Zajęcie Niemiec i Austrii w 1945 roku

Przedmiot: Historia

Dodane: 16.10.2023 o 17:07

W 1945 roku, po sześciu latach zaciekłych walk i dewastacji, światowy konflikt znany jako II wojna światowa zbliżał się do swojego końca. Jego ostatnie akty miały miejsce na terenach Niemiec i Austrii, które stały się centralnymi punktami strategicznymi dla aliantów, pragnących zakończyć raz na zawsze panowanie III Rzeszy.

Pierwszy kwartał roku 1945 był świadkiem intensyfikacji działań militarnych na froncie zachodnim i wschodnim. Po udanym lądowaniu alianckich sił w Normandii w czerwcu 1944 roku, wojska amerykańskie, brytyjskie i ich sojusznicy rozpoczęły systematyczne wypieranie nazistów z terenów Francji i krajów Beneluksu. Ofensywne działania przyspieszyły na początku 1945 roku, kiedy to zachodni alianci przekroczyli Ren, otwierając sobie drogę do serca Niemiec.

Równocześnie na froncie wschodnim Armia Czerwona, dowodzona przez marszałków takich jak Gieorgij Żukow i Iwan Koniew, zrywała nazistowskie linie obrony, popychając wrogi opór coraz dalej na zachód. Kluczowym momentem tego roku była ofensywa wiślańsko-odrzańska, rozpoczęta 12 stycznia 1945 roku, która otworzyła drogę do Berlina.

2 maja 1945 roku Berlin, serce III Rzeszy, został zdobyty przez wojska radzieckie. Adolf Hitler popełnił samobójstwo 30 kwietnia, pozostawiając kraj w stanie chaosu i dezorientacji. Kapitulacja garnizonu berlińskiego stanowiła symboliczne zakończenie hitlerowskiego reżimu nad stolicą Niemiec. Bezpośrednio po zakończeniu walk w Berlinie, 8 maja 1945 roku, generał Alfred Jodl podpisał Akt Kapitulacji Niemiec w kwaterze generała Dwighta D. Eisenhowera w Reims. Następnego dnia podobny dokument podpisano w Karlshorst w obecności radzieckich przedstawicieli. Dzień 8 maja został ogłoszony Dniem Zwycięstwa w Europie (V-E Day).

W praktyce kapitulacja Niemiec oznaczała podział kraju na strefy okupacyjne, kontrolowane przez aliantów: strefę amerykańską, brytyjską, francuską oraz radziecką. Berlin, jako kluczowe miasto, również podzielono na cztery sektory. Podział ten trwał do 1949 roku, kiedy to na bazie stref zachodnich utworzono Republikę Federalną Niemiec (RFN), a strefa radziecka przekształciła się w Niemiecką Republikę Demokratyczną (NRD).

Jednocześnie w połowie 1945 roku alianci ruszyli na południe, w kierunku Austrii, która od 1938 roku była częścią III Rzeszy po jej aneksji zwanej "Anschluss". Austrię postrzegano jako "pierwszą ofiarę nazizmu", mimo że wielu Austriaków aktywnie wspierało działania hitlerowskie.

7 maja 1945 roku, po zaciekłych walkach, Wiedeń został ostatecznie zdobyty przez jednostki radzieckie. Zreorganizowanie kraju zajęło aliantom kilka miesięcy, a Austria, podobnie jak Niemcy, została podzielona na strefy okupacyjne, kontrolowane przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Francję i Związek Radziecki. Wiedeń, będąc stolicą, także znalazł się pod zarządem wspólnym tych czterech państw.

Zarówno w Niemczech, jak i w Austrii natychmiast po kapitulacji rozpoczęto proces denazyfikacji — dążono do usunięcia sympatyków nazizmu i zbrodniarzy wojennych z rządu, administracji, przemysłu i innych kluczowych sektorów życia publicznego. Procesy norymberskie, które ruszyły w listopadzie 1945 roku, były pierwszym w historii prawnym rozliczeniem zbrodni wojennych na taką skalę. Przed sądem stanęli główni architekci zbrodni nazistowskich, a wyroki miały nie tylko wymiar sprawiedliwości, ale także symbolicznego zakończenia ery terroru i przemocy.

Jednakże życie w powojennych Niemczech i Austrii było dalekie od normalności. Zrujnowana infrastruktura, brak podstawowych dóbr i napływ setek tysięcy uchodźców z innych terenów europejskich stawiały przed nowymi administracjami gigantyczne wyzwania. Zarówno w Niemczech Zachodnich, jak i Austrii, wielką rolę w procesie odbudowy odegrały działania pomocowe prowadzone w ramach planu Marshalla, który miał na celu szybką rekonstrukcję gospodarek zniszczonych przez wojnę.

Zajęcie Niemiec i Austrii w 1945 roku stanowiło kluczowy moment nie tylko w zakończeniu II wojny światowej, ale także w kształtowaniu powojennej Europy. Zmiany te pociągnęły za sobą wieloletnie konsekwencje, które wpłynęły na polityczną, społeczną i ekonomiczną rzeczywistość całego kontynentu. Podział Niemiec, związane z tym napięcia zimnej wojny i proces odbudowy na nowo definiujący tożsamość austriacką oraz niemiecką były długotrwałymi rezultatami tych wydarzeń, odczuwalnymi przez dekady po zakończeniu walk.