"Szewcy" - streszczenie

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 17.06.2024 o 10:47

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 15.06.2024 o 13:03

I. Wstęp

A. Informacje wprowadzające

1. Autor dzieła: „Szewcy” to dzieło Stanisława Ignacego Witkiewicza, znanego również jako Witkacy. Był on wybitnym polskim pisarzem, dramaturgiem, malarzem, fotografem i filozofem, którego twórczość charakteryzuje się niezwykłą oryginalnością i niczym nieograniczoną wyobraźnią.

2. Data powstania: Witkacy pracował nad „Szewcami” w latach 1927-1934, okresie, w którym Europą wstrząsały silne ruchy rewolucyjne, a widmo totalitaryzmu stawało się coraz bardziej realne.

3. Pierwsze wydanie: „Szewcy” po raz pierwszy ukazali się drukiem dopiero po wojnie, w 1948 roku, nakładem wydawnictwa „Czytelnik”. Dzieło od razu wywołało duże zainteresowanie i kontrowersje wśród czytelników i krytyków.

B. Krótkie omówienie charakteru dzieła

1. Wizja przyszłości: Utwór przedstawia negatywną wizję rewolucji i totalitaryzmu, gdzie każda zmiana władzy prowadzi do jeszcze większego upadku moralnego. Witkacy maluje przerażający obraz społeczeństwa, w którym rewolucje jedynie zamieniają jeden tyranizm na drugi, nie prowadząc do żadnej poprawy losu ludzi.

2. Charakter katastroficzny: Dzieło ma wydźwięk katastroficzny, wskazując na nieuchronny upadek moralny i duchowy ludzkości. „Szewcy” to opowieść o postępującej degradacji cywilizacji i wartości humanistycznych, które stają się ofiarą bezwzględnych walk o władzę.

3. Groteska i absurd: Witkacy mistrzowsko łączy w „Szewcach” elementy groteski i absurdu, wywołując u czytelnika skrajne emocje. Pisarz przemyca w swym dziele także ironiczne spostrzeżenia na temat ludzkiej natury, polityki i społeczeństwa.

C. Polemika z dziełami romantycznymi

1. „Promethidion” Cypriana Kamila Norwida: Witkacy nawiązuje do idei Norwida, jednak ukazuje je w kontekście groteskowym i absurdalnym, prowokując do refleksji nad ich realnością w obliczu brutalnych rewolucji.

2. „Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego: Pojawiają się tu odniesienia do problematyki rewolucji i upadku arystokracji. Witkacy, podobnie jak Krasiński, ukazuje katastroficzną wizję końca pewnego porządku świata.

3. Odwołania do „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego: Na skutek odwołań do symboliki „Wesela”, Witkacy prezentuje obraz społeczeństwa rozdartego między różnymi aspiracjami klasowymi, narodowymi i społecznymi, z perspektywy szewców, którzy sami stają się narzędziem zmian.

II. Szewcy - streszczenie krótkie

A. Trzy rewolucje i losy bohaterów

1. W zakładzie szewskim (Akt I): Akcja utworu rozpoczyna się w zakładzie szewskim, gdzie Sajetan Tempe i jego czeladnicy zajmują się swoją codzienną pracą. Odwiedza ich arystokratka Księżna Irina oraz Prokurator Scurvy. Nagle pojawiają się Dziarscy Chłopcy, którzy aresztują szewców, dając początek pierwszej rewolucji.

2. Bezrobocie w więzieniu (Akt II): Szewcy trafiają do więzienia, gdzie zmuszeni są do bezczynności, co jest dla nich ogromnym cierpieniem. Księżna manipuluje sytuacją, powodując przewrót, dzięki któremu szewcy wracają do swojego warsztatu.

3. Rządy terroru (Akt III): Szewcy, uwolnieni z więzienia, przejmują warsztat i utożsamiają się z nową władzą. Wprowadzenie rządów terroru, podział korzyści osobistych oraz pojawienie się Hiper-Robociarza prowadzą do ostatecznej rewolucji technokratycznej, zakończonej opadnięciem żelaznej kurtyny.

III. Szewcy - streszczenie szczegółowe

Akt I

A. Scenografia i atmosfera

1. Zakład szewski: Utwór rozpoczyna się w zakładzie szewskim, którego nierealna, zdeformowana scenografia symbolizuje poczucie zagubienia i absurdu. Półkoliste pokoje, trójkątne ściany, a w tle miasteczko – wszystko to tworzy surrealistyczny krajobraz, który potęguje groteskowy charakter dzieła.

B. Rozmowa Sajetana i czeladników

1. Krytyka władzy i arystokracji: Sajetan, jako przywódca szewców, wyraża niezadowolenie wobec panujących uwarunkowań politycznych i społecznych. W rozmowach z czeladnikami porusza temat niesprawiedliwości i wyzysku.

2. Wspomnienia o buncie i rezygnacji z działalności: Szewcy wspominają przeszłe próby buntu, które nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, co wprowadza atmosferę rezygnacji.

