Art. 28 [Symbole narodowe] - „1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu.” - „2. Barwami Rzeczypospolitej Polskiej są kolory biały i czerwony.” - „3. Hymnem Rzeczypospolitej Polskiej jest Mazurek Dąbrowskiego.” - „4. Godło, barwy i hymn Rzeczypospolitej Polskiej podlegają ochronie prawnej.” - „5. Szczegóły dotyczące godła, barw i hymnu określa ustawa.”

- Art. 29 [Stolica RP] - „Stolicą Rzeczypospolitej Polskiej jest Warszawa.”

- Rozdział II. Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela

- Zasady ogólne

- Art. 30 [Zasada nienaruszalności i poszanowania godności człowieka] - „Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.”

- Art. 31 [Zasada poszanowania i ochrony wolności człowieka] - „1. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej.” - „2. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje.” - „3. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.”

- Art. 32 [Równość wobec prawa; zakaz dyskryminacji jednostki] - „1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.” - „2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczy- ny.”

- Art. 33 [Zasada równouprawnienia płci] - „1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.” - „2. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń.”

- Art. 34 [Nabycie obywatelstwa polskiego] - „1. Obywatelstwo polskie nabywa się przez urodzenie z rodziców będących obywatelami polskimi. Inne przypadki nabycia obywatelstwa polskiego określa ustawa.” - „2. Obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie.”

- Art. 35 [Prawa mniejszości narodowych] - „1. Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury.” - „2. Mniejszości narodowe i etniczne mają prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tożsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tożsamości kulturowej.”

- Art. 36 [Prawo do opieki za granicą] - „Podczas pobytu za granicą obywatel polski ma prawo do opieki ze strony Rzeczypospolitej Polskiej.”

- Art. 37 [Prawo korzystania z praw i wolności konstytucyjnych] - „1. Kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji.” - „2. Wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa.”

- Wolności i prawa osobiste

- Art. 38 [Prawo do ochrony życia] - „Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia.”

- Art. 39 [Wymóg zgody na eksperyment naukowy] - „Nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody.”

- Art. 40 [Zakaz stosowania tortur, zakaz poniżającego traktowania] - „Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych.”

- Art. 41 [Gwarancja nietykalności i wolności osobistej] - „1. Każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie.” - „2. Każdy pozbawiony wolności nie na podstawie wyroku sądowego ma prawo odwołania się do sądu w celu niezwłocznego ustalenia legalności tego pozbawienia. O pozbawieniu wolności powiadamia się niezwłocznie rodzinę lub osobę wskazaną przez pozbawionego wolności.” - „3. Każdy zatrzymany powinien być niezwłocznie i w sposób zrozumiały dla niego poinformowany o przyczynach zatrzymania. Powinien on być w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania przekazany do dyspozycji sądu. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania do dyspozycji sądu nie zostanie mu doręczone postanowienie sądu o tymczasowym aresztowaniu wraz z przedstawionymi zarzutami.” - „4. Każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny.” - „5. Każdy bezprawnie pozbawiony wolności ma prawo do odszkodowania.”

- Układ do nauki „pod test” - Zasady ustrojowe – przede wszystkim: - art. 1 - art. 2 - art. 4 - art. 7 - art. 8 - art. 9 - art. 10 - art. 11 - art. 13 - art. 15 - art. 16 - art. 20 - art. 21 - art. 22 - art. 25

- Prawa i wolności – absolutnie priorytetowo: - art. 30 - art. 31 - art. 32 - art. 33 - art. 34 - art. 35 - art. 37 - art. 38 - art. 39 - art. 40 - art. 41

- Szybkie bloki pamięciowe do zeszytu

- „Ustrój” - art. 1 → dobro wspólne - art. 2 → demokratyczne państwo prawne - art. 4 → władza zwierzchnia należy do Narodu - art. 7 → na podstawie i w granicach prawa - art. 8 → Konstytucja najwyższym prawem - art. 10 → podział i równowaga władz

- „Wolności i prawa” - art. 30 → godność - art. 31 → wolność + przesłanki ograniczeń - art. 32 → równość + zakaz dyskryminacji - art. 33 → równouprawnienie kobiet i mężczyzn - art. 37 → kto korzysta z praw i wolności - art. 38–41 → życie, zgoda, zakaz tortur, wolność osobista

- „Częste zestawienia testowe” - art. 7 ↔ „na podstawie i w granicach prawa” - art. 8 ↔ „najwyższe prawo” + „stosuje się bezpośrednio” - art. 10 ↔ ustawodawcza / wykonawcza / sądownicza - art. 20 ↔ społeczna gospodarka rynkowa - art. 21 ↔ wywłaszczenie tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem - art. 22 ↔ ograniczenie wolności działalności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny - art. 31 ust. 3 ↔ ograniczenia praw i wolności - art. 41 ust. 3 ↔ 48 godzin + 24 godziny

- Minimum absolutne do wykucia słowo w słowo - art. 2 - art. 7 - art. 8 - art. 10 - art. 20 - art. 21 ust. 2 - art. 22 - art. 30 - art. 31 ust. 3 - art. 32 - art. 38 - art. 40 - art. 41 ust. 1–3