Chmury - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 20:29

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 30.05.2024 o 20:19

„Chmury” to komedia napisana przez Arystofanesa w V wieku p.n.e., okresie, w którym grecka dramaturgia osiągała swój szczyt. Sztuka ta, niezaprzeczalnie jedno z najważniejszych dzieł tego starożytnego komediopisarza, stawia sobie za cel krytykowanie metod wychowawczych stosowanych przez sofistów, z którymi utożsamiano również filozofa Sokratesa. Przedstawienie Sokratesa jako głównego bohatera może być interpretowane jako wyraz dezaprobaty wobec nowoczesnych prądów myślowych, które Arystofanes uważał za szkodliwe dla społeczeństwa. Przekład „Chmur” na język polski zawdzięczamy Edmundowi Cięglewiczowi, wybitnemu znawcy literatury antycznej.

Arystofanes, choć wcześniej zyskał sławę dzięki politycznej komedii „Rycerze”, po oskarżeniach o bycie cudzoziemcem skupił się na problematyce społecznej. Jego analiza społeczeństwa helleńskiego, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu sofistów na młodzież, odsłaniała niepokojące tendencje. W kontekście filozoficznym sztuka krytykuje nauki Sokratesa, które według Arystofanesa prowadziły do demoralizacji młodzieży. Polemika ta stała się jednym z powodów późniejszych oskarżeń przeciw Sokratesowi, co ostatecznie przyczyniło się do jego śmierci. „Chmury” zyskały jednak zarówno aprobujące, jak i krytyczne opinie. Platon, uczeń Sokratesa, ostro skrytykował dzieło, postrzegając je jako atak na wartości promowane przez jego mistrza.

Sztuka rozpoczyna się w mroczną noc na opustoszałym placu, gdzie Strepsjades, zwany również Wykrętowicem, narzeka na swoje długi, które są wynikiem beztroskiego trybu życia jego syna, Fejdippidesa (Odrzykonia). W trakcie monologu Wykrętowic ujawnia swoje problemy wychowawcze i planuje wysłać syna do szkoły Sokratesa, aby wyciągnąć rodzinę z kłopotów finansowych. Syn jednak odmawia, co skłania Strepsjadesa do podjęcia próby własnej edukacji w tej szkole.

Ceremonia wejścia do szkoły Sokratesa jest złożoną parodią, pełną absurdów i groteskowych sytuacji. Sokrates, mistrz abstrakcyjnego myślenia, wzywa chmury, a potem prowadzi dialog ze Strepsjadesem. Ten zaś, nie mogąc zrozumieć abstrakcyjnych nauk filozofa, wywołuje irytację swojego nauczyciela. Chmury, personifikowane jako Arcychmury, oferują swoją pomoc, lecz pierwsze próby nauczania Wykrętowica są nieudane.

Parabasis, charakterystyczny dla greckich komedii zwrot do widowni, stanowi moment, w którym Arystofanes osobiście zwraca się do publiczności, komentując społeczne i polityczne realia swoich czasów. Jest to także moment refleksji nad wcześniejszymi dziełami poety oraz ich odbiorem przez społeczeństwo. Przestroga przed ignorancją oraz wskazówki moralne podkreślają, jakie wartości były dla Arystofanesa najważniejsze.

Niezrozumienie przez Strepsjadesa podstaw nauk Sokratesa prowadzi do kolejnych nieporozumień i frustracji. W miarę jak nauka w szkole Sokratesa nie przynosi oczekiwanych rezultatów, Wykrętowic wymyśla chytry plan związany z kalendarzem, co chwilowo poprawia jego relacje z nauczycielem. Konflikt narasta, co ostatecznie prowadzi do wyrzucenia Strepsjadesa ze szkoły. Rozpaczliwy ojciec postanawia wówczas, że to syn powinien kontynuować nauki.

Podstępem Strepsjades przekonuje Odrzykonia do nauki w szkole Sokratesa. Zmiany w zachowaniu syna po naukach są znaczące; Fejdippides zaczyna stosować sofistyczne sztuczki w codziennych sytuacjach, zyskując tymczasowe przewagi. W kulminacyjnym punkcie sztuki, podczas dysputy mówców, Odrzykonia opowiada się po stronie rzecznika Nieprawego, co oznacza ostateczny moralny upadek.

Przemiany Odrzykonia stają się coraz bardziej niepokojące. Metamorfoza, którą przeszedł, powoduje zadowolenie ojca tylko na krótko. Sukcesy w sądzie i umiejętność wygrywania sporów dzięki sztuczkom sofistów budzą w ojcu dumę, ale zmieniają również Odrzykonia w osobę bezwzględną i przemocową wobec własnego ojca. Doprowadzony na skraj rozpaczy Strepsjades w akcie desperacji podpala szkołę Sokratesa i opuszcza swój dom.

„Chmury” kończą się symbolicznym zniszczeniem miejsca, które uosabiało demoralizujące nauki. Sztuka Arystofanesa nie jest jedynie zabawną komedią, lecz również ostrą krytyką moralnego upadku oraz braku wartości w nowoczesnych szkołach filozoficznych tamtych czasów. W kontekście współczesnym dzieło pozostaje przestrogą przed moralnym upadkiem i odejściem od tradycyjnych, trwałych wartości.