Tango - motyw władzy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.07.2024 o 7:07

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 8.07.2024 o 6:42

Wstęp:

1. Wprowadzenie do tematu: "Tango" Sławomira Mrożka to dramat osadzony w surrealistycznym kontekście rodzinnego chaosu i utraty porządku. Utwór powstał w 1964 roku, stając się jednym z najważniejszych tekstów dramaturgicznych w literaturze polskiej XX wieku. Motyw władzy w "Tangu" można interpretować na wiele sposobów, lecz najważniejsze są dwie główne linie narracyjne: przejęcie władzy przez Artura oraz późniejsze zdominowanie rodziny przez postać Edka.

2. Zapowiedź struktury pracy: W pierwszej części wypracowania omówię wątek władzy w kontekście rodziny Stomilów, koncentrując się na próbach przywrócenia porządku przez Artura. W drugiej części przedstawię szersze refleksje nad społeczeństwem XX wieku, krytykę totalitaryzmów oraz to, jak postać Edka symbolizuje destrukcyjny wpływ brutalnych rządów.

Część Główna:

I. Władza w kontekście rodziny Stomilów i próby Artura:

1. Dekonstrukcja rewolucyjnego domu: Dom Stomilów, w którym osadzona jest akcja „Tanga”, stanowi przestrzeń zdekomponowaną zarówno dosłownie, jak i metaforycznie po rewolucji obyczajowej. Eleonora i Stomil, rodzice Artura, symbolizują pokolenie, które postanowiło zerwać z konwencjonalnymi normami społecznymi i artystycznymi. Styl życia rodziców jest swobodny i bez zasad: Eleonora poświęca się wolnym miłościom, natomiast Stomil próbuje eksperymentować w sztuce. Opustoszała przestrzeń, chaotyczność i bezład w domu odzwierciedlają brak jakiejkolwiek formy i struktury w życiu rodzinnym.

2. Artur jako symbol formy: Artur, syn Eleonory i Stomila, reprezentuje całkowitą opozycję względem mentalności swoich rodziców. Studiuje dwa fakultety, zawsze jest ubrany elegancko w garnitur, co czyni go uosobieniem porządku i formy. Jego motywacja do przywrócenia porządku w rodzinie wynika z przekonania, że rewolucja obyczajowa uczyniła ich życie pustym i bezcelowym. Artur pragnie nadać sens i strukturę światu, w którym się urodził, wprowadzając surowe reguły. Jego dążenie do władzy nad rzeczywistością wyraża się w chęci kontrolowania życia rodzinnego i społecznego.

3. Plan Artura: ślub jako narzędzie porządku: Artur decyduje się na ślub z Alą, kuzynką, nie z miłości, lecz jako na narzędzie porządku, które ma przywrócić strukturę w rodzinie. Widzimy tu próbę narzucenia formy poprzez tradycyjną instytucję małżeństwa, którą Artur postrzega jako ostatnią deskę ratunku dla zatopionego w chaosie świata. Jednak, w kluczowym momencie, Artur doznaje zwątpienia i upija się przed ceremonią, co ukazuje jego wewnętrzny konflikt i świadomość pustki formy w postmodernistycznym świecie.

4. Śmierć Eugenii: Śmierć babci Eugenii stanowi przełomowy moment w refleksjach Artura nad życiem i władzą. Wydarzenie to staje się dla niego katalizatorem do głębszych przemyśleń na temat panowania nad życiem i śmiercią, które są ostatecznymi atrybutami władzy. Artur uświadamia sobie swoją bezradność wobec ostateczności i zaczyna podważać sens swoich dotychczasowych działań.

5. Upadek Artura: Artur przeżywa załamanie po zdradzie Ali, która w akcie buntu oddaje się Edekowi. Symboliczne zabicie Artura przez Edka jest momentem przełomowym, ukazującym nie tylko klęskę młodego idealisty, ale także triumf brutalnej siły nad intelektualnym podejściem do władzy. Edek, człowiek prosty i bez skrupułów, przejmuje władzę nad rodziną Stomilów, wprowadzając nowy typ rządów.

