"Z legend dawnego Egiptu" - streszczenie i problematyka

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 9.08.2024 o 10:04

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 4.08.2024 o 7:18

W literaturze polskiego pozytywizmu Bolesław Prus zajmuje szczególne miejsce jako jeden z najważniejszych pisarzy tego okresu. Jego bogaty dorobek literacki obejmuje liczne powieści, opowiadania oraz nowele, które miały na celu obrazowanie problemów społecznych i moralnych w kontekście rzeczywistości XIX-wiecznej Polski. Jednym z ciekawszych utworów Prusa, nieodłącznie związanych z jego twórczością, jest nowela "Z legend dawnego Egiptu". Utwór ten, choć osadzony w realiach starożytnego Egiptu, przy wykorzystaniu historycznego kostiumu do ukazania współczesnych problemów społecznych, stanowi wyjątkowy przykład literackiego mistrzostwa Prusa.

Celem tego wypracowania jest omówienie noweli "Z legend dawnego Egiptu" poprzez jej szczegółowe streszczenie oraz analizę problematyki poruszonej w utworze.

Nowela "Z legend dawnego Egiptu" rozpoczyna się w starożytnym egipskim pałacu, gdzie umierający stuletni faraon Ramzes leży na łożu śmierci. Król, znany ze swojej twardej ręki i licznych działań wojennych, ma świadomość, że jego koniec jest bliski, jednak desperacko pragnie zabezpieczyć przyszłość swojego państwa. W tym celu nakazuje wezwać lekarza, aby ten podjął próbę ocalenia jego życia za pomocą kontrowersyjnego leku. Lek stwarza przeciwnie działające możliwości – może zarówno uratować życie, jak i zabić. Determinacja faraona jest jednak nieugięta, wyraźna w jego chęci utrzymania władzy aż do ostatniego tchnienia.

W kolejnych scenach Ramzes wzywa swojego wnuka, Horusa, któremu przyjdzie przejąć władzę po jego śmierci. Horus przybywa do pałacu, a jego myśli biegną ku niesprawiedliwości i tyranii dziada. Przypomina sobie, jak Ramzes wypędził jego nauczyciela Jetrona, brutalnie pochował jego matkę Zeforę oraz prześladował jego ukochaną Berenikę. Te wspomnienia wyraźnie rysują obraz niesprawiedliwości i okrucieństwa, z jakimi musiał się zmagać młody książę.

Ramzes, decydując się już na pozostawienie władzy, wysyła do Horusa najwyższych urzędników, aby ci złożyli przysięgę lojalności nowemu władcy. Horus, zdecydowany na wprowadzenie reform, nakazuje urzędnikom przygotować edykty, mające na celu poprawę losu poddanych. Jego plany obejmują ulgi podatkowe, polepszenie sytuacji niewolników, zakończenie wojny z Etiopami, przeniesienie zwłok matki, przywrócenie nauczyciela Jetrona oraz uwolnienie ukochanej Bereniki.

Niestety, los Horusa zaczyna komplikować się w momencie, gdy zostaje ukąszony przez jadowitego pająka. Z biegiem czasu stan zdrowia młodego księcia gwałtownie się pogarsza. Mimo swojego słabnącego stanu Horus uporczywie pyta o status przygotowanych edyktów. Urzędnicy obiecują wprowadzić je w życie, jeżeli zdąży on dotknąć ich pierścieniem władzy, co przypieczętuje ich autentyczność.

W miarę jak stan zdrowia Horusa się pogarsza, urzędnicy zmuszeni są eliminować mniej ważne edykty. Ostatecznie pozostaje jedynie edykt o uwolnieniu Bereniki, który jest najważniejszy dla Horusa.

Nagły zwrot akcji następuje, gdy posłaniec przynosi wieść o cudownym ozdrowieniu Ramzesa. Stary faraon natychmiast zaprasza Horusa na polowanie na lwy, co jest symboliczną próbą pokazania, że nadal jest on pełen sił. Horus, choć niezdolny do udziału w polowaniu, umiera, spoglądając na więzienie swojej ukochanej. Jego śmierć jest przesiąknięta tragizmem – krwawe łzy płynące z jego oczu świadczą o jego rozpaczy i niespełnionych oczekiwaniach.

Problematyka noweli "Z legend dawnego Egiptu" koncentruje się przede wszystkim na ukazaniu tematów władzy, sprawiedliwości, losu i poświęcenia. Ramzes, jako władca, jest przedstawiony jako autorytarna postać, której działania były naznaczone okrucieństwem i bezwzględnością. Jego wnuk Horus stanowi kontrast: młody książę, pełen nadziei na wprowadzenie reform, symbolizuje dążenie do sprawiedliwości i naprawienia krzywd wyrządzonych przez przodka.

Bezkompromisowy charakter Ramzesa, jego brutalność wobec najbliższych oraz niesprawiedliwości wyrządzone nauczycielowi Jetronowi i Berenice, stanowią oś problematyki związanej z nadużyciem władzy. Z kolei dążenia Horusa do wprowadzenia reform i naprawienia błędów dziada ukazują jego pragnienie sprawiedliwości. Jego działania symbolizują walkę o dobro i próbę naprawienia zła wyrządzonego przez rządzącego despotę.

Los i przeznaczenie również odgrywają kluczową rolę w noweli. Ukąszenie jadowitego pająka, które jest przypadkowe, staje się elementem tragicznego finału. Ironia losu, gdzie Ramzes odzyskuje zdrowie w momencie, gdy Horus umiera, pogłębia dramatyzm utworu. Mimo prób Horusa, jego działania ostatecznie nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, co podkreśla nieuchronność przeznaczenia.

Motyw poświęcenia w utworze przejawia się w postaci Horusa, który poświęca swoje życie, walcząc o naprawę błędów dziada. Krwawe łzy płynące z jego oczu symbolizują jego ostateczne poświęcenie dla sprawy, której pragnął poświęcić swoje życie. Jest to akt najwyższego miłosierdzia i współczucia dla dziedzictwa, jakiego chciał doświadczyć.

Podsumowując, nowela "Z legend dawnego Egiptu" jest wyjątkowym dziełem w literackim dorobku Bolesława Prusa, które, mimo swojego historycznego kostiumu, doskonale odnosi się do współczesnych problemów i dylematów moralnych. Historia Horusa i Ramzesa ukazuje tragizm losu, dążenie do sprawiedliwości, znaczenie władzy oraz konsekwencje niesprawiedliwości. Jest to uniwersalna narracja, która przetrwała próbę czasu, ukazując, że niezależnie od epoki historycznej, ludzkie problemy i dylematy pozostają niezmienne.