Martwe dusze - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.06.2024 o 20:55

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 26.06.2024 o 20:21

"Martwe dusze" - streszczenie

Mikołaj Gogol, wybitny rosyjski pisarz urodzony w 1809 roku, to twórca wielu znaczących dzieł literatury rosyjskiej, z których jednym z najważniejszych jest jego powieść "Martwe dusze". To satyryczne spojrzenie na społeczeństwo XIX-wiecznej Rosji przez pryzmat historii głównego bohatera, Pawła Iwanowicza Cziczikowa. Powieść ta ukazuje liczne problemy społeczne tamtych czasów, takie jak korupcja, nieuczciwość i wyrachowanie, które okazują się zadziwiająco uniwersalne i aktualne również w dzisiejszych czasach.

Rosja pierwszej połowy XIX wieku to sceneria gwałtownych przemian społecznych i gospodarczych. Z jednej strony rozwijał się system feudalny, z drugiej zaś rosły wpływy biurokracji i kapitalizmu. Jednakże, w praktyce kierowały nią w dużej mierze korupcja i nieuczciwość, których przejawy były codziennością. W takim społeczeństwie niezwykle łatwo było znaleźć ludzi zdolnych do oszustw, wykorzystujących system na swoją korzyść. Gogol w "Martwych duszach" obnaża te bolączki, kpiąc z chciwości i demaskując mechanizmy funkcjonowania niesprawiedliwego i zdeprawowanego społeczeństwa.

Paweł Iwanowicz Cziczikow to główny bohater powieści Gogola. Jego przybycie do pewnego miasta NN, którego nazwę autor celowo pozostawił nieokreśloną, staje się początkiem nietypowej przygody. Cziczikow ma plan: w celu nielegalnego wzbogacenia się zamierza kupować dokumenty tzw. „martwych dusz”, czyli zmarłych chłopów, których śmierć nie została jeszcze zgłoszona do władz. W ten sposób może powiększyć liczby, na podstawie której ziemianie płacą podatki, a potem sprzedać te "duszne" fałszywą hipotetyczność, co zaowocuje znaczym zyskiem finansowym.

Od samego początku Cziczikow wykazuje niezwykłą łatwość w zdobywaniu zaufania lokalnych ziemian. Pomaga mu w tym jego umiejętność przystosowania się do różnych sytuacji i ludzi. Wśród jego pierwszych ofiar znajduje się Maniłow, który z entuzjazmem przystaje na propozycję sprzedaży „martwych dusz”. Maniłow jest marzycielem, człowiekiem niezwykle naiwnym i bezkrytycznym, co czyni go idealnym celem dla sprytnego oszusta. Następnie Cziczikow odwiedza Anastazję Pietrownę Koroboczkę. Koroboczka jest podejrzliwą, ale i zaradną wdową, która początkowo nieufnie podchodzi do nietypowej propozycji, lecz ostatecznie decyduje się na sprzedaż, licząc, że może zyskać na tej transakcji.

Kolejnymi ziemianami, którzy stają się ofiarami oszusta, są Nozdriow i Sobakiewicz. Nozdriow to niepoprawny awanturnik i hazardzista, który, niemal na równi z Cziczikowem, posiada talent do przekrętów i oszustw. Sobakiewicz z kolei to ziemianin twardo stąpający po ziemi, dbający przede wszystkim o swoje interesy. Transakcje z tymi postaciami przebiegają różnie, od łatwej ugody, po ostre negocjacje.

Z biegiem czasu Cziczikow zdobywa w mieście NN coraz większą sławę. Uważany jest za bogacza i dżentelmena, wzbudza zainteresowanie zarówno kobiet, jak i władz. Plotki szerzą się jak dzikie ognie, a postać Cziczikowa staje się przedmiotem licznych spekulacji – niektórzy przypisują mu nawet nadprzyrodzone możliwości, sugerując, że może być cudotwórcą lub... Napoleonem Bonaparte.

Kulminacyjnym momentem powieści jest bal u gubernatora, gdzie Cziczikow zostaje publicznie demaskowany przez Nozdriowa. Pod wpływem rosnących podejrzeń i zainteresowania ze strony policji, Cziczikow podejmuje nagłą decyzję o ucieczce z miasta NN, porzucając swoje plany i marzenia o szybkim wzbogaceniu się poprzez oszustwo.

Życiorys Pawła Iwanowicza Cziczikowa obfituje w przekręty i nieuczciwości, które zaczęły się już w jego młodości. Pochodząc z biednej rodziny, Cziczikow od najmłodszych lat zdawał sobie sprawę z tego, że tylko poprzez oszustwa i manipulacje będzie mógł osiągnąć swoje cele. Jego kompleksy z dzieciństwa i bieda wpłynęły na rozwój jego charakteru. Już w szkole Cziczikow zdobywał sympatie nauczycieli dzięki łapówkom i pochlebstwom. Jego dalsza kariera opiera się na oszustwach i drobnych przestępstwach, takich jak przemyt, które stają się jego codziennością.

Plan z „martwymi duszami” powstał jako rezultat jego doświadczeń i zdolności dostrzegania luk w systemie. Cziczikow widział w tym pomyśle doskonałą możliwość na szybki zysk, nie licząc się z moralnymi i prawnymi aspektami swojego działania. Gogol, opisując te perypetie, ukazuje, że Cziczikow to nie tylko ofiara własnego otoczenia, lecz także osobowość skrajnie wyrachowana i pozbawiona skrupułów.

Podsumowując, "Martwe dusze" Mikołaja Gogola to powieść o uniwersalnych wartościach i problemach, które wciąż są aktualne. Korupcja, nieuczciwość i chęć łatwego zysku to zjawiska, które nie zniknęły wraz z wiekami, a analiza psychologiczna postaci Cziczikowa ukazuje, jak wpływ środowiska i brak etyki mogą zdewaluować osobowość człowieka. Gogol krytykując społeczeństwo swej epoki, pozostawił po sobie dzieło, które silnie rezonuje także dzisiaj, podkreślając tym samym, jak ważne jest, by społeczeństwo dążyło do zachowania moralności i uczciwości oraz jakie mogą być konsekwencje ich braku.