"Noc listopadowa" - plan wydarzeń

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.07.2024 o 15:32

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.07.2024 o 15:00

Stanisław Wyspiański był jednym z najważniejszych polskich dramaturgów okresu modernizmu, znany nie tylko z literackiego dorobku, ale także z działalności plastycznej. Jego wielowymiarowa twórczość, pełna nawiązań do historii i mitologii, sprawia, że jego dzieła są wyjątkowe i bardzo różnorodne. Jednym z najważniejszych jego dramatów jest "Noc listopadowa", który przedstawia wydarzenia związane z wybuchem powstania listopadowego w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku.

Tło historyczne dramatu stanowi właśnie to wydarzenie – powstanie listopadowe, próba wyzwolenia się spod rosyjskiego jarzma przez naród polski. Wyjątkowość "Nocy listopadowej" polega na połączeniu realistycznego przedstawienia historycznych wydarzeń z elementami mitologii greckiej. Taka konstrukcja dramatu, w której pojawiają się postaci z mitologii, takie jak Atena, Ares, Demeter i Kora, stanowi unikalne w polskiej literaturze ujęcie tematu narodowego zrywu.

Dramat rozpoczyna się w Szkole Podchorążych, gdzie pojawia się Atena, która przyzywa inne boginie, w tym Nike i Kery. W tej scenie boginie prowadzą rozmowę o obecności Aresa w Warszawie i konieczności wybuchu powstania. Wyspiański wprowadza tu Atenę jako siłę inspirującą polskich oficerów do działania. Atena jest symbolem mądrości i wojny sprawiedliwej, dlatego jej obecność na kartach dramatu jest nieprzypadkowa.

Piotr Wysocki spotyka się z kadetami i namawia ich do udziału w powstaniu. Podczas gorącej dyskusji padają wyzwania i słowa poparcia dla planu Wysockiego. Powstańcy mają różne zadania: zdobycie broni, zajęcie Belwederu oraz Arsenału. Ostatecznie siedemnastu powstańców gromadzi się pod pomnikiem Sobieskiego w Łazienkach, gotowych do działania.

Tymczasem w Belwederze trwają przygotowania do ewentualnego starcia. Książę Konstanty, będący dowódcą wojsk rosyjskich w Królestwie Polskim, jest ostrzeżony o zbliżającym się powstaniu, jednak ignoruje te sygnały. Generałowie Kuruta i Gendre oraz żona Konstantego, Joanna Grudzińska, próbują przekonać księcia, jednak nie przynosi to oczekiwanych rezultatów. Książę Konstanty odrzuca sugestie tłumacząc je jako niesłuszne, co prowadzi do narastającego konfliktu i dyskusji o samowładztwie i lojalności wobec cara. Tension in the palace grows, culminating in the dramatic scene with Joanna Grudzińska fainting.

Pod pomnikiem Sobieskiego zebrani powstańcy czekają na sygnał do działania. W międzyczasie Wyspiański wprowadza mitologiczną scenę żegnania Kory przez Demeter, która wzywa Hekate i Erynii. Te wątki mitologiczne wzmacniają symbolikę i dramatyzm wydarzeń, ukazując zmagania powstańców jako część większej kosmicznej walki.

Powstańcy otrzymują w końcu rozkaz ataku na Belweder. Scena szturmu jest intensywna i pełna napięcia. Powstańcy wdzierają się do Belwederu, gdzie zabijają generałów Lubowidzkiego i Gendre. Joanna Grudzińska, ukryta w zamku, pomaga powstańcom wskazując drogę ucieczki dla Księcia Konstantego, który tymczasem oskarża ją o zdradę. W odwecie wydaje rozkaz zniszczenia całej Warszawy.

Całe to dramatyczne wydarzenie ma miejsce równolegle z wystawieniem "Fausta" Goethego w Teatrze Rozmaitości, co przeradza się w propowstańczy wodewil. To satyryczne przedstawienie rządów Księcia Konstantego, pochwały dla Józefa Chłopickiego, a także Nike, która przewiduje porażkę Polaków, dodaje dramatowi surrealistycznego charakteru.

Tymczasem w mieszkaniu Joachima Lelewela, Bronikowski prosi go o zwołanie rządu powstańczego. Lelewel początkowo odmawia, tłumacząc się chorobą ojca. Jednak po śmierci ojca, zmienia decyzję pod wpływem nagłego pojawienia się Nike. Scena ta ukazuje wewnętrzny konflikt Lelewela i jego zmaganie się z odpowiedzialnością.

Krakowskie Przedmieście staje się miejscem konfliktów między powstańcami. Dochodzi do sporów między Piotrem Wysockim, Potockim i Zaliwskim, co prowadzi do śmierci Potockiego. Makrot, przed śmiercią, ujawnia informacje prowadzące do zabicia generała Nowickiego. Na miejscu pojawia się książę Adam Czartoryski, symbolizujący nadzieję na odzyskanie niezależności.

W Łazienkach Ares, świętując zwycięstwo, zostaje trafiony strzałą Erosa i zakochuje się w Joannie Grudzińskiej. Miłość Aresa do Joanny jest metaforycznym symbolem upadku wartości wojennych na rzecz miłości i ludzkich uczuć. Przepowiednia Kory mówi o tym, że Polska odzyska wolność, ale okupioną ogromnym cierpieniem, co stanowi pesymistyczne, ale realistyczne spojrzenie na przyszłe losy narodu.

W Teatrze Stanisława Augusta dusze poległych, zebrane przez Hermesa, przechodzą przez rzekę śmierci. Atena, przegrywając w Boskiej Wojnie, na rozkaz Zeusa wraca na Olimp, co kończy jej ingerencję w sprawy ludzi.

Na koniec, w Alei Ujazdowskiej, Joanna Grudzińska w rozmowie z Ares wciąż wydaje się być w półśnie, co symbolizuje jej wewnętrzne rozdarcie i niezrozumienie sytuacji. Konstanty wraz z generałem Krasińskim rozmawiają na temat zakończenia walk, drwiąc z Polaków. W tej scenie pojawia się Walerian Łukasiński, który po długich latach więzienia, teraz wierzy w sens powstania. Jego modlitwa na tle pochodu wojsk carskich zamyka dramat w sposób symboliczny, ukazując nieustanne zmagania Polaków o wolność.

Streszczenie "Nocy listopadowej" Wyspiańskiego ukazuje, jak dramat łączy historyczne wydarzenia z elementami mitologicznymi, tworząc bogaty obraz narodowego zrywu. Tragizm i heroizm powstańców mieszają się z mitologicznym tłem, co podkreśla ponadczasowy wymiar walki o wolność.

Stanisław Wyspiański w swoim dramacie pokazuje, że mimo upływu czasu i trudności, dążenie do wolności jest niezmiennym elementem polskiego ducha narodowego. Dramaturgiczna wizja Wyspiańskiego nie tylko ukazuje konkretne wydarzenia historyczne, ale także próbuje zrozumieć ich głębsze znaczenie w kontekście mitologicznym, moralnym i narodowym. "Noc listopadowa" nie jest jedynie dramatem historycznym, ale również metafizyczną opowieścią o potrzebie wolności, poświęceniu i wpływie sił wyższych na losy narodu.