Dżuma - Różne postawy człowieka wobec zła

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.07.2024 o 14:49

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 5.07.2024 o 14:09

„Dżuma - Różne postawy człowieka wobec zła”

Wprowadzenie do tematu

Albert Camus, francuski pisarz i filozof, jest twórcą dzieł, które dogłębnie analizują kondycję ludzką i naturę zła. Jednym z najważniejszych jego utworów jest powieść „Dżuma” (1947), która zdobyła uznaniespołeczne i wpisała się na stałe w kanon literatury światowej. Camus, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury z 1957 roku, znany jest z dzieł, które łączą egzystencjalizm z absurdem, badając dylematy moralne i filozoficzne, które stanowią istotę ludzkiego doświadczenia.

„Dżuma” to powieść-parabola, która może być odczytywana zarówno dosłownie, jak i metaforycznie. Historia opowiada o wybuchu epidemii dżumy w algierskim mieście Oran. Bohaterowie powieści zostają zmuszeni do zmierzenia się ze skrajną sytuacją, która wystawia na próbę ich moralność, wiarę i przekonania. Epidemia symbolizuje tu nie tylko rzeczywistą chorobę, ale także różnorodne formy zła, z którymi zmaga się ludzkość, takie jak wojna, faszyzm czy skrajne zachowania społeczne.

Teza wypracowania

„Dżuma” Alberta Camusa jest doskonałym przykładem literackiej analizy różnorodnych postaw ludzkich wobec zła. Bohaterowie powieści ukazują odmienne sposoby radzenia sobie z tragiczną rzeczywistością: od walki z przeciwnościami, poprzez poddanie się im, aż po wykorzystanie okazji do własnych celów. Ich różnorodne motywacje ukazują głębię ludzkich reakcji na zło oraz skomplikowany charakter moralnych wyborów.

Rozwinięcie

Doktor Bernard Rieux jest jedną z głównych postaci powieści. Jego postawa wobec zła odznacza się niezwykłym etosem pracy i altruizmem.

Jako lekarz, Rieux jest całkowicie zaangażowany w niesienie pomocy chorym. Jego podejście do zawodu nie jest jedynie profesjonalne, ale wręcz misjonarskie. Mimo iż jego codzienna praca związana jest z wysokim ryzykiem, Rieux nie oczekuje za nią żadnych nagród ani wdzięczności. W jego postępowanie wpisuje się głęboka moralna odpowiedzialność za innych. Rieux jest człowiekiem niewierzącym, co dodatkowo podkreśla jego filozofię życiową – przez pryzmat obowiązku wobec innych, a nie w oczekiwaniu na nadprzyrodzone nagrody. Jego walka ze złem, jakim jest epidemia dżumy, jest świadomą decyzją pomocy ludziom, bez względu na to, jak nieprzemijające i wszechobecne może być zło.

Jean Tarrou

Jean Tarrou, postać tragiczna, wnosi do powieści nietuzinkowy idealizm i zaangażowanie społeczne.

Tarrou przybywa do Oranu jako outsider, ale szybko odnajduje się w roli bojownika przeciwko dżumie. Jego motywacje mają swe korzenie w traumatycznym doświadczeniu z dzieciństwa, kiedy zobaczył swego ojca-prokuratora skazującego na śmierć człowieka. To wydarzenie wywarło na nim ogromne piętno, ucząc go obrzydzenia do wszelkiej formy przemocy i niesprawiedliwości.

Tarrou inicjuje formacje sanitarne, ryzykując własne życie w walce z epidemią. Jego filozofia życiowa opiera się na bezkompromisowym idealizmie - walczy z dżumą, mimo iż wie, że zło może być nieprzezwyciężone. Jego śmierć pod koniec powieści symbolizuje ostateczne poświęcenie w imię dobra i sprawiedliwości.

Ojciec Paneloux

Ojciec Paneloux jest postacią, której podejście do zła ewoluuje w miarę rozwoju fabuły.

