Wesele - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 17:21

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.05.2024 o 16:59

Dramat „Wesele” autorstwa Stanisława Wyspiańskiego jest jednym z najważniejszych utworów literatury polskiej, który zajmuje ważne miejsce w kanonie lektur szkolnych. Wyspiański, opierając się na autentycznym wydarzeniu — weselu Lucjana Rydla, młodopolskiego poety, i Jadwigi Mikołajczykówny, chłopki z Bronowic — stworzył dzieło, które głęboko analizuje i krytykuje polskie społeczeństwo przełomu XIX i XX wieku. Wesele stało się pretekstem do podjęcia tematów narodowych problemów, wytykania wad inteligencji oraz chłopstwa, a także przypominania o przyczynach niewoli Polaków.

Jednym z pierwszych motywów, który wyłania się z dramatu, jest motyw literatury. Literatura romantyczna odgrywała w tamtych czasach ważną rolę w kształtowaniu postaw społecznych, a twórczość Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego, pełna mesjanizmu i winkelriedyzmu, dążyła do zainspirowania narodu do walki o wolność. W „Weselu” jednak Poeta i Dziennikarz, jako przedstawiciele tych tendencji, są postaciami, które zamiast motywować społeczeństwo, ukazują jego dekadentyzm i brak zaangażowania. Poeci i literaci, którzy wcześniej inspirowali do działania, teraz sami są pogrążeni w marazmie i nie mają siły do realnych działań społecznych.

Motyw ojczyzny jest centralnym elementem dramatu. W „Weselu” bohaterowie przejawiają różne postawy wobec niepodległości. Z jednej strony wyrażają pragnienie życia w wolnej ojczyźnie, z drugiej strony brak im energii i odwagi do podejmowania działań. Symboliczne zjawy, takie jak Wernyhora, który przynosi wieść o możliwości walki, podkreślają kontrast pomiędzy możliwościami a rzeczywistością. Wernyhora daje Gospodarzowi szansę na zorganizowanie powstania, lecz bierność Gospodarza, a także materializm i nieuwaga Jaśka, który gubi złoty róg, ilustrują, jak łatwo Polacy tracą okazje do walki o niepodległość. Chocholi taniec, będący finałem dramatu, jest metaforą narodowej bierności i rezygnacji z walki, co wzmacnia pesymistyczny ton utworu.

Motyw powstania jest bezpośrednio związany z pragnieniem wolności. W dramacie obserwujemy kontrast pomiędzy marzeniami o powstaniu a rzeczywistością. Chłopi i inteligencja wyrażają przekonanie o jego konieczności, lecz brakuje im silnych liderów i zdolności do jego realizacji. Gospodarz, który miał szansę na przewodzenie powstaniem, okazuje się osobą niezdolną do działania, co prowadzi do rozczarowania wśród zgromadzonych. Postawa Czepca, który jest pełen entuzjazmu do działania, kontrastuje z biernością Gospodarza i reszty inteligencji, pogłębiając obraz społecznego impasu.

Motyw wsi, który pojawia się w „Weselu”, wskazuje na chłopomanię inteligencji, która postrzegana zostaje przez Wyspiańskiego jako powierzchowna fascynacja. Relacje Pana Młodego z chłopką pokazują brak głębszego zrozumienia życia chłopstwa przez inteligencję. Zdawałoby się, że intelektualiści próbują wczuć się w życia chłopów, jednak robią to jedynie powierzchownie, bez prawdziwej empatii. Symbolika takich konfliktów klasowych pojawia się też w postaci Widma, które przypomina o rabacji galicyjskiej i brutalnych starciach między chłopstwem a arystokracją.

Jednym z bardziej czułych punktów dramatu jest motyw dekadentyzmu, który odzwierciedla schyłek XIX wieku. Postacie takie jak Poeta czy Dziennikarz są przykładem braku wiary w wartości, pesymizmu i poczucia bezcelowości, co cechuje dekadentyzm epoki. Mimo swojej roli w społeczeństwie pozostają bierni, dążąc do przyziemnych przyjemności, zamiast angażować się w działania społeczne czy narodowe. Ogólne zniechęcenie inteligencji do realnych działań ujawnia się w ich zachowaniu, nadając dramatowi melancholijny charakter.

Symbolika tańca, a zwłaszcza chocholi taniec, jest kluczowym elementem dramatu. To symbol narodowej bierności. Jasiek, który miał złoty róg symbolizujący szansę na powstanie, traci go, co jest metaforą zaprzepaszczenia okazji do walki o wolność. Hipnotyzująca pieśń Chochoła pogrąża Polaków w marazmie, co jest ilustracją apatii narodowej, z której tak trudno się wyrwać.

Motyw miłości w „Weselu” również odgrywa istotną rolę. Miłość Pana Młodego do chłopki okazuje się być powierzchowna i pełna nieporozumień. Brak wspólnych tematów do rozmowy zdradza powierzchowność tego uczucia. Porównanie z historią miłosną Marysi, której widmo dawnego ukochanego przynosi nostalgiczne wspomnienia, podkreśla niepokój przeszłości i kontrastuje z teraźniejszością.

Podsumowując, „Wesele” Wyspiańskiego to utwór pełen głębokich motywów literackich, które łącznie tworzą kompleksowy obraz polskiego społeczeństwa początku XX wieku. Od literatury, przez ojczyznę, powstanie, wieś, dekadentyzm, taniec, po miłość – każdy z tych motywów ukazuje konkretne problemy i niedoskonałości, które Wyspiański krytykuje i poddaje refleksji. Odniesienie do kontekstu historycznego i społecznego tamtego okresu czyni z „Wesela” dramat narodowy, który mimo upływu lat wciąż inspiruje do refleksji nad obecnymi i przeszłymi problemami społecznymi, skłaniając odbiorców do nauki z przeszłości i unikania podobnych błędów w przyszłości. W tej uniwersalności motywy „Wesela” pozostają aktualne, czyniąc dzieło jedną z najważniejszych pozycji w polskiej literaturze i kulturze.