Egzystencjalizm w Dżumie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.06.2024 o 20:03

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 12.06.2024 o 19:41

Egzystencjalizm w „Dżumie” Alberta Camus

I. Wprowadzenie

Centralnym motywem egzystencjalizmu jest tzw. „skazanie na wolność”. Znaczy to tyle, że człowiek, pozbawiony jakichkolwiek absolutnych wartości czy nadnaturalnych zasad, musi sam tworzyć sens swojego życia i morze znaczeń. Wolność oznacza swobodę wyboru, ale i odpowiedzialność za podjęte decyzje. To poczucie odpowiedzialności często wiąże się z lękiem – egzystencjalnym brzemieniem niepewności i samotności w podejmowaniu decyzji.

Celem niniejszej pracy jest analiza motywów egzystencjalistycznych w powieści „Dżuma” Alberta Camus – jednego z najważniejszych tekstów w literaturze XX wieku, która oddaje kondycję ludzką, egzystencjalną walkę z absurdalnością losu. Bohaterowie i zdarzenia w „Dżumie” zostaną zinterpretowane z perspektywy egzystencjalistycznej, aby uwidocznić, jak różne postacie radzą sobie z wyzwaniami wynikającymi z ich wolności i odpowiedzialności.

II. Kontekst filozoficzno-literacki

Albert Camus (1913–1960) – francuski pisarz, filozof i eseista, jest jednym z najważniejszych twórców egzystencjalizmu. Urodzony w Algierii, dorastał w trudnych warunkach, co znacząco wpłynęło na jego sposób postrzegania świata. Jego związek z egzystencjalizmem jest szczególny, gdyż często dystansował się od określenia siebie mianem „egzystencjalisty”, jednak jego dzieła, w tym „Obcy” i „Dżuma”, są powszechnie uznawane za kluczowe dla tego nurtu.

„Dżuma” jest powieścią, która opisuje epidemię dżumy w fikcyjnym mieście Oran w Algierii. Książka ta jest nie tylko opowieścią o walce z chorobą, ale także głęboką refleksją nad kondycją ludzką. Jest to metaforyczna ilustracja walki człowieka z absurdalnością i bezsensownością świata.

III. Egzystencjalizm w „Dżumie”

Na poziomie metaforycznym, „Dżuma” ukazuje kondycję ludzką w obliczu egzystencjalnej grozy i absurdu. Dżuma staje się symbolem nieprzewidywalnych nieszczęść, które mogą spaść na człowieka, oraz wyzwaniem, z którym musi się on zmagać, nie licząc na żadną odgórną sprawiedliwość czy zadośćuczynienie po śmierci.

Główne postacie w „Dżumie” to doktor Bernard Rieux, Jean Tarrou i ksiądz Paneloux. Każda z tych postaci reprezentuje inny sposób radzenia sobie z egzystencjalną pustką i absurdalnością świata.

Doktor Bernard Rieux jest symbolem egzystencjalnej walki i moralnej odpowiedzialności. Chociaż nie wierzy w Boga i odrzuca nadzieję na nagrodę po śmierci, angażuje się w walkę z dżumą, kierując się poczuciem obowiązku wobec innych ludzi. Jego działania są świadomym wyborem egzystencjalnym – mimo że walczy z siłą większą od siebie, nie poddaje się, bo to jest jedyne, co może zrobić w obliczu absurdalności istnienia.

Jean Tarrou jest postacią, która reprezentuje refleksję nad świętością bez Boga. Podobnie jak Rieux, nie wierzy w nadprzyrodzone gwarancje sensu, natomiast wierzy wewnętrznie w moralne wartości, które sam sobie stworzył. Dla Tarrou, działania wynikały nie z nauczonych zasad, ale z wewnętrznej moralnej konieczności, co jest typowym przykładem egzystencjalistycznego wyboru.

Ojciec Paneloux, w odróżnieniu od bohaterów ateistycznych, reprezentuje chrześcijański światopogląd. Wierzy, że śmierć i cierpienie mają sens jako kara za grzechy. Jednak jego przekonania zostają wystawione na ciężką próbę, gdy w obliczu śmierci dziecka zaczyna dostrzegać, że nie każde cierpienie może być wytłumaczone grzechem. Jego przemiana polega na rozpoznaniu, że cierpienie jest elementem życia ludzkiego, niezależnym od winy czy moralności jednostki.

IV. Egzystencjalny charakter decyzji bohaterów

Egzystencjalistyczna wolność, która ciąży nad bohaterami, jest jednocześnie przestrzenią dla moralnej odpowiedzialności. Muszą oni przejąć pełną odpowiedzialność za swoje wybory, wiedząc, że nie istnieją absolutne wyznaczniki dobra i zła. Ich moralność jest kwestią osobistych decyzji, co prowadzi do nieuniknionego konfliktu wewnętrznego, rozważania i wątpliwości.

Przykłady działań bohaterów ilustrują te zasady doskonale: * Doktor Rieux walczy z dżumą pomimo świadomości, że może nie wygrać z chorobą. Czyni to nie z powodu jakiejś wyższej idei, ale z poczucia obowiązku wobec ludzkiego życia. * Jean Tarrou, w swoich filozoficznych rozważaniach, poszukuje świętości bez Boga. Jego moralne dylematy skupiają się na tym, jak być „dobrym człowiekiem” w świecie bez absolutnych wartości. * Ojciec Paneloux, po śmierci dziecka, przemienia swoje przekonania, uznając cierpienie za niezbędny aspekt życia, co prowadzi do nowej interpretacji wiary.

V. Autor i jego bohaterowie

Ludzkość i realizm postaci w „Dżumie” są ukazane w sposób bardzo przystępny, co czyni ich niezwykle przekonującymi. Dzięki połączeniu wad i zalet, postacie te oddają całą głębię ludzkiej kondycji. Ich lęki, wątpliwości i wewnętrzne walki są realistycznym odzwierciedleniem egzystencjalnego dramatu, z jakim mierzy się każdy człowiek.

VI. Podsumowanie

Podsumowując, egzystencjalizm w „Dżumie” jest uniwersalną refleksją nad ludzką kondycją. Poprzez swoje postacie, Albert Camus wskazuje na znaczenie samodzielnego myślenia i tworzenia własnych wartości w obliczu nieuniknionego cierpienia, co czyni jego dzieło aktualnym i ważnym po dziś dzień. „Dżuma” nie tylko przedstawia dramatyczne wydarzenia związane z epidemią, ale także jest głęboką medytacją nad egzystencją, odpowiedzialnością i moralnością w absurdalnym świecie.