Początkowo, w swych kazaniach, Paneloux interpretuje epidemię jako karę boską za grzechy ludzkości. Jego stanowisko odzwierciedla religijne przekonanie o konieczności odkupienia win. Jednakże, wraz z rozprzestrzenianiem się dżumy i zwiększającą się liczba ofiar, frekwencja w kościołach zaczyna maleć, co zmusza Paneloux do refleksji.

Kulminacyjnym momentem zmiany jego postawy jest śmierć niewinnego dziecka, wobec której duchowny nie potrafi znaleźć uzasadnienia w karze Bożej. W obliczu cierpienia bezbronnego dziecka, Paneloux stara się znaleźć nowe, głębsze znaczenie wiary jako duchowej próby, a nie oskarżenia o winę. Jego walka ze złem trwa do samego końca, kiedy umiera z krzyżem w dłoni.

Cottard

Cottard jest najbardziej skrajną postacią w powieści, której reakcja na epidemię odsłania mroczne aspekty ludzkiej natury.

Przez swoją przestępczą przeszłość, Cottard żyje w ciągłym strachu przed aresztowaniem i więzieniem. Wybuch epidemii staje się dla niego ironią losu, a jednocześnie darem. W chaosie panującym w Oranie odnajduje możliwość ukrycia się przed wymiarem sprawiedliwości i korzysta z panującego zamętu.

Cottard czerpie zyski z tragedii innych, pokazując ekstremalny egoizm i oportunizm. Bez skrupułów wykorzystuje sytuację społeczną, obraca ją na swoją korzyść, nie zwracając uwagi na cierpienie otaczających go ludzi. Kiedy epidemia zaczyna wygasać, ogarnia go strach przed powrotem ładu społecznego. Desperackie próby zatrzymania wolności poprzez przemoc kończą się zatrzymaniem przez policję, co jest swoistym zamknięciem koła jego egoistycznych działań.

Podsumowanie

Bohaterowie „Dżumy” Albert Camusa ukazują skrajnie różne postawy wobec zła. Doktor Rieux reprezentuje altruizm i etykę zawodową. Jest człowiekiem, który walczy z epidemią z poczucia moralnego obowiązku. Jego podejście kontrastuje z Cottardem, który w obliczu katastrofy myśli wyłącznie o sobie, czerpiąc korzyści z sytuacji.

Jean Tarrou przedstawia idealistyczną walkę ze złem, silnie zakorzenioną w jego doświadczeniach życiowych i sprzeciwie wobec przemocy. Z kolei ojciec Paneloux przechodzi religijną i moralną przemianę, odczytując epidemię jako próbę duchową, a nie bezpośrednią karę za grzechy.

Przesłanie powieści

Powieść „Dżuma” zachęca czytelnika do głębokiej refleksji nad moralnością i filozofią życia. Ukazuje, że ludzka reakcja na zło może przyjmować różne formy, od heroiczej walki po pełną obojętność czy egoizm. Czytelnik zostaje zmuszony do przemyślenia własnych postaw wobec zła i postawienia sobie pytania, do której z przedstawionych bohaterów jest mu najbliżej.

Wnioski końcowe

„Dżuma” pokazuje, że zło jest zjawiskiem nieprzemijającym, które w różnych formach zawsze może powrócić. Źródła zła mogą być różnorodne, ale istotą jest zawsze reakcja człowieka. Walka ze złem, bez względu na jej rezultat, pozostaje nieodłącznym elementem ludzkiego życia. Powieść Camusa jest w tym sensie ponadczasowa, przypomina nam, że każda epidemia, konflikt czy kryzys moralny jest kolejną próbą ludzkiej natury i charakteru.

Przez pryzmat postaw bohaterów „Dżumy”, możemy lepiej zrozumieć, jak różnorodne mogą być odpowiedzi na zło i jakie motywacje nimi kierują. Każdy z nas staje na co dzień przed mniejszymi lub większymi próbami, które wymagają siły charakteru i etycznych wyborów. Camus przypomina nam, że zło jest częścią naszej egzystencji, a nasza reakcja na nie formuje nas jako ludzi.