"Sąd Ozyrysa" - streszczenie i problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.07.2024 o 16:15

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 16.07.2024 o 16:01

---

#

Henryk Sienkiewicz, znany przede wszystkim ze swoich monumentalnych dzieł historycznych, takich jak "Quo Vadis" czy "Trylogia", w noweli "Sąd Ozyrysa" sięga po gatunek, który można umieścić na pograniczu satyry i powiastki filozoficznej. Utwór ten wyróżnia się swoją nietypowością na tle całej twórczości pisarza; zawiera on przemyślaną krytykę władz, ukazując negatywne cechy, które większości ludzi rządzących niestety nie są obce. Mimo że fabuła osadzona jest w starożytnym Egipcie, problemy przedstawione w noweli pozostają aktualne, dotyczą bowiem uniwersalnych zagadnień władzy, odpowiedzialności i moralności.

Nowela ta była również odpowiedzią na ówczesny kontekst historyczny, w którym Sienkiewicz żył i tworzył. Przepełniona ukrytymi aluzjami do polityki zaborów i cenzury carskiej, utwór ten stanowił subtelną, lecz wyraźną krytykę systemu zaborcy. Sienkiewicz, świadom możliwości represji, mistrzowsko ujął swoją krytykę w alegoryczną formę udającego starożytny tekst dzieła, omijając w ten sposób uwagę wrogów politycznych i cenzorów.

---

Rozwinięcie

1. Sąd Ozyrysa – plan wydarzeń

2. Interwencja Ozyrysa: - Konflikt między duchami zostaje przerwany przez interwencję Ozyrysa, boga zmarłych, który zadedykował siebie sprawiedliwości. Zwołuje on duchy przed swym tronem, by wyjaśniły, dlaczego roszczą sobie prawo do duszy Psunabudesa, i zapowiada konieczność rozstrzygnięcia sporu w obiektywny sposób.

3. Opowieść Mądrości o życiu Psunabudesa: - Na wezwanie Ozyrysa pojawia się duch Mądrości, który przynosi ze sobą wiedzę o życiu Psunabudesa. Przedstawia jego początkowe lata jako liberała i miłośnika wiedzy, który jednak z biegiem czasu staje się fanatycznym nacjonalistą. Mądrość opowiada o jego brutalnej działalności jako gubernatora prowincji Ptah, gdzie agresywnie tłumił jakiekolwiek przejawy narodowościowe miejscowej ludności. Jako minister skumulował wszystkie swoje najgorsze cechy, wyrządzając wiele szkód swojemu państwu.

4. Rozstrzygnięcie Ozyrysa: - W momencie ostatecznego werdyktu Ozyrys używa swoich wag sprawiedliwości, by zważyć duszę. Okazuje się, że waga pozostaje w równowadze, co symbolizuje równe natężenie jego głupoty i niegodziwości. Ozyrys postanawia odesłać Psunabudesa z powrotem na ziemię, dając mu szansę na naprawienie błędów. Powrót Psunabudesa wzbudza mieszane reakcje tłumu, które odzwierciedlają jego skrajnie kontrowersyjną osobowość.

2. Sąd Ozyrysa – streszczenie

2. Przybycie Mądrości i jej relacja: - Mądrość, będąca postacią centralną w rozstrzyganiu sporów, przybywa na wezwanie Ozyrysa, by opowiedzieć o życiu Psunabudesa. Relacja Mądrości jest dogłębna i szczegółowa, zawiera opis transformacji Psunabudesa z młodego, idealistycznego liberała w fanatycznego nacjonalistę. Metropolitan prowincji Ptah dostrzega w nim głównie bezwzględność i brutalność, ukierunkowaną na tłumienie jakiejkolwiek odmienności narodowej i kulturowej. Dodając do tego jego działalność ministra, widać wyraźnie, jak wielką dewastację spowodował w swoim państwie, kierowany pózniej przez wpływy Głupoty i Niegodziwości.

3. Zakończenie ukazane przez Ozyrysa: - Ostatecznie Ozyrys, w swej wiecznej mądrości, uznaje, że dusza Psunabudesa nie może jednoznacznie należeć ani do jednej, ani do drugiej z duchów. Waga sprawiedliwości pozostaje w równowadze, co symbolizuje równe natężenie negatywnych cech w jego postaci. Zamiast skierować Psunabudesa do wiecznego potępienia, Ozyrys daje mu szansę na odkupienie poprzez odesłanie go z powrotem na ziemię. Reakcja tłumu na jego powrót jest różnorodna, od wściekłości po osłupienie, co oddaje skomplikowane emocje, jakie wzbudzał za życia.

3. Sąd Ozyrysa – bohaterowie

2. Duchy: - Duchy Głupoty i Niegodziwości to personifikacje negatywnych cech, które dominowały w życiu Psunabudesa. Walcząc o jego duszę po śmierci, ukazują one walkę przeciwnych sił, które rządziły jego postępowaniem przez całe życie. Ich obecność nadaje opowieści alegoryczny charakter, podkreślając wszechobecność głupoty i niegodziwości w ludzkim życiu.

3. Mądrość: - Mądrość, stanowiąca przeciwwagę dla duchów, reprezentuje idee wiedzy, sprawiedliwości i równowagi. Jej niezawisła postawa i dokładna wiedza o życiu Psunabudesa sprawiają, że jest najbliższa prawdziwemu sędziemu, choć finalnie to Ozyrys wydaje ostateczny werdykt.

4. Ozyrys: - Ozyrys, bóg sprawiedliwości, pełni rolę ostatecznego arbitra w sprawach dusz zmarłych. Jego bezstronność i niezłomna moralność sprawiają, że jest symbolem idealnej władzy, której brakuje na ziemskim padole. Decyzja o odesłaniu Psunabudesa na ziemię odzwierciedla jego mądrość, dając szansę na poprawę, ale także na ponowną ocenę żywych.

4. Sąd Ozyrysa – problematyka

2. Tematyka władzy: - Sienkiewicz skupia się na ukazaniu negatywnych cech rządzących. W ujęciu jego noweli, władza jest albo głupia, albo niegodziwa, co prowadzi do wielkiej krytyki systemu politycznego jego czasów.

3. Maskowanie prawdziwych intencji: - Sienkiewicz umiejętnie korzysta z alegorii i metafor, aby ukryć swoje rzeczywiste intencje przed cenzurą carską. Sztuczka z rzekomym staroegipskim tekstem jest jedną z wielu form maskowania krytyki, które autor stosuje, by przekazać swoje przesłanie.

4. Znaczenie Mądrości: - Mądrość w kontekście noweli reprezentuje nie tylko wiedzę, ale i sprawiedliwość, którą pragnąłby ikonicznie umieścić w centrum władzy. Jej walka z Głupotą i Niegodziwością ukazuje ciągłe dążenie do prawdy i moralności.

---

Zakończenie

Sienkiewicz, mistrzowsko używając alegorii i satyry, tworzy dzieło o ukrytym przekazie moralnym i politycznym. Jego umiejętność maskowania krytyki w literackiej formie dowodzi nie tylko jego talentu, ale także odwagę w obliczu represji. „Sąd Ozyrysa” pokazuje nam, że niezależnie od czasów, problemy związane z władzą pozostają niezmienne, a literatura pozostaje potężnym narzędziem krytyki i refleksji.

Zakończenie pozostawia czytelnika z refleksją na temat uniwersalności przesłania noweli. Problematyka władzy jest wieczna, a literatura, poprzez swoją zdolność ukrytej krytyki, niezmiennie potrafi zwracać uwagę na najważniejsze aspekty ludzkiej natury i społeczeństw.

---