3. Wolna Wszechnica Robotnicza jako instrument kontroli: Szewcy zdają sobie sprawę, że wszystkie formy edukacji i działalności społecznej są jedynie narzędziami manipulacji używanymi do kontroli mas.

4. Marzenie o przejściu do świata arystokracji: Ironiczne pragnienie Sajetana, aby stać się arystokratką, pokazuje absurdy i paradoksy systemu klasowego.

C. Nadejście Scurvy’ego

1. Prokurator wchodzi do dialogu z szewcami: Scurvy, przedstawiciel władzy, przystępuje do konfrontacji z szewcami, wyrażając wobec nich wyraźną pogardę i dystans.

2. Rozmowa o nieosiągalnej miłości Scurvy’ego: Prokurator wyśmiewa swoje marzenie o zdobyciu Księżnej Iriny, co staje się dodatkowym elementem groteski.

D. Przyjście Księżnej Iriny

1. Perwersyjna relacja z Scurvym: Księżna traktuje Scurvy’ego jak marionetkę, a ich interakcje mają charakter kabaretowy, czysto perwersyjny.

2. Narastająca wrogość szewców: Szewcy, w miarę rozwoju wydarzeń, zaczynają otwarcie wyrażać swoją wrogość wobec arystokracji, a Sajetan jest gotów do buntu.

E. Pierwsza Rewolucja

1. Przybycie Dziarskich Chłopców i aresztowanie szewców: Interwencja Dziarskich Chłopców, którzy aresztują szewców, symbolizuje pierwszą falę rewolucji. Szewcy zostają uwięzieni, a strach i chaos rozpoczynają się na nowo.

Akt II

A. Scenografia i atmosfera

1. Cela więzienna: Szewcy zostają zamknięci w więzieniu, którego sceneria jest niemal sakralna – witraż błogosławi nad pracą, co kontrastuje z ich aktualnym stanem bezczynności.

B. Rozpacz bez pracy

1. Szewcy błądzą bez celu: Pozbawieni możliwości działania, szewcy popadają w rozpacz, co jest dla nich formą najcięższego cierpienia.

C. Nadejście Scurvy’ego

1. Rozmowa o władzy i przyszłości: W rozmowie z szewcami, Scurvy odkrywa marzenia Sajetana o komunizmie i przewiduje porażkę nacjonalizmu.

D. Nadejście Księżnej

1. Praca jako perwersja: Księżna zostaje zmuszona do pracy jako szewc, co jest dla niej formą najwyższej degradacji i ironii.

E. Zabawa Księżnej i Scurvy’ego

1. Scurvy ulega Księżnej: Scurvy upada pod wpływem manipulacji Księżnej, co demonstruje jego słabość i uległość.

F. Druga Rewolucja

1. Szewcy przejmują warsztat: Szewcy wywołują kolejną rewolucję, pokonując Scurvy’ego i Dziarskich Chłopców, powracając do swojego warsztatu.

Akt III

A. Scenografia i atmosfera

1. Przemiany w warsztacie: Warsztat szewców przechodzi przemianę – pojawiają się bogactwo, dywany, piękne stroje, a Scurvy zostaje sprowadzony do roli zwierzęcia na łańcuchu.

B. Rządy nowej władzy

1. Rozbudowa materialna i moralna: Sajetan dąży do realizacji swoich idealistycznych wizji, jednak napotyka opór ze strony czeladników.

C. Kwestia chłopska

1. Wejście chłopów: Chłopi, na czele z zaskakującym liderem, pojawiają się, odrzucając propozycję sojuszu z robotnikami.

D. Śmierć Sajetana

1. Zamordowanie Sajetana przez Czeladników: Sajetan ginie z rąk swoich dawnych towarzyszy, co symbolizuje upadek i zdradę ideałów.

E. Trzecia Rewolucja

1. Wejście Hiper-Robociarza: Nowa postać, Hiper-Robociarz, przeprowadza kolejną rewolucję, przynosząc wizję pseudo-rewolucji technokratycznej i totalitarnej.

F. Ostateczna scena

1. Mowa Księżnej: Przemowa Księżnej, pełna patosu, prowadzi do jej symbolicznej śmierci pod żelazną kurtyną.

2. Wejście Towarzyszy Abramowskiego i X: Ostatecznym aktem jest triumf technologicznej rewolucji i całkowity triumf totalitaryzmu.

IV. Wnioski

A. Perspektywy rewolucyjnych zmian

1. Wizja Witkacego: „Szewcy” stanowią pesymistyczną wizję rewolucji, gdzie każda zmiana prowadzi jedynie do nowego rodzaju tyranii i destrukcji.

B. Refleksje

1. Rola groteski i absurdu: Witkacy wykorzystuje groteskę i absurd, aby pokazać złożoność i paradoksy totalitaryzmu, mieszając ironię, perwersję, humor i tragedię.

V. Bibliografia

A. Witkacy, "Szewcy", wyd. 1948, Czytelnik

B. Opracowania literackie dotyczące "Szewców"**: Artykuły naukowe, książki i analizy na temat wpływu dzieła na literaturę i teatr oraz jego społeczne i polityczne konteksty.