Dżuma – kompozycja, styl, język

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.07.2024 o 7:10

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 15.07.2024 o 6:28

---

I. Wstęp

Celem tego wypracowania jest analiza trzech fundamentalnych elementów powieści "Dżuma" autorstwa Alberta Camus: kompozycji, stylu oraz języka. Powieść "Dżuma" nie tylko wpisuje się w nurt literatury parabolicznej, lecz także prezentuje wielowarstwowe spojrzenie na ludzką egzystencję, wojnę oraz moralność. W kontekście dzieła, narrator prowadzi czytelnika przez szereg wydarzeń, które można interpretować w sposób dosłowny, jak i alegoryczny.

2. Wprowadzenie do twórczości Camusa

Albert Camus, jeden z najważniejszych pisarzy i filozofów XX wieku, jest znanym przedstawicielem egzystencjalizmu. Jego twórczość skupia się na badaniu absurdu ludzkiego życia, wybierania wartości moralnych mimo braku obiektywnych podstaw oraz buntu przeciwko nieuchronności losu. "Dżuma" zajmuje kluczowe miejsce w jego literackim dorobku, ukazując dramatyczne realia epidemii oraz uniwersalne mechanizmy ludzkiej reakcji na katastrofę.

---

II. Kompozycja powieści

"Dżuma" jest podzielona na pięć części, co przypomina strukturę klasycznej pięcioaktowej sztuki teatralnej. Taki podział pozwala na zastosowanie dramaturgii znanej ze sceny, stopniując napięcie i rozwijając akcję w sposób skoordynowany, przemyślany i logiczny. Każda z części pełni rolę oddzielnych aktów, które prowadzą czytelnika przez etapy narastania, kulminacji i rozwiązania tragedii.

2. Opis każdej części

Część pierwsza: Wprowadzenie do miasta Oran. Camus zaczyna od szczegółowego, ale jednocześnie ironicznego opisu miasta, przedstawiając je jako miejsce prozaiczne i spokojne, w którym jednak czai się nienazwane zagrożenie. W tej części autor przedstawia również głównych bohaterów, takich jak doktor Bernard Rieux, Jean Tarrou, Cottard i ojciec Paneloux. Epidemia stopniowo ujawnia się poprzez śmierć szczurów, co prowadzi do zamknięcia granic miasta.

Część druga: Znaczący rozwój epidemii. Miasto zaczyna wpadać w panikę, a reakcje mieszkańców i głównych bohaterów są dokładnie przedstawione. Rieux staje się centralną postacią, walczącą z epidemią na pierwszej linii. Reakcje poszczególnych postaci – od paniki, przez apatię, po heroizm – podkreślają różnorodność ludzkich postaw wobec niepewności i grozy.

Część trzecia: Obraz zniszczeń spowodowanych przez dżumę osiąga punkt kulminacyjny. Camus opisuje miasto w stanie dekadencji, z mieszkańcami przeżywającymi swoje najgłębsze lęki. Dramatyzm eskaluje, a niepewność i cierpienie stają się codziennością. Bohaterowie analizują swoje życie i decyzje, konfrontując się z własną śmiertelnością i moralnością.

Część czwarta: Próbując przetrwać, ludzie podejmują różnorodne działania. Z jednej strony, są to sukcesy w walce z chorobą, z drugiej – przygnębiające porażki. Bohaterowie, tacy jak Rieux czy Tarrou, ewoluują w swoich postawach, coraz bardziej koncentrując się na znaczeniu wspólnoty i solidarności. Uświadomienie sobie bezsensowności cierpienia prowadzi ich do głębszych refleksji egzystencjalnych.

Część piąta: Epidemia zostaje pokonana. Radość mieszkańców jest jednak przyćmiona przez osobiste tragedie – śmierć żony Rieux i Tarrou. Opis końca epidemii nie przynosi oczekiwanej ulgi, lecz zmusza do refleksji nad ulotnością szczęścia i trwałością żalu. Ostatecznie, powieść kończy się medytacją Rieux nad ludzką kondycją i kruchością życia.

---

III. Styl narracyjny

Narracja trzecioosobowa w "Dżumie" pełni kluczową rolę w budowaniu obiektywnego klimatu opowieści. Dzięki pozornemu dystansu narratora, czytelnik może spojrzeć na wydarzenia z chłodną analizą i skupić się na szerokim obrazie społecznych i emocjonalnych reakcji społeczności Oranu na epidemię. Narrator nie jest wszechwiedzący, co dodaje autentyczności i realizmu przedstawionym wydarzeniom.

