"Nie-Boska komedia" - streszczenie i problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.08.2024 o 15:45

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 8.08.2024 o 15:01

I. Wstęp

Zygmunt Krasiński, obok Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego, uchodzi za jednego z trzech najważniejszych wieszczów polskiego romantyzmu. Jego dzieło, "Nie-Boska komedia," zasługuje na szczególną uwagę w kontekście literatury tego okresu, bowiem stanowi istotny głos w dyskusji nad losem człowieka, przyszłością społeczeństwa oraz rolą poezji. Utwór ten jest literackim zwierciadłem poglądów autora, który z jednej strony eksponuje swoje przemyślenia nad kondycją ojczyzny, a z drugiej głęboką refleksję nad naturą poezji i ludzkiej istoty.

2. Tematyka i uniwersalność dzieła

Krasiński w "Nie-Boskiej komedii" mierzy się z problematyką starcia dwóch światów: starej, sformowanej rzeczywistości i nowej, rewolucyjnej wizji świata, która przenika połowę XIX wieku. Elementy te czynią jego dzieło nie tylko dziełem swojej epoki, ale również utworem niesłychanie uniwersalnym, będącym refleksją nad ludzkimi dążeniami niezależnie od czasów i epok. Krasiński sugeruje, że zmiany są nieuniknione, a jednak zawsze towarzyszy im cierpienie i zniszczenie starych zasad oraz wartości.

II. Streszczenie utworu

Głównym bohaterem utworu jest hrabia Henryk, którego losy są splecione z tematami miłości, poezji, osobistej tragedii oraz przemian społecznych. Poślubia on Marię, ale małżeństwo rozpada się pod wpływem jego pasji do poezji i kuszącego widma Dziewicy. Po śmierci żony, hrabia konfrontuje się z nowymi wyzwaniami, w tym z dorastaniem syna Orcia oraz z rewolucją społeczną, która stawia przed nim dylematy moralne i światopoglądowe. Punkt kulminacyjny stanowi walka arystokracji z rewolucjonistami, która kończy się tragicznie.

2. Szczegółowe streszczenie

Część pierwsza: Poezja i rodzina

Utwór zaczyna się rozważaniami o poezji jako o żywiole duchowym. Hrabia Henryk jawi się jako poeta rozdarty między życiem codziennym a pasją twórczą. Jego zakochanie i małżeństwo z Marią wydają się szczęśliwe, ale jego zagubienie pogłębia widmo Dziewicy, która symbolizuje destrukcyjną siłę poezji. Henryk został uwiedziony przez poezję, co skutkuje odrzuceniem żony i rodziny. Ta wyborowa Dziewica osadza Henryka w kolejnym dylemacie – jest zmuszony do konfrontacji z wizją zdradzenia swoich poetyckich ideałów. Po powrocie do domu, znajduje swoją żonę w stanie choroby, która wkrótce umiera.

Część druga: Dorastanie Orcia i samopoznanie Henryka

Po śmierci Marii, Henrykowi zostaje syn, Orcio, który przejawia różne dziwactwa – melancholię, a nawet wizje zmarłej matki. Orcio ma prorocze sny, w których pojawia się jego matka i które zapowiadają przyszłość. Henryk, mimo swojego bólu i wewnętrznych zmagań, zaczyna rozważać rewolucję i rolę, jaką może odegrać w nowym porządku. Jest przekonany, że jego poezja ma moc zmieniania świata, ale z biegiem czasu dochodzi do wniosku, że rewolucja może przynieść więcej zła niż dobra.

Część trzecia: Obóz rewolucjonistów

Pojawia się Pankracy, który lideruje rewolucjonistom. Jego metody są radykalne, a jego najbliższy współpracownik, Leonard, prezentuje fanatyzm i brutalność rewolucji. Henryk śledzi wydarzenia z przerażeniem. Chaos rewolucji i cierpienie, jakie ona niesie ze sobą, przekonują go, że nowe elity będą tak samo dotknięte wadami, jak stare.

Część czwarta: Bitwa i finał

W ostatniej części Henryk spotyka się z Pankracym, prowadząc debatę moralną i światopoglądową. Przygotowania do bitwy stają się pretekstem do głębszych refleksji. Henryk walczy nie tylko ze swoimi przeciwnikami, ale również z własnymi lękami i wątpliwościami. Decydujące starcie kończy się tragicznie: Orcio ginie, a Henryk popełnia samobójstwo.

III. Problematyka utworu

Hrabia Henryk, jako poeta, odczuwa zarówno błogosławieństwo, jak i przekleństwo swojej twórczości. Poezja staje się dla niego ucieczką od codzienności, ale również niszczy jego życie osobiste. Symboliczna rola widma Dziewicy umawia tę wewnętrzną walkę – jest ona personifikacją destrukcyjnej siły poezji, która wypiera rzeczywistość.

2. Konflikt arystokracji i rewolucjonistów

Krasiński słowami Henryka prezentuje stary porządek, oparty na hierarchii i tradycyjnych wartościach, podczas gdy Pankracy wciela w życie nowy, rewolucyjny świat. Autor pokazuje, że wartości obu stron są w konflikcie: arystokracja pragnie zachować status quo, podczas gdy rewolucjoniści dążą do zmian, nie zważając na moralne koszty.

3. Tragedia osobista i moralna

Losy hrabiego Henryka symbolizują los człowieka rozdartego między obowiązkiem wobec swojej klasy a pasją do poezji. Każda decyzja, jaką podejmuje, pociąga za sobą tragiczne konsekwencje – śmierć żony, choroby syna, a w końcu jego własny duchowy upadek. Krasiński stawia pytanie o przeznaczenie i jego nieuchronność w życiu człowieka.

4. Symbolika chrześcijańska i transcendentalna

Zygmunt Krasiński używa w utworze silnej symboliki chrześcijańskiej i transcendentalnej. Wizje Chrystusa stanowią triumf duchowości nad złudzeniami rewolucji. Anioł Stróż, który pojawia się w życiu Henryka, jest głosem moralności, próbującym go prowadzić w chwilach zwątpienia.

IV. Podsumowanie

"Nie-Boska komedia" Zygmunta Krasińskiego to utwór o ponadczasowym znaczeniu. Refleksje nad naturą człowieka, jego miejscem w świecie i dążeniem do zmiany są tematami uniwersalnymi. Krasiński pokazuje dualizm rzeczywistości: fizycznej i duchowej, starej i nowej, co daje przemyślenia nad naturą zmian społecznych i indywidualnej tragedii.

2. Znaczenie utworu dla literatury polskiej i światowej

Krasiński w "Nie-Boskiej komedii" jawi się jako wizjoner i komentator społecznych przemian swojego czasu. Jego przemyślenia dotyczące poezji, rewolucji i moralnych dylematów są nadal aktualne w kontekście współczesnych debat o roli sztuki, zmianach społecznych i wartości moralnych. Przez to Krasiński zasługuje na miejsce w panteonie wielkich literatur polskiej i światowej.