Dobra pani - problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.06.2024 o 9:55

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 16.06.2024 o 9:42

Nowela „Dobra pani” autorstwa Elizy Orzeszkowej, powstała w okresie pozytywizmu, porusza wiele istotnych kwestii społecznych, które były ważne dla ówczesnego pokolenia. Pozytywizm w literaturze charakteryzował się m.in. zwrotem ku problemom społecznym, promocją pracy organicznej i pracy u podstaw, a także kwestią dobroczynności. Nowela Orzeszkowej jest ilustracją błędnego rozumienia tych idei, a jej główni bohaterowie - Ewelina Krzycka i Helka - stają się narzędziami, przez które autorka ukazuje swoje krytyczne spojrzenie na społeczeństwo i jego moralne upadki.

Fabuła noweli koncentruje się na relacji między ubogą sierotą Helką a bogatą, arystokratyczną damą, Eweliną Krzycką, która postanawia adoptować dziewczynkę. Helka, osierocona i żyjąca w nędzy, na chwilę doświadcza ciepła, opieki, a także szerokiej gamy emocji, które wcześniej były jej obce. Ewelina Krzycka, z kolei, początkowo wydaje się idealną matką zastępczą, oferując dziewczynce to, co najlepsze - piękne ubrania, ciepły dom i mnóstwo zabawek. Niestety, wszystko to okazuje się być jedynie kaprysem bogatej pani, która w pewnym momencie traci zainteresowanie Helką i ostatecznie porzuca ją, pozostawiając dziecko w znów w stanie nędzy i rozpaczy.

Dobroczynność w epoce pozytywizmu była jednym z kluczowych postulatów, zakładającym, że społeczeństwo powinno działać na rzecz polepszenia losu wszystkich jego członków, zwłaszcza najbiedniejszych. Pozytywiści wzywali do pracy u podstaw i wspierania najuboższych warstw społecznych. Dobroczynność zakładała tu autentyczną chęć niesienia pomocy, mającą na celu trwałą poprawę warunków życia najbiedniejszych.

Ewelina Krzycka w noweli Orzeszkowej staje się przykładem osoby, której dobroczynność jest fałszywa i powierzchowna. Motywy jej działań można określić jako kapryśne i egoistyczne, bez głębszego zrozumienia potrzeby autentycznego wsparcia. Krzycka decyduje się na adopcję Helki nie z empatii, lecz z chęci zaspokojenia własnych emocjonalnych potrzeb. W momencie, gdy dziewczynka przestaje być dla niej interesująca, po prostu ją porzuca. Tego rodzaju podejście do pomocy, oparte na kaprysach, bez odpowiedzialności za drugą osobę, niesie tragiczne konsekwencje dla Helki, która zostaje poddana kolejnej traumy - po stracie rodziców, teraz musi także poradzić sobie z odrzuceniem przez przybraną matkę.

Kolejnym ważnym problemem przedstawionym w noweli jest zakres działania arystokracji. Bogactwo Eweliny Krzyckiej pozwala jej na oferowanie luksusów, które Helka nigdy wcześniej nie znała. Jednakże, Krzycka i jej podobni rzadko wykorzystują swoje zasoby do trwałej poprawy losu innych, wybierając raczej działania krótkoterminowe, wynikające z chwilowych zachcianek.

Życie Helki przed adopcją obfitowało w trudności. Jako pięcioletnia sierota, po stracie rodziców, zmuszona była żyć w nędzy, bez odpowiedniej opieki i wsparcia. Adopcja przez Krzycką na chwilę wydawała się wybawieniem, dając jej przynajmniej namiastkę prawdziwego dzieciństwa, pełnego miłości i poczucia bezpieczeństwa. Jednak gdy Krzycka porzuca ją z powrotem do nędzy i smutku, ten krótkotrwały okres szczęścia zostaje gwałtownie przerwany. Helka wraca do pierwotnego stanu nędzy, teraz dodatkowo obarczona traumą drugiego odrzucenia. Jej trudne, nieszczęśliwe dzieciństwo uzmysławia czytelnikowi ogromny kontrast życia dzieci arystokratycznych, które nie musiały borykać się z tego rodzaju problemami.

Nowela ukazuje także problemy nierówności społecznych, które były szczególnie dotkliwe w tamtym okresie. W jednym z kontrastów przedstawionych przez Orzeszkową widzimy bogatą Krzycką żyjącą w dostatku, podczas gdy ubodzy Janowie muszą wychowywać cztery dzieci w skrajnej biedzie. Majątek Krzyckiej jest traktowany w noweli jako „dar losu”, który nie jest efektem jej własnej pracy, co podkreśla strukturalne nierówności społeczne. Łatwość, z jaką Krzycka mogłaby poprawić los Helki, pokazuje jednocześnie, jak niesprawiedliwe jest rozłożenie środków w społeczeństwie.

Nowela również uwypukla postulaty epoki pozytywizmu takie jak praca u podstaw i praca organiczna, które miały na celu redukcję nierówności społecznych i wzajemną pomoc w poprawie warunków życia najuboższych. Krzycka w noweli Orzeszkowej jest przykład niewłaściwego rozumienia pozytywistycznych ideałów. Jej działania, zamiast przynosić korzyści, wyrządzają jedynie szkody z powodu braku odpowiedzialności i autentyczności w niesieniu pomocy. Konsekwencje jej czynów są wprost tragiczne: krzywdzenie niewinnego dziecka i brak odpowiedzialności za swoje działania.

Eliza Orzeszkowa poprzez nowelę „Dobra pani” ostrzega przed powierzchowną i nieprzemyślaną dobroczynnością, która może przynieść więcej szkód niż pożytku. Ewelina Krzycka, choć z pozoru działa w dobrej wierze, jest osobą, która nie potrafi dostrzec prawdziwych potrzeb drugiego człowieka, skupiając się jedynie na własnych emocjach. Porzucenie Helki ukazuje brutalną prawdę o fałszywej dobroczynności, która nie ma nic wspólnego z autentycznym, pozytywistycznym postrzeganiem pomocy.

Nowela „Dobra pani” jest nie tylko krytyką fałszywie pojętej dobroczynności, ale również surowym osądem arystokracji, która nierzadko odcina się od problemów społecznych, skupiając się na własnych przyjemnościach i kaprysach. Przez te postaci, Orzeszkowa demaskuje hipokryzję i egoizm ludzi, którzy mogliby znacząco poprawić warunki życia najbiedniejszych, lecz wybierają inaczej.

Problematyka poruszona w noweli Orzeszkowej jest wciąż aktualna w kontekście współczesnych działań społecznych. Powierzchowna dobroczynność, brak autentycznego zaangażowania i odpowiedzialności w niesieniu pomocy nadal są widoczne w codziennej rzeczywistości. Nowela przypomina o konieczności autentyczności w niesieniu pomocy i o znaczeniu odpowiedzialności za drugiego człowieka.

W podsumowaniu, nowela „Dobra pani” Elizy Orzeszkowej niesie ze sobą przesłanie o autentyczności i odpowiedzialności w niesieniu pomocy, krytykując powierzchowną dobroczynność i arystokrację. Problem nierówności społecznych, fałszywego dobroczynienia oraz trudnego dzieciństwa sierot w epoce pozytywizmu są przedstawione w taki sposób, że nawet współczesny czytelnik może odnaleźć w nich cenne refleksje o współczesnym świecie.