Co świadczy o istocie człowieczeństwa - czyny czy słowa? Rozważ problem w formie rozprawki. W swojej pracy odwołaj się do przykładów z wybranej lektury obowiązkowej oraz innego utworu literackiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.06.2024 o 6:54

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 19.06.2024 o 6:27

Istota człowieczeństwa od wieków stanowi przedmiot zainteresowania zarówno filozofii, jak i literatury. Wielu myślicieli i twórców literackich próbowało uchwycić esencję tego, co oznacza być człowiekiem, nieustannie debatując, które aspekty naszej egzystencji najbardziej nas definiują. W szczególności warto zastanowić się, co lepiej świadczy o człowieczeństwie: czyny czy słowa? Czy nasze działania mają większą wagę w ocenie naszego człowieczeństwa, czy też może to nasze słowa, przemyślenia i deklaracje najbardziej nas charakteryzują?

Teza, którą chciałbym przedstawić w tej rozprawce, opiera się na przekonaniu, że w kontekście literatury to czyny są bardziej wiarygodnym wskaźnikiem człowieczeństwa niż słowa. Tę tezę postaram się uzasadnić, analizując przykłady literackie z "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego oraz "Antygony" Sofoklesa.

W "Zbrodni i karze", jednym z najważniejszych dzieł literatury rosyjskiej, Dostojewski przedstawia historię Rodiona Raskolnikowa, młodego studenta prawa, który postanawia zamordować lichwiarkę w przekonaniu, że jego czyny są usprawiedliwione wyższym dobrem. Raskolnikow dzieli ludzi na "zwykłych" i "wyjątkowych", wierząc, że ci drudzy mają prawo przekraczać granice moralne, aby osiągnąć swoje cele. To filozoficzne podejście do życia, wyrażane przez niego w długich monologach wewnętrznych i, co ważniejsze, w jego artykule na temat prawa jednostki do przekraczania moralnych granic, stanowi tło dla jego zbrodni. Jednakże jego czyny - brutalne morderstwo lichwiarki - bardziej mówią o jego moralności niż jakiekolwiek słowa, które mógłby wypowiedzieć.

Przełomową postacią w życiu Raskolnikowa staje się Sonia, młoda kobieta, która mimo własnych życiowych tragedii i przeciwności losu, ma głębokie poczucie empatii i miłości bliźniego. W swoich działaniach Sonia wykazuje prawdziwą istotę człowieczeństwa – opiekę nad chorymi matką oraz młodszym rodzeństwem, a także gotowość do poświęceń na rzecz innych. W przeciwieństwie do teoretycznych rozważań Raskolnikowa, czyny Soni odzwierciedlają autentyczne wartości i moralność. To jej postawa i konkretne działania, a nie słowa, sprawiają, że Raskolnikow zaczyna dostrzegać zło swojego uczynku. Proces moralnej przemiany protagonisty, pod wpływem przykładów i czynów Soni, kulminuje w jego przyznaniu się do zbrodni, co jest pierwszym krokiem w stronę odzyskania człowieczeństwa. Raskolnikow dopiero, kiedy zaczyna działać zgodnie z moralnymi przesłankami, zaczyna odnajdywać swoje prawdziwe "ja".

Drugim doskonałym przykładem literackim, który pozwala na głęboką analizę kwestii, czy czyny czy słowa są bardziej wymowne, jest "Antygona" Sofoklesa. Dramat ten opowiada historię konfliktu między Antygoną, siostrą poległego Polinejkesa, a Kreonem, nowym władcą Teb. Antygona decyduje się na pochowanie swojego brata zgodnie z tradycją, mimo że Kreon zabronił tego pod groźbą śmierci. Kreon, jako władca, wielokrotnie deklaruje, że jego działania są motywowane dobrem państwa i troską o poddanych. Mimo to jego czyny - surowe prawo o zakazie pochówku i późniejsze ukaranie Antygony - świadczą o braku empatii i zrozumienia podstawowych zasad moralnych.

Postać Kreona przedstawia wyraźnie zaprzeczenie istoty człowieczeństwa. Jego deklaracje o trosce o państwo pozostają puste i stają się jedynie wymówkami dla jego autorytarnego stylu rządzenia. Wydanie zakazu pochówku i późniejsze brutalne potraktowanie Antygony, która działa z miłości do brata, ukazują jego prawdziwe oblicze. Kreon nie słucha rad innych ani nie myśli o konsekwencjach swoich działań, co prowadzi do tragicznych skutków – śmierci Antygony, a w następstwie również jego własnego syna i żony.

Antygona natomiast symbolizuje prawdziwą istotę człowieczeństwa poprzez swoje czyny, które wynikają z głębokiego przekonania o moralności i etyce. Jej odważna decyzja o pochówku brata, mimo śmiertelnego niebezpieczeństwa, wskazuje na siłę i autentyczność jej uczuć. Słowa Antygony są spójne z jej czynami, ale to właśnie te czyny – akt miłosierdzia i odwagi - zostają zapamiętane jako dowód jej człowieczeństwa. Antygona jest postacią, która manifestuje swoje wartości poprzez działania, niezależnie od kosztów, jakie musi za to ponieść. Jej etos moralny kontrastuje z deklaracjami Kreona, tym samym dowodząc, że w ostatecznym rozrachunku to czyny mają większą wagę.

Podsumowując, na podstawie analizowanych przykładów literackich można dojść do wniosku, że czyny są bardziej wiarygodnym wskaźnikiem człowieczeństwa niż słowa. "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Antygona" Sofoklesa pokazują, że to właśnie działania, nawet te podejmowane w trudnych okolicznościach, najlepiej ilustrują prawdziwy charakter postaci. W pierwszej powieści, przemiana Raskolnikowa pod wpływem czynów Soni dowodzi, że autentyczne człowieczeństwo objawia się w działaniach wynikających z empatii i miłosierdzia. W dramacie Sofoklesa zaś, to decyzje i działania Antygony, a nie słowa Kreona, stają się symbolem prawdziwej istoty człowieczeństwa.

Wnioski, które można wyciągnąć z tych rozważań, pokazują, że nasze czyny mają realny wpływ na otaczający nas świat i na naszą moralność. Deklaracje często pozostają puste, jeśli nie są poparte konkretnymi działaniami. Czyny odzwierciedlają autentyczne wartości i przekonania człowieka, dlatego są bardziej wartościowym wskaźnikiem człowieczeństwa.

Na zakończenie warto zaznaczyć, że wpływ codziennych decyzji i działań na nasze postrzeganie człowieczeństwa jest nie do przecenienia. Literatura, analizując zarówno szlachetne, jak i destrukcyjne czyny swoich bohaterów, uczy nas o znaczeniu realnych działań i ich etycznych konsekwencji. W obliczu rozważań nad własnym człowieczeństwem, warto zwracać uwagę na to, jak nasze czyny definiują nas jako ludzi i jakie wartości i przekonania rzeczywiście reprezentujemy w naszym codziennym życiu.