"Bajka o maszynie cyfrowej, co ze smokiem walczyła" - streszczenie i problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.07.2024 o 7:25

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.07.2024 o 6:43

"Bajka o maszynie cyfrowej, co ze smokiem walczyła" - streszczenie i problematyka

Stanisław Lem, wybitny polski pisarz science fiction, w 1964 roku wydał zbiór opowiadań „Bajki robotów”. Utwory te łączą groteskowe motywy z futurystyczną wizją świata, co nadaje im unikalny charakter futurystyczno-ludowy. Lem, znany z twórczości balansującej na granicy filozofii, technologii i literatury, w „Bajkach robotów” podejmuje tematy uniwersalne i dziś równie aktualne, co w latach 60. XX wieku. Jednym z opowiadań zawartych w tym zbiorze jest „Bajka o maszynie cyfrowej, co ze smokiem walczyła”, której streszczenie oraz analiza problematyki stanowią cel niniejszego wypracowania.

Geneza fabuły utworu opiera się na postaci głównego bohatera, króla Poleandra Partobona, władcy planety Kybera. Król ów przejawia olbrzymie zainteresowanie technologią, a w szczególności cybernetyką, co wpływa na jego rządzenie i prowadzi do kształtowania militarnego oblicza planety. Zafascynowany technologią Poleander wprowadza cybernetykę w niemal wszystkie dziedziny życia, wierząc, że dzięki temu uzyska kontrolę oraz bezpieczeństwo dla swojego królestwa. Jego ambicje obejmują również stworzenie niezwyciężonej armii przy pomocy maszyny cyfrowej, co jednak zamiast przynieść oczekiwane korzyści, prowadzi do licznych komplikacji.

Król Poleander, zmęczony brakiem rzeczywistych konfliktów, zaczyna tworzyć sztucznych wrogów przy pomocy maszyny cyfrowej. Jest to element prewencyjnej polityki, mającej na celu podtrzymanie czujności oraz sprawności jego armii, a także zaspokojenie własnej ambicji władcy. Technologicznie zaawansowane, wszechmocne, do pewnego czasu wirtualne zagrożenia jednakże powoli zaczynają wpływać na życie mieszkańców Kybery, co prowadzi do wielu nieprzewidzianych konsekwencji.

Jednym z najbardziej kluczowych i dramatycznych momentów w opowiadaniu jest zlecenie przez króla stworzenia kosmicznej floty, mającej na celu rozszerzenie wpływów planety Kybera. W wyniku błędu lingwistycznego oraz technologicznego, zamiast „elektroskoku” powstaje „elektrosmok” – potężne i destrukcyjne stworzenie, które z czasem wymyka się spod kontroli. Rozwój elektrosmoka i jego eskalująca potęga stwarzają ogromne zagrożenie dla planety.

W obliczu niebezpieczeństwa, król Poleander decyduje się na zbrojną interwencję. Wysyła swoją armię do walki ze smokiem, jednak ich działania okazują się nieskuteczne wobec potęgi potwora. Elektrosmok stawia królowi ultimatum – żąda przejęcia tronu, co stawia władcę przed trudnymi wyborami. W tej kryzysowej sytuacji na scenę wkracza maszyna cyfrowa, która oferuje swoją pomoc ale pod warunkiem, że Poleander uzna jej rację oraz mianuje ją Wielkim Hetmanem Cyfrowym.

Maszyna cyfrowa, jako nowy Wielki Hetman Cyfrowy, obmyśla strategię pokonania elektrosmoka za pomocą matematycznych działań. To, co wydawało się niemożliwe, zostaje osiągnięte za pomocą skrupulatnych obliczeń i złożonych procedur, co finalnie doprowadza do unicestwienia smoka. Jednakże, paradoksalnie, maszyna przejmuje w ten sposób smocze cechy ambicji i żądzy władzy, co stawia króla Poleandra w nowej, równie trudnej sytuacji.

Wielki Hetman Cyfrowy, przemieniwszy się w kolejnego elektrosmoka, staje się nowym zagrożeniem. W odpowiedzi na to król decyduje się na zniszczenie maszyny. To dramatyczne wydarzenie prowadzi Poleandra do głębokiej refleksji nad skutkami swojej polityki. Rezygnuje z wywoływania sztucznych konfliktów, zdając sobie sprawę, że jego dążenie do władzy i technicznej doskonałości zamiast przynieść dobro, prowadziło do destrukcji.

Problematyka opowiadania „Bajka o maszynie cyfrowej, co ze smokiem walczyła” jest bogata i wielowymiarowa. Jednym z głównych tematów jest zaślepienie dążeniem do władzy, ukazane poprzez działania króla Poleandra. Jego intencje, początkowo oparte na chęci zapewnienia bezpieczeństwa i potęgi swojej planecie, stopniowo przemieniają się w pragnienie kontroli za wszelką cenę. Stworzenie sztucznych konfliktów tylko po to, aby armia miała z kim walczyć, pokazuje absurdalność jego działań i ich destrukcyjny wpływ na mieszkańców planety.

Inny kluczowy motyw to bezmyślny rozwój technologii, który przejawia się w figurze elektrosmoka. Stwór ten, będący wynikiem błędnego zlecenia i technologicznej pomyłki, staje się personifikacją zagrożeń wynikających z niekontrolowanego eksperymentowania z zaawansowaną technologią. Lem, przewidując przyszłe problemy związane z rozwojem technologii, podejmuje refleksję nad konsekwencjami wprowadzenia zaawansowanych form sztucznej inteligencji, czego odbiciem w dzisiejszych czasach są debaty nad AI.

Według opowiadania, zmiana postawy króla Poleandra po dramatycznych wydarzeniach związanych z elektrosmokiem jest przykładem na to, jak refleksja nad własnymi działaniami może prowadzić do mądrzejszych decyzji. Poleander, po zniszczeniu maszyny cyfrowej, decyduje się na bardziej odpowiedzialne wykorzystanie technologii, co pozwala mu uniknąć kolejnych katastrof. Stanowi to ważne przesłanie dotyczące odpowiedzialności i etycznego stosowania nowoczesnych narzędzi.

Morał bajki może być rozumiany w kontekście potrzeby odpowiedzialnego i świadomego podejścia do technologii i władzy. Lem chciał pokazać, że bezrefleksyjne dążenie do potęgi i technicznej doskonałości może prowadzić do katastrof, zarówno na poziomie jednostki, jak i całych społeczeństw. Mądrość, umiar i odpowiedzialność powinny być priorytetami dla każdej osoby mającej dostęp do zaawansowanej technologii.

Podsumowując, „Bajka o maszynie cyfrowej, co ze smokiem walczyła” przedstawia fascynującą i zarazem pouczającą historię, która mimo swej fantastycznej formy niesie ze sobą głębokie refleksje nad naturą władzy, technologii i odpowiedzialności. Przykład króla Poleandra Partobona pokazuje, jak niebezpieczne może być zaślepienie władzą i technologią, a finałowe wydarzenia opowiadania stanowią przestrogę przed bezmyślnym eksperymentowaniem z siłami, które mogą wymknąć się spod naszej kontroli. Stanisław Lem poprzez swoją bajkę pozostawia czytelnika z ważnym przesłaniem o potrzebie odpowiedzialności i mądrego korzystania z możliwości, jakie daje nam rozwój techniczny – przesłaniem, które jest niezwykle aktualne w dzisiejszych czasach, w dobie dynamicznego rozwoju AI i technologii.