II. Władza Edka i krytyka totalitaryzmów:

1. Edek jako symbol nowych rządów: Edek, postać brutalna i prosta, reprezentuje nowy typ władzy, oparty bardziej na przemocy niż na ideach. Przejmuje kontrolę nad rodziną Stomilów w sposób bezwzględny, co staje się symbolem tyranii i dyktatury. Jego rządy są pełne brutalności, a jego brak skrupułów i strategicznego myślenia pokazuje negatywną stronę władzy opartej na sile.

2. Tango jako symbol tyranii: Finałowa scena tanga Edka z Eugeniuszem jest kluczowym momentem, który symbolizuje narzucanie brutalnej władzy i tyranii. Tango, które początkowo było symbolem elegancji i współpracy, teraz staje się wyrazem brutalnych rządów. To alegoria, jak destrukcyjny reżim narzuca swój rytm życia tym, którzy są zbyt słabi, by się opierać.

3. Krytyka XX wiecznego świata: Mrożek, pisząc ten dramat, odnosi się również do refleksji nad totalitaryzmami XX wieku. Inteligencja, która początkowo usuwa tradycyjne formy, otwiera drogę dla brutalnych reżimów takich jak faszyzm czy komunizm. Dramat ukazuje, jak nadużycia oraz próby zniszczenia struktur społecznych prowadzą do chaosu i autorytarnych rządów.

4. Analogia do Konrada z „Dziadów”: Porównanie Artura do Konrada z "Dziadów" Adama Mickiewicza jest znaczące: obaj idealizują władzę i pragną absolutnej kontroli, lecz ich dążenia kończą się tragedią. Władza, którą Artur próbuje zdobyć, podobnie jak u Konrada, staje się nieosiągalna, a próby narzucenia formy prowadzą do upadku.

III. Podsumowanie refleksji nad władzą:

1. Władza a anarchia: Mrożek przedstawia władzę jako skomplikowaną syntezę wolności i porządku. Artur, próbując zaprowadzić dyscyplinę, odnosi klęskę, gdyż prawdziwą władzę zdobywa siła brutalna, jaką reprezentuje Edek. Ukazuje prawo silniejszego jako fatalny błąd, gdzie anarchia i całkowita swoboda prowadzą w efekcie do tyranii.

2. Refleksje nad kondycją społeczną: Totalna wolność, która pozbawiona jest form i zasad, zmierza do entropii, torując drogę dla tyranii. Mrożek z jednej strony krytykuje bezład i chaos, z drugiej zaś przestrzega przed rządami brutalności. Wnioski są jednoznaczne: konieczność formy i zasad jest nieodłączna dla utrzymania równowagi społecznej i cywilizacyjnej.

Zakończenie:

1. Podsumowanie głównych punktów: Przywołując najważniejsze wątki: Artur jako symbol porządku i formy oraz Edek jako uosobienie brutalnych nowych rządów. Analizując te wydarzenia w kontekście krytyki totalitaryzmów XX wieku, dochodzimy do zrozumienia destrukcji spowodowanej przez brak równowagi między wolnością a władzą.

2. Osobiste refleksje i wnioski: Motyw władzy w "Tangu" Mrożka skłania do głębokiej refleksji nad współczesnymi realiami społecznymi i politycznymi. W świecie, gdzie równowaga między wolnością a porządkiem jest trudna do osiągnięcia, dramat ten staje się przestrogą przed absolutyzacją jakiejkolwiek formy rządów. Pokazuje, że zarówno anarchia, jak i tyrania prowadzą do destrukcji, a jedynie umiejętne balansowanie między formą a wolnością może ocalić spójność społeczności.

Bibliografia: 1. Sławomir Mrożek, „Tango”. 2. Komentarze i eseje krytyczne dotyczące „Tanga”. 3. Analizy historyczne dotyczące totalitaryzmów XX wieku.