2. Narracja pierwszoosobowa

Choć dominującą formą jest narracja trzecioosobowa, momentami narrator używa liczby mnogiej, co wprowadza poczucie wspólnoty i współuczestnictwa w wydarzeniach. Dopiero pod koniec powieści ujawnia się, że rzeczywistym narratorem jest doktor Rieux. Takie rozwiązanie narracyjne dodaje głębi i osobistego wymiaru historii, jednocześnie potwierdzając obiektywizm opowiedzianych zdarzeń.

3. Dualizm narracyjny

Również rolę narratora pełni Jean Tarrou, który prowadzi dzienniki z subiektywnymi, osobistymi spostrzeżeniami. Jego zapiski, pełne refleksji i przemyśleń, stanowią kontrast do chłodniejszych relacji Rieux. Tarrou wprowadza bardziej emocjonalny i introspektywny wymiar, co pozwala czytelnikowi lepiej zrozumieć wewnętrzne konflikty postaci oraz moralne dylematy, z jakimi się zmagają.

---

IV. Język powieści

Camus z precyzją dokumentuje przebieg epidemii, wprowadzając liczne daty, szczegóły epidemiologiczne oraz dokładne dane dotyczące liczby zmarłych. Realistyczny opis przebiegu wydarzeń – od pierwszych objawów choroby po kulminację epidemii – dodaje powieści realistycznego wymiaru. Ta precyzja jest niezbędna, by ukazać dramatyzm sytuacji oraz autentyczną atmosferę paniki i desperacji.

2. Symbolizm i metaforyka

"Dżuma" jest bogata w symbolikę i metaforykę. Epidemia dżumy to nie tylko choroba, ale symbolizuje również zło, kataklizm, a przede wszystkim wojnę. W powieści występuje wiele dialogów dotyczących problemów egzystencjalnych, takich jak dobro, zło, śmierć, wina czy istnienie Boga. Camus używa języka symbolicznego, aby wskazać na duchowe i moralne dylematy, z jakimi muszą się zmierzyć jego bohaterowie.

3. Postaci archetypiczne

Na tle powieści wyróżniają się postaci pełniące rolę archetypów. Doktor Rieux, jako oddany lekarz, symbolizuje ludzką odpowiedzialność i solidarność. Cottard, czerpiący korzyści z cudzej tragedii, uosabia egoizm i cynizm. Jean Tarrou, jako męczennik, poszukuje moralnej doskonałości i sensu życia. Ojciec Paneloux, reprezentujący Kościół, symbolizuje konfrontację duchowości z rzeczywistością cierpienia. Każda z tych postaci jest opisana z dużą precyzją i symbolizmem, co pozwala na głębszą refleksję na temat ludzkiej natury.

---

V. Egzystencjalny kontekst powieści

Dżuma, prowadząc do granic wytrzymałości psychicznej i fizycznej, zmusza bohaterów do analizy swoich moralnych wyborów w obliczu absurdu i cierpienia. Bohaterowie "Dżumy" często prowadzą filozoficzne rozmowy dotyczące sensu życia i śmierci, co wpisuje się w egzystencjalistyczny fundament twórczości Camus. Epidemia działa jako katalizator, który wyciąga na światło dzienne ich najgłębsze przekonania i wartości.

2. Uniwersalne prawdy o ludzkiej egzystencji

Poprzez analizę dialogów i monologów bohaterów, Camus ukazuje uniwersalne prawdy dotyczące ludzkiej egzystencji. Rieux, Tarrou i inni bohaterowie zmagają się z pytaniami o sens życia, wartość cierpienia i moralne zobowiązania w obliczu niewyjaśnionego zła. Camus przedstawia, że ludzka solidarność, walka o godność i przeciwstawianie się absurdu są centralnymi elementami egzystencji, nawet w obliczu bezsensowności i tragedii.

---

VI. Podsumowanie

Kompozycja, styl oraz język "Dżumy" odgrywają kluczowe role w kształtowaniu przesłania powieści. Strukturalny podział na pięć części pozwala na dokładne i dramatyczne rozwinięcie fabuły, podczas gdy styl narracyjny, w tym dualizm narracyjny i precyzja językowa, dodają autentyczności i głębi. Symbolizm i metaforyka wzbogacają tekst o wymiar filozoficzny, podkreślając uniwersalne przesłania dotyczące kondycji ludzkiej.

2. Wnioski dotyczące głównego przesłania powieści

"Dżuma" Alberta Camus jest alegorią ludzkiej kondycji, podkreślającą nieuchronność cierpienia i absurdu, ale także znaczenie solidarności, odwagi i moralnego zaangażowania. Przesłanie powieści pozostaje aktualne w kontekście współczesnych kryzysów, przypominając o wartościach, które stanowią fundament ludzkiej wspólnoty i godności.

---

VII. Bibliografia