Pozytywizm w Lalce - praca u podstaw i praca organiczna

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.08.2024 o 20:56

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 1.08.2024 o 20:09

Pozytywizm w "Lalce" - praca u podstaw i praca organiczna

Po upadku powstania styczniowego, którego klęska była trudnym ciosem dla narodu polskiego, społeczność musiała znaleźć nową ścieżkę, by podtrzymać swoją tożsamość i dążyć do wolności. Romantyczne marzenia o bohaterskich czynach i niezłomnej walce zastąpiło pragmatyczne myślenie o codziennej pracy i solidnym wykształceniu. Hasła pozytywistyczne, takie jak praca u podstaw i praca organiczna, pojawiły się jako odpowiedź na te realia. Ich celem było poprawienie jakości życia wszystkich warstw społecznych i równomierny rozwój społeczeństwa.

Praca u podstaw, jedno z kluczowych haseł pozytywizmu, polegała na dążeniu do podniesienia poziomu życia najuboższych warstw społecznych, szczególnie chłopstwa i robotników. Wykształceni członkowie społeczności mieli za zadanie poznanie potrzeb prostego ludu i udzielanie im wsparcia w zakresie edukacji, zdrowia i pracy. W "Lalce" Bolesława Prusa ta idea znajduje swoje odzwierciedlenie w działaniach takich postaci jak prezesowa Zasławska oraz Stanisław Wokulski.

Prezesowa Zasławska jest doskonałym przykładem realizacji idei pracy u podstaw. To kobieta pełna dobroci, która prawdziwie troszczy się o los swoich poddanych. W swoim majątku stara się zapewnić ludziom godne warunki życia i pracy. Konkretne działania, jak budowa żłobka i domu starców, świadczą o jej zaangażowaniu i społecznej odpowiedzialności. Prezesowa Zasławska jest postacią naturalną, pozbawioną uprzedzeń i stanowi wzór do naśladowania.

Również Stanisław Wokulski, bohater pozytywistyczny, podejmuje działania na rzecz poprawy losu najuboższych. Jego spacer po Powiślu, ubogiej dzielnicy Warszawy, staje się impulsem do działania. Widząc nędzę i upokorzenie ludzi, postanawia zmienić ich życie. Wokulski realizuje swoje plany poprzez konkretne działania: zatrudnia Wysockiego jako woźnicę, uczy Mariannę szycia, by mogła zarabiać na życie, i wspiera Węgiełka, młodego rzemieślnika, w rozwinięciu własnej działalności. Niemniej jednak, Wokulski szybko zdaje sobie sprawę, że jednostkowe działania nie wystarczą, gdyż zmiana wymaga szerokiego zaangażowania społecznego.

Praca organiczna, drugi filar pozytywizmu, opierała się na koncepcji społeczeństwa jako żywego organizmu, w którym wszystkie warstwy społeczne muszą się równomiernie rozwijać, aby naród mógł prosperować. Znaczenie miały tutaj przede wszystkim przedsiębiorczość, pomnażanie majątków i dążenie do poprawy gospodarczej kondycji kraju.

Stanisław Wokulski, jako przedsiębiorca, realizuje te założenia w swojej działalności gospodarczej. Zmieniając sklep po swoim ojcu w prężnie działające przedsiębiorstwo, pokazuje, jak ważne są innowacje i determinacja. Wokulski odnosi sukcesy na polu handlowym, zyskuje fortunę na spekulacjach wojennych, inwestuje w różne przedsięwzięcia, otwiera nowy sklep i planuje stworzenie spółki do handlu ze Wschodem. Te działania są zgodne z ideą pracy organicznej, której celem jest pomnażanie majątku dla dobra ogólnego. Jednak społeczeństwo warszawskie, złożone z arystokracji i mieszczan, nie docenia jego wysiłków. Wokulski zderza się z nierównościami społecznymi i brakiem zrozumienia dla jego inicjatyw.

Społeczna krytyka Prusa w "Lalce" ujawnia podziały i słabości społeczne. Arystokracja, skostniała w swoich przekonaniach i przyzwyczajeniach, traktuje działania charytatywne jako narzędzie autopromocji, nie angażując się rzeczywiście w poprawę losu najuboższych. Szlachta myśli głównie o zachowaniu swojego stanu, a mieszczanie i ubodzy skupiają się na przetrwaniu. Takie podejście uniemożliwia solidarny rozwój społeczeństwa, co uwydatnia problem realizacji pozytywistycznych ideałów.

Julian Ochocki, inna postać w "Lalce", symbolizuje niewykorzystany potencjał społeczeństwa. Jako naukowiec, marzy o wprowadzeniu innowacji i poświęceniu się badaniom, ale brak wsparcia ze strony społeczeństwa i jego rygorystyczne podziały klasowe uniemożliwiają mu realizację tych planów. Ochocki jest przykładem talentów, które mogłyby przyczynić się do rozwoju kraju, ale pozostały niewykorzystane z powodu społecznej i ekonomicznej stagnacji.

Podsumowując, pozytywistyczne hasła pracy u podstaw i pracy organicznej znajdują swoje odbicie w "Lalce" Bolesława Prusa zarówno w akcjach postaci, jak i w krytycznych uwagach autora na temat podziałów społecznych oraz nierówności. Stanisław Wokulski i prezesowa Zasławska starają się realizować te idee poprzez konkretne działania, ale ich starania są hamowane przez brak szerokiego społeczeństwowego wsparcia i zrozumienia. Prus pokazuje, że teoretyczne założenia pozytywizmu, choć wartościowe i potrzebne, napotykają trudności w praktyce, co wynika z braku scentralizowanego i wspólnego podejścia wszystkich warstw społecznych.

Z "Lalki" można wyciągnąć naukę, że szerokie społeczne zaangażowanie i solidarność są kluczowe dla powodzenia pozytywistycznych idei. Problemy opisane przez Prusa w jego powieści są uniwersalne i aktualne także dziś, wskazując na konieczność współpracy i wspólnego dążenia do poprawy warunków życia wszystkich członków społeczeństwa. Tylko wtedy możliwe jest prawdziwe odrodzenie i rozwój kraju.