Wyjaśnij pojęcie sokół noweli (teoria sokoła)

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.07.2024 o 20:13

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 15.07.2024 o 19:33

Giovanni Boccaccio, włoski pisarz i poeta, jest autorem jednego z najbardziej znanych zbiorów nowel w literaturze europejskiej - „Dekameron”. Pierwsze wydanie tego monumentalnego dzieła miało miejsce w 1470 roku. Kompozycja „Dekameronu” składa się ze stu nowel, które opowiadają o losach różnych postaci, którzy schronili się przed zarazą w wiejskiej posiadłości nieopodal Florencji. W ten sposób Boccaccio stworzył ramę narracyjną, w której umieścił swoje opowiadania, każde pełne intryg, humoru, mądrości i przede wszystkim ludzkich emocji. Jedną z najbardziej znanych i cenionych nowel w tym zbiorze jest „Sokół”.

„Sokół” opowiada historię Federigo, człowieka zakochanego w Giovannie, dla którego podejmuje ekstremalne wysiłki, by zdobyć jej uczucie. Cała fabuła koncentruje się wokół jednego, centralnego motywu - sokoła. Nowela ta jest modelowym przykładem zastosowania teorii sokoła, co czyni ją kluczowym utworem w kontekście analizy literackiej tej teorii.

Teoria sokoła, sformułowana przez Paula Heysego w 1871 roku, opisuje klasyczny sposób komponowania noweli literackiej. Jej główne założenia obejmują centralny, wyróżniony motyw lub przedmiot, prostą, jednowątkową akcję zmierzającą wprost do punktu kulminacyjnego, brak wątków pobocznych i postaci epizodycznych. Inspirowana nowelą „Sokół”, teoria Heysego wpłynęła na rozwój literatury, szczególnie w zakresie nowel realistycznych i naturalistycznych.

Główna część

Nowela „Sokół” jest krótkim, ale głębokim sztyletem historii miłosnej, poświęcenia i tragicznych wyborów. Główne postacie to Federigo, Giovanna i sokół. Federigo jest szlachcicem, który stracił cały majątek, starając się zaimponować Giovannie. Pomimo tego, nie tracąc nadziei, pozostaje oddany swojej miłości, choć Giovanna poślubiła innego.

Po śmierci męża, Giovanna wraca do Federigo z prośbą o jego ukochanego sokoła dla swojej chorej córki. Federigo, nieświadomy celu tej wizyty, poświęca swojego sokoła jako posiłek, aby godnie ugościć Giovannę, ponieważ to był jedyny sposób, w jaki mógł ją uhonorować w swym zubożałym stanie. Głęboka ironia tej sytuacji dogłębnie uderza zarówno Giovannę, jak i czytelników, ukazując skrajną miłość i poświęcenie Federigo.

Sokół jest centralnym punktem noweli. Jest ostatnią cenną rzeczą, którą posiada Federigo. Symbolizuje nie tylko miłość, którą żywi do Giovanny, ale również jego honor i chęć poświęcenia wszystkiego, co ma, dla jej dobra. Sokół staje się katalizatorem kluczowych wydarzeń w narracji, prowadząc do kulminacji i przełomowego momentu w życiu postaci.

Teoria sokoła według Paula Heysego

Paul Heyse, niemiecki pisarz i teoretyk literatury, sformułował teorię sokoła w 1871 roku. Jej główne założenia obejmują:

1. Centralny, wyróżniony motyw lub przedmiot: W każdej noweli powinien występować jeden motyw, który jest kluczowy dla fabuły. W noweli „Sokół” tym motywem jest oczywiście sokół. 2. Prosta, jednowątkowa akcja zmierzającą wprost do punktu kulminacyjnego: Nowela powinna być zwięzła i skoncentrowana na jednym wątku, bez rozpraszania uwagi na dodatkowe epizody. W „Sokole” akcja skupia się na relacji między Federigo a Giovanną oraz ich wspólnym losie związanym z sokolem.

3. Brak wątków pobocznych i postaci epizodycznych: Nowela według tej teorii unika wprowadzania niepotrzebnych wątków i postaci, które mogłyby odciągnąć uwagę od głównego motywu. „Sokół” idealnie wpisuje się w te założenia.

Zastosowanie teorii sokoła w „Sokole” widoczne jest na każdym kroku. Motyw sokoła jest centralnym punktem narracji. Kulminacja noweli następuje, gdy Giovanna dowiaduje się, że sokół, którego przyszła prosić dla swojej chorej córki, został poświęcony przez Federigo jako posiłek dla niej samej. To dramatyczne wydarzenie odmienia losy obu bohaterów, wzmacniając tragizm opowieści.

Wpływ teorii sokoła na literaturę jest przemowy. Teoria ta była szczególnie popularna wśród przedstawicieli realizmu i naturalizmu, wpływając na strukturę i kompozycję wielu nowel. W literaturze polskiej można znaleźć przykłady nowel, które czerpią z założeń teorii sokoła. Jednym z takich utworów jest „Kamizelka” Bolesława Prusa. Nowela ta opowiada historię małżeństwa, w którym centralny motyw - tytułowa kamizelka - pełni funkcję podobną do sokoła w noweli Boccaccia. Kamizelka staje się symbolem miłości, poświęcenia i walki o godność w obliczu trudności życiowych.

Zakończenie

Wpływ teorii sokoła na literaturę jest bezdyskusyjny. Pomogła ona wielu pisarzom w tworzeniu dzieł o wyraźnej, centralnej tematyce, które skutecznie komunikują swoje przesłanie. Przykłady takie jak „Kamizelka” Prusa pokazują, jak te założenia mogą być skutecznie wykorzystywane w różnych kontekstach kulturowych i literackich.

Teoria sokoła jest więc niezwykle uniwersalnym i ponadczasowym narzędziem literackim, które umożliwia tworzenie nowel o silnym emocjonalnym oddziaływaniu i zrozumiałej, skoncentrowanej fabule. Dzięki niej możliwe jest bardziej świadome kształtowanie literatury, które w pełni wykorzystuje potencjał spodziewanych emocji i centralnych motywów. To sprawia, że zarówno twórcy, jak i odbiorcy literatury, mogą czerpać z niej głębsze i bardziej satysfakcjonujące doświadczenia.