Czy człowiek powinien żyć w zgodzie z naturą? Napisz rozprawkę odwołując się do fraszki Na lipę i innego tekstu literackiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.06.2024 o 19:23

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 7.06.2024 o 19:03

Współcześnie temat ekologii i ochrony środowiska stał się integralną częścią debaty publicznej. Coraz więcej uwagi poświęca się zagadnieniom związanym z ekologią zarówno na arenie politycznej, jak i światopoglądowej oraz religijnej. W zglobalizowanym i coraz bardziej zsekularyzowanym świecie, pytanie o konieczność dbania o przyrodę pojawia się nie tylko w dyskusjach codziennych, ale i w przekazach literackich. Literatura dostarcza nam cennych wskazówek dotyczących relacji człowieka z naturą. W niniejszej rozprawce przyjrzymy się temu zagadnieniu analizując dwa polskie dzieła literackie: "Na lipę" Jana Kochanowskiego oraz nowelę "Gloria victis" Elizy Orzeszkowej.

1. Analiza fraszki "Na lipę" Jana Kochanowskiego Fraszka "Na lipę" Jana Kochanowskiego opowiada historię drzewa, które przemawia do czytelnika, zachwalając swoje liczne zalety. Lipa staje się swoistym gospodarzem, zapraszającym pod swoje rozłożyste konary wszystkich potrzebujących schronienia i wypoczynku. Widzimy w niej nie tylko źródło cienia, ale i miejsce, gdzie ptaki śpiewają, a pszczoły zbierają nektar. Kochanowski wyraźnie zdaje sobie sprawę z roli, jaką przyroda odgrywa w życiu człowieka, i podkreśla to w swej fraszce.

Lipa, jako część ekosystemu, wpływa na zwiększenie bioróżnorodności. Przez analizę tego utworu można dostrzec, że drzewa nie tylko dają korzyści bezpośrednio człowiekowi, ale także wspierają inne formy życia, takie jak ptaki i pszczoły. Pszczoły, zbierając nektar z kwiatów lipy, produkują miód, który jest ceniony zarówno w kuchni, jak i w medycynie ludowej. Ptaki, które gromadzą się wokół drzewa, dostarczają nie tylko przyjemnych doznań akustycznych, ale też pomagają w kontroli populacji owadów, utrzymując naturalną równowagę ekosystemu.

Pomimo że Kochanowski nie formułuje wprost przesłania o konieczności dbania o przyrodę, to jego utwór łatwo można interpretować jako manifest o potrzebie harmonijnego współistnienia z naturą. Dbając o drzewa i inne elementy przyrody, człowiek zyskuje liczne korzyści, zarówno materialne (miód, cień, miejsce wypoczynku), jak i duchowe (bliskość z naturą, kontemplacja piękna przyrody). Pragmatyczno-sielankowy kontekst fraszki wyraźnie wskazuje, że życie w zgodzie z naturą przynosi zyski nie tylko ekologiczne, ale i emocjonalne.

2. Analiza "Gloria victis" Elizy Orzeszkowej Nowela "Gloria victis" Elizy Orzeszkowej przenosi nas w zupełnie inny wymiar refleksji nad naturą. Opowiada o historii powstania styczniowego i czyni to przez narrację, w której znaczącą rolę odgrywa natura. Drzewa i wiatr stają się nośnikami wspomnień, przekazując historię walki i poświęcenia kolejnym pokoleniom. Ta personifikacja zjawisk przyrodniczych jest ukazaniem duchowego i kulturowego wymiaru natury.

W utworze Orzeszkowej przyroda nie tylko stanowi tło dla wydarzeń, ale jest też ich aktywnym uczestnikiem. Drzewa i wiatr stają się świadkami historii, co ukazuje ich stałą obecność i długowieczność w porównaniu z kruchością ludzkiego życia. Nature przekracza bariery czasowe, stając się symbolem trwałości, pamięci i wieczności.

Orzeszkowa używa natury jako bohatera literackiego, co nie jest nowatorskim zabiegiem, ale wyjątkowo skutecznie wprowadza w życie jej utwory. Od romantyzmu po dzieła modernistyczne, przyroda często odgrywała znaczącą rolę w literaturze, będąc źródłem inspiracji i refleksji. W "Gloria victis" natura staje się uosobieniem trwałości, pamięci i kultury, co wzmacnia przesłanie o konieczności dbania o środowisko naturalne.

3. Porównanie obu tekstów literackich Analizując oba dzieła literackie, nietrudno dostrzec wspólne wartości: zarówno Kochanowski, jak i Orzeszkowa przedstawiają naturę jako integralną część życia człowieka. Przyroda dostarcza korzyści materialnych, jak miód i cień, oraz niematerialnych, jak piękno, spokój, a także pamięć i duchowość. Dbałość o naturę przynosi zyski zarówno w codziennym życiu, jak i w długoterminowej perspektywie historycznej i kulturowej.

Warto także zauważyć różnice w podejściu do tematu. Kochanowski ukazuje bardziej pragmatyczną stronę ochrony przyrody, koncentrując się na jej codziennych korzyściach i sielankowym wymiarze życia w zgodzie z naturą. Orzeszkowa natomiast podkreśla głębsze, duchowe i kulturowe znaczenie natury, ukazując ją jako wiecznego świadka historii i nośnika wartości.

Podsumowanie Współczesne spojrzenie na relację człowiek-natura uwzględnia zarówno zależność jakości życia od stanu środowiska, jak i duchowe oraz kulturowe aspekty tej relacji. Dzisiejsza świadomość ekologiczna podkreśla wpływ czystości powietrza, wody, i ziemi na zdrowie i dobrobyt człowieka.

Argumenty literackie z dzieł Jana Kochanowskiego i Elizy Orzeszkowej przemawiają za twierdzącą odpowiedzią na pytanie, czy człowiek powinien żyć w zgodzie z naturą. Pragmatyzm zarysowany w "Na lipę" oraz duchowe i kulturowe przesłanie "Gloria victis" pokazują, że obie te perspektywy mogą i powinny współistnieć, wzajemnie się uzupełniając.

Przyroda jest nieodzownym elementem życia człowieka. Znane przysłowie "nie było nas, był las; nie będzie nas, będzie las" przypomina nam o ciągłości i niezależności natury. W obliczu tego, człowiek, pragnąc zagwarantować sobie i przyszłym pokoleniom dobre warunki życia, powinien dbać o środowisko naturalne. Lepsze zrozumienie i ochrona przyrody są kluczowe dla przetrwania i jakości życia ludzkiego.