Gloria victis - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.05.2024 o 8:40

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 31.05.2024 o 8:27

Nowela „Gloria victis” (Chwała zwyciężonym) autorstwa Elizy Orzeszkowej jest jednym z najważniejszych utworów literackich odnoszących się do powstania styczniowego. Powstała w 1908 roku i jest częścią zbioru nowel odnoszących się do wydarzeń z 1863-64 roku, kiedy to Polacy podjęli walkę z zaborcą rosyjskim. Orzeszkowa, poprzez ten utwór, chciała zwrócić uwagę na fakt, że pamięć o powstańcach styczniowych zaczyna zanikać, zwłaszcza wśród młodszych pokoleń Polaków. Głównym celem autorki było przypomnienie o heroizmie i poświęceniu tych ludzi oraz przekazanie tego ducha przyszłym pokoleniom. W noweli dominują motywy literackie, które służą do ukazania i podkreślenia bohaterstwa powstańców.

Jednym z głównych motywów w noweli jest temat powstania. Akcja „Gloria victis” toczy się w okresie powstania styczniowego, które miało miejsce w latach 1863-64. Orzeszkowa opisuje walkę oddziału partyzanckiego z Polesia litewskiego, dowodzonego przez Romualda Traugutta. Powstanie styczniowe było jednym z najważniejszych zrywów narodowowyzwoleńczych Polaków, a autorka poprzez fabułę ukazuje ogromny patriotyzm walczących. Powstańcy byli gotowi oddać swoje życie za wolność ojczyzny, co jest wyraźnie podkreślane w noweli. Orzeszkowa chce zwrócić uwagę czytelnika na zapomnianych bohaterów i ich poświęcenie, przypominając, że ich walka i ofiara nie mogą zostać zapomniane.

Motyw przyrody pełni w noweli niezwykle ważną rolę. Orzeszkowa zdecydowała się na nietypowego narratora – przyrodę, która staje się świadkiem wydarzeń. To las i wiatr opowiadają historię powstańców. Przyroda w „Gloria victis” ma głęboką symbolikę. Las otaczający mogiłę poległych bohaterów i wiatr, który niesie ich historię po całym świecie, stają się symbolami wiecznej pamięci. Przyroda w ten sposób czyni bohaterów nieśmiertelnymi, ponieważ ich pamięć nie ginie, nawet jeśli ludzie o nich zapomną. Przyroda jest trwała i wieczna, a jej głos przypomina o bohaterach i ich poświęceniu.

Kolejnym istotnym motywem w noweli jest poświęcenie. Głównymi bohaterami są młodzi ludzie, którzy rezygnują z własnych pragnień i marzeń, aby walczyć o wolność ojczyzny. Postać Marysia Tarłowskiego to przykład delikatnego przyrodnika, który rezygnuje z spokojnego życia i, wraz z siostrą, oddaje się walce. Inna ważna postać to Jagmin, młodzieniec, który opuszcza swoją ukochaną Anielę, aby dołączyć do powstania. Orzeszkowa ukazuje, że poświęcenie tych młodych ludzi było nie tylko oddaniem życia dla sprawy narodowej, ale także rezygnacją z osobistych szczęść i planów. Poświęcenie dla wyższej wartości – jaką była ojczyzna – staje się jednym z głównych tematów utworu.

Motyw wolności jest równie silnie obecny w noweli. Wolność była główną motywacją do walki dla powstańców. Oprócz fizycznych niedogodności, jakie wiązały się z życiem partyzanckim, bohaterowie doznawali moralnej satysfakcji z walki o wolność. Nocne rozmowy Jagmina i Mariana na temat przyszłości odrodzonej Polski pokazują ich wiarę w zwycięstwo i lepsze jutro. Wolność jest ukazywana jako wartość nadrzędna, bez której nie ma przyszłości dla Polski i Polaków.

Romuald Traugutt, przedstawiony jako ostatni dyktator powstania, jest zmitologizowaną postacią, która ucieleśnia motyw wodza. Traugutt porównywany jest do Chrystusa i Leonidasa, co podkreśla jego męczeństwo i heroizm. Idealizacja jego postaci ma na celu ukazanie go jako idealnego przywódcy, który był szanowany i podziwiany przez swoich podwładnych. Traugutt w noweli pełni rolę bohatera narodowego, którego śmierć nie była daremna, ale stała się symbolem walki i poświęcenia.

Motyw mogiły pełni w noweli symboliczną rolę. Mogiła poległych powstańców jest symbolem patriotyzmu i poświęcenia. To miejsce, które zapomnieli ludzie, ale przyroda pamięta. Wiatr, słuchając opowieści lasu, roznosi historię poświecenia po świecie, przypominając o bohaterstwie poległych. Mogiła staje się symbolem pamięci narodowej, która jest wieczna dzięki przyrodzie.

Ostatnim ważnym motywem jest przyjaźń i miłość, które w obliczu tragedii narodowej nabierają dodatkowej wartości. Więź między rodzeństwem Marysiem i Anielą jest niezwykle mocna, opierają się oni wzajemnie w trudnych chwilach. Jagmin, najlepszy przyjaciel Marysia i ukochany Anieli, obiecuje ochraniać Marysia podczas walki. Relacje między młodymi bohaterami ukazują, jak ważne są przyjaźń i miłość, nawet w obliczu narodowej tragedii. Ukochani i rodziny, które powstańcy musieli porzucić, stają się jeszcze jednym wymiarem ich poświęcenia.

Podsumowując, Eliza Orzeszkowa w noweli „Gloria victis” używa wielu motywów literackich, aby upamiętnić bohaterstwo powstańców styczniowych. Przywraca pamięć o ich poświęceniu i wartości narodowych, które winny być przekazywane przyszłym pokoleniom. Motywy te służą nie tylko jako tło literackie, ale i jako swoiste przesłanie, przypominające o znaczeniu historii i wartości narodowych. W ten sposób „Gloria victis” staje się nie tylko świadectwem minionych wydarzeń, ale także wiecznym pomnikiem heroizmu i patriotyzmu polskich powstańców.