Czy Przedwiośnie jest utworem patriotycznym?

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 4.07.2024 o 9:56

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.06.2024 o 8:33

Stefan Żeromski, wybitny polski pisarz przełomu XIX i XX wieku, w 1924 roku opublikował powieść „Przedwiośnie”, która szybko stała się jednym z najbardziej dyskutowanych dzieł literatury polskiej. Powieść ta powstała niedługo po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, po 123 latach zaborów. W „Przedwiośniu” Żeromski porusza wiele wątków politycznych i społecznych, wyrażając głęboką troskę o przyszłość ojczyzny. Autor ukazuje polskie społeczeństwo w momencie przeobrażeń, a w centrum narracji stawia młodego człowieka, który szuka swojego miejsca w tej nowej rzeczywistości. Warto zastanowić się, czy „Przedwiośnie” można uznać za utwór patriotyczny, biorąc pod uwagę zarówno główne postacie, jak i przedstawione w powieści motywy patriotyczne.

Patriotyzm, jako szacunek, miłość i oddanie ojczyźnie, gotowość do poświęcenia dla jej dobra, jest w „Przedwiośniu” wielowymiarowy. Powieść przedstawia różne koncepcje odrodzenia Polski oraz postawy jej obywateli wobec nowej rzeczywistości. Tłem dla rozważań u Żeromskiego są osobiste doświadczenia głównych bohaterów, które wpływają na ich sposób postrzegania patriotyzmu.

Jednym z najbardziej istotnych bohaterów powieści jest Cezary Baryka, młody mężczyzna o złożonej tożsamości narodowej. Początkowo sam Cezary identyfikuje się bardziej z Rosją niż z Polską, co wynika z faktu, że dorastał w Baku, z dala od ojczystych stron rodziców. Zdaje się nie rozumieć ani doceniać polskości, a nawet zna bardziej literaturę rosyjską niż polską. Niemniej jednak, już od początku powieści jesteśmy świadkami jego wewnętrznej przemiany. Cezary początkowo krytycznie spogląda na polskich patriotów, których spotyka na swojej drodze, traktując ich z rezerwą i sceptycyzmem, jednak stopniowo dojrzewa do zrozumienia roli i wartości ojczyzny. Spotkania z różnymi ludźmi oraz wydarzenia, które przeżywa, powodują, że jego świadomość narodowa się kształtuje. Pod koniec utworu Cezary angażuje się aktywnie w sprawy Polski, co świadczy o jego ewolucji od sceptyka do człowieka świadomego swoich obowiązków wobec ojczyzny.

Z kolei Seweryn Baryka, ojciec Cezarego, jest postacią reprezentującą trwałe przywiązanie do Polski, mimo wielu lat spędzonych na emigracji w Rosji. Seweryn, przenosząc się z rodziną do Baku, zachowuje w sercu miłość do ojczyzny, którą idealizuje. Polska przedstawiana w jego opowieściach i pamiętnikach jawi się jako kraj bohaterów walczących w powstaniu listopadowym. Jest rozczarowany postawą swojego syna, który z trudnością mówi po polsku i woli komunikować się po rosyjsku. Seweryn Baryka to postać, która, pomimo oddalenia od ojczyzny, zachowuje głębokie uczucia patriotyczne i robi wszystko, by przekazać je swojemu synowi.

Postać Jadwigi Baryki, matki Cezarego, ukazuje inny aspekt patriotyzmu – tęsknotę za ojczyzną. Jadwiga przez cały czas życia w Baku marzy o powrocie do Polski. Idealizuje ją i swoje tęsknoty stara się przekazać synowi, choć jej wysiłki często natrafiają na sceptycyzm ze strony Cezarego. Jadwiga nie porzuca jednak swoich przekonań, ukazując swoją postawę jako wyraz głębokiego patriotyzmu – miłości do ojczyzny, nawet jeśli jest ona odległa i nierealna do osiągnięcia.

