Dżuma jako powieść o złu - motyw zła w powieści

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 6.08.2024 o 18:33

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 6.08.2024 o 17:49

Albert Camus w swojej powieści „Dżuma” tworzy dzieło z głębokim przesłaniem metaforycznym, w którym wykorzystuje epidemię dżumy jako symbol zła. „Dżuma” to powieść-parabola, co oznacza, że ma ona dwa poziomy: dosłowny i metaforyczny. Na poziomie dosłownym jest to opowieść o epidemii dżumy, która wybucha w algierskim mieście Oran. Na poziomie metaforycznym, powieść dotyka uniwersalnych problemów zła i walki człowieka z nim. Akcja powieści rozgrywa się w Oranie w Algierii, mieście rzeczywistym, ale przedstawionym w taki sposób, aby wydawało się uniwersalne, a czas akcji jest celowo nieuściślony (rok 194.), co dodatkowo podkreśla ponadczasowość przesłania utworu.

Kluczowym motywem w „Dżumie” jest analogia między dżumą a złem. Zarówno dżuma, jak i zło są siłami destrukcyjnymi, które nigdy nie umierają i nie znikają całkowicie. Mogą się cofnąć, ale zawsze powrócą, kiedy nadarzy się ku temu okazja. Camus opisuje to w zdaniu: „Bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika […].” To stwierdzenie podkreśla nieuchronność i ciągłą obecność zła w świecie, co z kolei implikuje konieczność nieustannej walki z nim. Walka ze złem, podobnie jak walka z dżumą, to nieustanne wyzwanie, które ma głęboki wymiar moralny i filozoficzny. Nawet jeśli nie ma nadziei na trwałe zwycięstwo, sama walka jest istotna i nadaje sens ludzkim działaniom.

W powieści przedstawiona jest symbolika powrotu zła, które jest uśpione, czekające na dogodny moment do powrotu. To zmusza bohaterów do stałej czujności i pracy nad sobą, aby być gotowym do stawienia mu czoła. W „Dżumie” Camus pokazuje różne postawy wobec zła, poczynając od aktywnej walki aż po oportunizm.

Doktor Rieux i Jean Tarrou to postacie, które symbolizują moralną odpowiedzialność i humanizm. Walczą z dżumą do końca, mimo braku wiary w nagrodę czy Boga. Dla nich sama walka jest celem i wartością samą w sobie, nawet jeśli wiedzą, że ich wysiłki mogą być daremne. Ich postawa jest przykładem heroicznego i altruistycznego podejścia do zła – walczą nie dla chwały czy nagrody, ale dlatego, że uważają to za swój moralny obowiązek.

Z kolei postać Cottarda przedstawia oportunistyczną postawę wobec zła. Cottard czerpie korzyści z epidemii, wcielając w życie swoje niecne plany w momencie, gdy społeczność jest sparaliżowana strachem i katastrofą. Jest symbolem człowieka „zainfekowanego” złem, dla którego dżuma staje się dogodnym momentem do korzystania z cudzej niedoli. W jego przypadku zło jest sposobem na życie, a brak moralnych rozterek pokazuje, jak niebezpieczna może być taka postawa.

Ojciec Paneloux reprezentuje tradycyjny światopogląd chrześcijański, według którego zło jest karą za grzechy. Jego odpowiedzią na dżumę jest wzywanie do modlitwy i pokuty. Jednak po śmierci dziecka, którą obserwuje w trakcie epidemii, jego poglądy ewoluują. Zdaje sobie sprawę, że zło nie zawsze jest wynikiem grzechów, co zmusza go do głębszej refleksji nad naturą zła i cierpienia.

Jean Tarrou przedstawia motyw osobistej walki ze śmiercią jako synonimem zła. Jego historia rodzinna, w której ojciec był sędzią skazującym ludzi na śmierć, mocno wpłynęła na jego postrzeganie zła. Decydując się walczyć z systemem śmierci, Tarrou reprezentuje świadomość niemożliwości odniesienia końcowego sukcesu, jednak angażuje się w walkę, bo czuje, że to jest jego moralny obowiązek.

Skutki zła w powieści „Dżuma” to przede wszystkim lekcja dla mieszkańców Oranu. Epidemia zmusza ich do przewartościowania swojego życia. Przez przeżycie tak ogromnej klęski, mieszkańcy zaczynają uświadamiać sobie, co jest naprawdę ważne w życiu, a co jest jego powierzchownością. Zło staje się nauczycielem, który zmienia ich postawy i podejście do życia.

W postaciach powieści widać wyraźnie przemianę, jaką przynosi walka ze złem. Każda z postaci, walcząc z dżumą, zmienia się wewnętrznie. Ich charakter i sposób postrzegania świata ewoluuje, wpływając na ich osobowość i dalsze życie. Te zmiany są symbolicznym odzwierciedleniem wpływu, jaki ma walka ze złem na człowieka – staje się silniejszy, bardziej świadomy swoich wartości i przekonań.

Czytelnik może wyciągnąć wiele wniosków z powieści „Dżuma”. Przede wszystkim refleksję, że zło jest nieodłączną częścią życia, z którym człowiek musi się mierzyć. Walka ze złem, mimo że trudna i często bez widocznych rezultatów, prowadzi do głębszego rozumienia siebie i otoczenia. Nauka, jaką można wyciągnąć z tej powieści, to przede wszystkim moralna odpowiedzialność jednostki za walkę ze złem niezależnie od wyniku.

Podsumowując, „Dżuma” Alberta Camusa jest wielowymiarowym utworem, który analizuje skomplikowany i niejednoznaczny charakter zła. Poprzez różne postawy bohaterów wobec epidemii, powieść ukazuje różnorodność ludzkich reakcji na zło – od heroicznej walki przez oportunizm, aż po refleksję nad naturą cierpienia. Camus przypomina, że zło nigdy nie jest do końca pokonane, ale walka z nim to moralny obowiązek, który niesie ze sobą głębokie znaczenie. Ponadczasowość „Dżumy” sprawia, że jest to dzieło, które nadal jest aktualne i przekazuje cenne lekcje przyszłym pokoleniom. Walka ze złem jest bowiem stałym wyzwaniem, które ludzkość musi podejmować niezależnie od epoki i okoliczności.