"Katarynka" - plan wydarzeń

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.06.2024 o 10:24

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 25.06.2024 o 9:57

I. Wstęp

Bolesław Prus to jeden z najwybitniejszych przedstawicieli literatury pozytywistycznej, której rozkwit przypadł na koniec XIX wieku. Jego prawdziwe nazwisko to Aleksander Głowacki, a twórczość pisarza zyskała ogromne uznanie za realistyczne i precyzyjne oddanie rzeczywistości społecznej. Prus promował w swoich dziełach idee pozytywizmu, takie jak praca organiczna, praca u podstaw oraz potrzebę solidarności społecznej. Nowele, opowiadania i powieści jego autorstwa miały duży wpływ na kształt polskiej prozy tego okresu. Prus w swojej literackiej twórczości potrafił znakomicie łączyć realizm z głęboką empatią wobec ludzkich losów, co uczyniło jego dzieła wyjątkowo poruszającymi. "Katarynka" należy do jego najsłynniejszych nowel, opublikowanej w 1880 roku, która szczególnie mocno oddaje ducha epoki pozytywizmu.

2. Wprowadzenie do noweli "Katarynka"

"Katarynka" to nowela, która opisuje zmieniające się życie pana Tomasza – starszego mężczyzny, który w początkowej fazie opowiadania wydaje się być nieugiętym przeciwnikiem katarynek. Główną intrygę utworu stanowi relacja pana Tomasza z niewidomą dziewczynką, której życie, w dużej mierze poprzez muzykę katarynki, przemienia się. Nowela Prusa ilustruje mechanizmy społeczne i różnice klasowe, ale przede wszystkim jest opowieścią o przemianie ludzkiego serca.

II. Charakterystyka bohaterów

Jego życie zawodowe jest błyskotliwe: praca na stanowisku mecenasa sądowego przyniosła mu wiele sukcesów i uznania. Życie prywatne również nie było ubogie – pan Tomasz cenił sobie towarzystwo kobiet i otaczał się sztuką, co wypełniało jego czas po pracy. Niemniej, buntownicza niechęć do ulicznych grajków perturbuje jego pozornie uporządkowane życie, do momentu gdy katarynka staje się czynnikiem zmieniającym jego postrzeganie świata. Na finiszu noweli przechodzi metamorfozę: z cierpkiego przeciwnika katarynek, do pełnego empatii człowieka, który widzi w muzyce możliwość pomocy niewidomej dziewczynce.

2. Niewidoma dziewczynka

Postać niewidomej dziewczynki w "Katarynce" jest kluczowa dla zrozumienia przesłania noweli. Ma osiem lat i jest córką jednej z kobiet pracujących jako krawcowe. Dziecko straciło wzrok na skutek choroby, co uczyniło jej życie pełnym smutku i cierpienia. Przesiaduje całymi dniami przy oknie, znudzona i zamknięta w sobie, nie mając możliwości aktywnego uczestniczenia w życiu.

Sytuacja życiowa dziewczynki jest trudna – wychowywana przez samotną matkę z niskimi dochodami, zmuszona jest do życia w warunkach skromnych i ubogich. Traci nie tylko wzrok, ale i radość dzieciństwa, co objawia się w jej smutnej i przygnębionej postawie. Przybycie kataryniarza okazuje się dla niej momentem przełomowym – muzyka budzi w niej radość i chęć do życia, co znowu zaczyna tańczyć i podskakiwać.

III. Plan Wydarzeń

Życie pana Tomasza charakteryzuje przewidywalna rutyna. Każdego dnia można go było spotkać na spacerze po ulicy Miodowej, gdzie przechadza się punktualnie, podziwiając barwne kamienice i życie miejskie. Jego harmonogram jest przejrzysty – w ciągu dnia udziela porad prawnych młodszym kolegom, ciesząc się zasłużoną emeryturą po wieloletniej karierze w zawodzie mecenasa.

Pan Tomasz z biegiem czasu postanawia zrezygnować z praktyki zawodowej, aby poświęcić się swoim prywatnym pasjom. Oddaje się więc kolekcjonowaniu sztuki, urządzając swoje mieszkanie w stylu, który podkreśla jego zainteresowania artystyczne. Poszukiwanie żony również staje się jednym z jego celów, co jednak nie przynosi oczekiwanych rezultatów.

2. Mieszkanie w kamienicy

Pan Tomasz mieszka w jednej z kamienic na Miodowej, co również ma wpływ na jego codzienną rutynę. Jego mieszkanie jest przestronne i wygodne, z uwagą urządzone, aby służyć jako miejsce na organizowanie spotkań kulturalnych. Często więc odbywają się tam odczyty, koncerty, wernisaże, które stanowią integralny element jego życia towarzyskiego. Kamienica, choć nieco zaniedbana, jest siedliskiem różnych warstw społecznych, co sprawia, że pan Tomasz ma okazję obserwować życie sąsiadów.

