Król Edyp i Antygona – streszczenia tragedii Sofoklesa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.07.2024 o 16:57

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 28.07.2024 o 16:15

Król Edyp i Antygona – streszczenia tragedii Sofoklesa

Sofokles, jeden z najwybitniejszych tragików greckich, tworzył w V wieku p.n.e. Jest autorem wielu tragedii, z których "Król Edyp" i "Antygona" są najsłynniejsze. Dzieła te, oparte na mitach tebańskich, ukazują nieuchronność losu i tragizm ludzkiej egzystencji - temat, który był centralny dla greckiej literatury i filozofii.

Mity tebańskie, stanowiące bogate źródło inspiracji dla Sofoklesa, stanowiły fundament literatury greckiej. W ich centrum znajdują się losy rodu Labdakidów, z których wywodzą się Edyp i jego potomkowie. Tragizm ich postaci jest kluczowym motywem obu tragedii: ich losy są z góry przesądzone, niezależnie od ich działań i wysiłków, aby uniknąć przeznaczenia.

W "Królu Edypie" historia zaczyna się od króla Lajosa i jego żony Jokasty, którzy oczekują na narodziny dziecka. Jokasta ma przerażający sen, w którym widzi płonącą żagiew; przepowiednia mówi, że ich dziecko będzie przyczyną klęsk państwa. W obawie przed realizacją przepowiedni, Lajos decyduje się na drastyczne rozwiązanie: dziecko ma zostać porzucone. Noworodkowi przebija się stopy i pęta je, a sługa ma zanieść je w góry, by tam zginęło.

Jednak los jest nieubłagany. Dziecko ocalone zostaje przez pasterza, który przynosi je do króla Koryntu. Chłopiec otrzymuje imię Edyp (co oznacza „człowiek o opuchłych stopach”) i zostaje wychowany jak książę. Dorastając, Edyp zaczyna słyszeć plotki o swoim pochodzeniu. Podczas jednej z uczt zostaje nazwany znajdą, co skłania go do wizyty w Delfach, gdzie prorok oznajmia mu, że zabije swojego ojca i poślubi matkę. Chcąc uniknąć tak strasznego losu, Edyp decyduje się na opuszczenie Koryntu.

Na swej drodze Edyp napotyka Lajosa, nieświadomy, że to jego ojciec. Kłótnia przeradza się w walkę, w której Edyp zabija Lajosa, spełniając w ten sposób pierwszą część przepowiedni. Wkrótce potem Edyp trafia do Teb, gdzie staje przed zagadką Sfinksa. Dzięki swojej mądrości Edyp rozwiązuje zagadkę, co prowadzi do pokonania potwora i jego śmierci. W nagrodę za ocalenie miasta zostaje ogłoszony królem Teb i poślubia owdowiałą Jokastę, swoją matkę, częściowo spełniając drugą część przepowiedni.

Na Teby spada seria klęsk: zarazy, nieurodzaj. Edyp, starając się temu zaradzić, zwraca się do wyroczni, która radzi, aby odnaleźć zabójcę króla Lajosa. W toku poszukiwań Edyp prosi o pomoc proroka Terezjasza, który niechętnie wskazuje Edypa jako winowajcę. Odkrycie prawdy jest dla Edypa traumatyczne: zdaje sobie sprawę, że zabił swojego ojca i poślubił matkę. Ta straszna wiedza sprawia, że Jokasta popełnia samobójstwo, a Edyp samookalecza się, wydłubując sobie oczy. Zhańbiony opuszcza Teby.

Władza w Tebach przechodzi w ręce synów Edypa, Polinejkesa i Eteoklesa, którzy jednak szybko popadają w konflikt. Walczą o tron, co prowadzi do bratobójczej walki, w której obaj giną. W tym momencie do władzy dochodzi Kreon, brat Jokasty, który staje się centralną postacią kolejnej tragedii Sofoklesa, "Antygony".

Historia "Antygony" zaczyna się od śmierci braci w bratobójczej walce o tron. Kreon, nowy władca Teb, postanawia uczynić Polinejkesa zdrajcą i zakazuje jego pochówku, będąc przekonanym, że tylko surowe rządy mogą przynieść pokój i stabilność w Tebach. Pragnie w ten sposób zademonstrować swoją moc i nieugiętość jako władca. Jest to jednocześnie akt odbierający Polinejkesowi prawo do spoczynku zgodnie z prawami boskimi, co stawia go w opozycji do zasad moralnych.

Antygona, córka Edypa, buntuje się przeciwko dekretowi Kreona, uznając obowiązek pochowania brata za święte prawo boskie. Postanawia złamać zakaz Kreona i pochować Polinejkesa podczas nocy. Wkrótce zostaje aresztowana i postawiona przed Kreonem. W konfrontacji z władcą, Antygona jawnie oznajmia, że nie żałuje swojego czynu. Twierdzi, że prawo boskie stoi wyżej niż ziemskie. Kreon, rozgniewany i uparty w swoim przekonaniu, decyduje się na jej ukaranie, choć ma świadomość więzów rodzinnych. Mimo wysiłków swego syna Hajmona, który jest zaręczony z Antygoną, Kreon skazuje ją na zamurowanie w jaskini.

Interwencja proroka Terezjasza, który ostrzega Kreona przed gniewem bogów i przewiduje śmierć Hajmona, skłania Kreona do przemyśleń. Postanawia odwołać swoje zakazy, ocalić Antygonę i pogrzebać Polinejkesa zgodnie z ceremoniałem. Niestety, tragedia zdążyła już się dopełnić. Kreon znajduje powieszoną Antygonę, a Hajmon, nie mogąc znieść jej śmierci, popełnia samobójstwo. Wkrótce po tym wydarzeniu samobójstwo popełnia również Eurydyka, żona Kreona. Kreon zostaje sam, zrozpaczony, w obliczu straszliwego wyroku losu, który sam sobie sprowadził swoją nieugiętą postawą.

Analiza tragizmu postaci w obu tragediach Sofoklesa wskazuje na centralność idei nieuchronności przeznaczenia. Edyp, mimo swych starań, nie potrafi uciec przed przepowiednią. Jego los to trajektoria zdefiniowana przez fatum, której nie jest w stanie zmienić. Tragizm Antygony odnajdujemy w jej nierozwiązywalnym dylemacie między prawami boskimi a ziemskimi; jej wybór prowadzi do śmierci, niezależnie od tego, czy zdecyduje się pochować brata czy też posłuchać rozkazu Kreona. Kreon zaś przedstawia tragizm sumiennego władcy, którego decyzje, choć zrozumiałe z punktu widzenia racji stanu, prowadzą do osobistej katastrofy. Jego tragizm polega na tym, że stara się być sprawiedliwy i silny, nie bacząc na uczucia i głos sumienia, co prowadzi do późniejszej katastrofy.

Podsumowując, Sofokles w swoich tragediach mistrzowsko ukazuje konflikt między losem, przeznaczeniem a wolną wolą. Ukazuje, jak nieuchronność fatum wpływa na życie bohaterów, prowadząc ich do nieuniknionych katastrof. Kreon, Edyp i Antygona są postaciami tragicznie uwikłanymi w konflikt między prawami boskimi a ludzkimi, co czyni ich losy uniwersalnymi i aktualnymi niezależnie od epoki. Sofokles, poprzez swoje dzieła, zmusza nas do refleksji nad ludzką egzystencją, jej ograniczeniami i nieuniknionością przeznaczenia, co czyni jego tragedie wiecznie żywymi i wciąż poruszającymi.