Ważną postacią powieści jest także Szymon Gajowiec, człowiek o wysokiej pozycji w Ministerstwie Skarbu, który poświęca się pracy na rzecz Polski. Gajowiec wierzy w wizję odrodzenia ojczyzny poprzez systematyczne reformy i niezrażony krytyką konsekwentnie dąży do stabilizacji sytuacji w kraju. Porównuje sytuację Polski do przedwiośnia, okresu trudnego lecz pełnego nadziei na przyszłość, gdzie cierpliwość oraz systematyczna praca przynoszą owoce. Jego postawa wyraża patriotyzm poprzez troskę o dobro publiczne i dążenie do długofalowego, zrównoważonego rozwoju kraju.

W „Przedwiośniu” Żeromski przedstawia realistyczny obraz Polski po odzyskaniu niepodległości. Moment odzyskania wolności wiązał się zarówno z euforią, jak i obawami. Odbudowa kraju wymagała ogromnego wysiłku, po długich latach zaborów Polska była wyniszczona gospodarczo, społecznie i politycznie. Żeromski doskonale ukazuje to, jak trudna i wyboista była droga do stworzenia stabilnego państwa.

W powieści pojawiają się dwie główne koncepcje odrodzenia Polski: systematyczne reformy i rewolucja komunistyczna. Systematyczne reformy, reprezentowane przez Szymona Gajowca, mają na celu przemyślaną, stabilną odbudowę kraju poprzez stopniowe wprowadzanie zmian. W przeciwieństwie do tego, idea rewolucji komunistycznej sugeruje radykalną zmianę władzy za pomocą działań rewolucyjnych. Żeromski przedstawia mocne i słabe strony obu koncepcji, ale wyraźnie krytykuje populistyczne hasła, które nie biorą pod uwagę rzeczywistego dobra ojczyzny. Autor zdaje się sugerować, że prawdziwe odrodzenie Polski wymaga solidnej, systematycznej pracy, a nie gwałtownych, rewolucyjnych ruchów.

Proces dojrzewania Cezarego Baryki jest centralnym elementem narracji, stanowiącym metaforę dojrzewania całego narodu. Cezary, początkowo obojętny wobec spraw narodowych, przechodzi głęboką transformację. Jego doświadczenia osobiste, takie jak wojna, śmierć rodziców oraz zetknięcie się z rzeczywistością polską, przynoszące rozczarowania i nadzieje, kształtują jego światopogląd. W końcowej części powieści Cezary jest już człowiekiem świadomym swojej roli w odbudowie Polski. Jego patriotyzm, choć niepozbawiony wątpliwości, jest autentyczny i dojrzały.

Ostatnia scena powieści, w której Cezary odłącza się od demonstracji, jest symboliczna. Żeromski ukazuje w niej akt odrzucenia ślepego podążania za ideologiami. Cezary jest gotów do działania i przyjęcia odpowiedzialności za przyszłość Polski, ale robi to na własnych warunkach, świadomie i z głębokim przekonaniem o konieczności mądrego i przemyślanego działania na rzecz ojczyzny.

Podsumowując, „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego to powieść, która ukazuje wielowymiarowy obraz patriotyzmu. Poprzez postaci takie jak Cezary, Seweryn i Jadwiga Baryka, a także Szymon Gajowiec, Żeromski ilustruje różne aspekty i formy miłości do ojczyzny. Powieść realistycznie ukazuje wyzwania związane z odbudową Polski po odzyskaniu niepodległości, konfrontując różne wizje i strategie. „Przedwiośnie” jest więc dziełem patriotycznym, które poprzez realistyczne i wielokrotnie bolesne przedstawienia losów bohaterów, uczy wartości patriotycznych i skłania do refleksji nad przyszłością ojczyzny. Żeromski, poprzez historię indywidualnych postaci, przedstawia uniwersalne prawdy o miłości do kraju, poświęceniu i odpowiedzialności, które są fundamentem patriotyzmu.