3. Relacje z sąsiadkami

Pan Tomasz nie jest całkowicie oderwany od otaczającego go świata – ma także okazję do nawiązywania relacji z sąsiadami. Szczególną uwagę przykuwa mu życie krawcowych mieszkających po drugiej stronie podwórza. Obserwując ich codzienne zmagania, zauważa również niewidomą dziewczynkę, która spędza czas przy oknie. Dziewczynka jest dla niego zagadką – jej smutek i przygnębienie budzą ciekawość, a wkrótce i chęć niesienia pomocy.

4. Moment przełomowy – pojawienie się kataryniarza

Jednym z kluczowych momentów noweli jest pojawienie się kataryniarza na podwórzu kamienicy. Pan Tomasz, jak co dzień, przegląda akta spraw, kiedy nagle z podwórza zaczyna dobiegać dźwięk katarynki. Opiekun budynku nie zatrzymał grajka, co powoduje początkową złość pana Tomasza. Jednak w momencie, gdy dostrzega tańczącą w takt muzyki niewidomą dziewczynkę, jego emocje dramatycznie się zmieniają. Złość ustępuje miejsca zdziwieniu i wzruszeniu – widok radosnej dziewczynki, która dzięki muzyce odnajduje chwilę zapomnienia i radości, głęboko go porusza.

5. Zmiana w postawie pana Tomasza

Reakcja pana Tomasza na widok radosnego dziecka jest przełomowa. Zmienia swoje podejście do katarynek i zaczyna widzieć w nich coś więcej niż tylko irytujący hałas. Rozmawia z nowym stróżem i poleca, aby codziennie ściągać kataryniarzy na podwórze, mając na względzie dobro dziewczynki. Postanawia również przeznaczyć pieniądze na pomoc dla niej, co świadczy o jego przemianie wewnętrznej i rozwijającej się empatii.

IV. Problem i finalne rozwiązanie

"Katarynka" nie tylko przedstawia osobistą przemianę pana Tomasza, ale także ukazuje nierówności społeczne, które były obecne w tamtych czasach. Sytuacja życiowa dziewczynki i jej rodziny jest przykładem nierówności i trudnych warunków życia w niższych warstwach społecznych. Tylko dzięki pomocy zamożniejszych opiekunów, takich jak pan Tomasz, rodziny te mogły liczyć na polepszenie swojego losu. Prus zwraca uwagę na potrzebę solidarności i wspierania potrzebujących.

2. Finalna decyzja pana Tomasza

Pana Tomasza decyzja o pomocy dziewczynce świadczy o jego wewnętrznej metamorfozie. Postanawia zmierzyć się ze swoją największą niechęcią – dźwiękiem katarynki. Poszukuje specjalistów, którzy mogliby pomóc dziewczynce odzyskać wzrok, pokazując swoją gotowość do poświęceń i niesienia pomocy innym. Decyzja ta pokazuje jego prawdziwą, głęboką naturę, co ostatecznie zmienia odbiór jego postaci przez czytelnika.

V. Zakończenie

W "Katarynce" przemiana pana Tomasza jest centralnym wątkiem. Od niecierpliwego przeciwnika katarynek, zmienia się w pełnego empatii człowieka, który jest gotów znieść nawet najbardziej irytujące dźwięki, aby tylko przynieść radość niewidomej dziewczynce. Jest to przemiana pełna ciepła i humanizmu, ukazująca, że serce człowieka może się odmienić w najbardziej zaskakujący sposób.

2. Morał noweli

Morał noweli jest jasny – empatia i gotowość do pomocy drugiemu człowiekowi są wartościami, które przyczyniają się do tworzenia lepszego świata. Prus poprzez historię pana Tomasza wskazuje na wagę solidarności społecznej i niesienia pomocy potrzebującym. "Katarynka" uczy, że każde, nawet najdrobniejsze działanie na rzecz innych, może przynieść ogromne zmiany, zarówno w życiu innych, jak i w naszym własnym.

3. Podsumowanie istotnych cech literatury pozytywistycznej w "Katarynce"

"Katarynka" jest przykładem literatury pozytywistycznej, która charakteryzuje się realizmem i poruszaniem aktualnych tematów społecznych. Prus promuje w niej wartości związane z pracą organiczną i pracą u podstaw, pokazując jak ważne jest zaangażowanie w poprawę życia społeczności. Poprzez losy pana Tomasza i niewidomej dziewczynki, Prus ukazuje, że lepszy świat można budować poprzez drobne gesty życzliwości i wsparcia.