Polskie wady narodowe ukazane w Zemście

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.08.2024 o 8:33

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 9.08.2024 o 7:39

Konspekt wypracowania: "Polskie wady narodowe ukazane w Zemście"

I. Wstęp

1. Ogólny wstęp do tematyki narodowych przywar

Literatura od wieków pełniła istotną rolę w kształtowaniu świadomości społecznej, krytykowaniu ułomności i podkreślaniu piękna ludzkiej natury. Twórcy literatury często posługują się dowcipem, satyrą i groteską, aby zwrócić uwagę na społeczne problemy i przywary. Wiele narodów ma swoje specyficzne wady, które obserwowane z dystansu przez pisarzy i poetów stają się tematem wnikliwego komentarza. W Polsce, narzekanie na własne wady narodowe stało się niemalże narodowym sportem. Świadomość tych niedoskonałości oraz umiejętność ich wyśmiewania to cechy, które wielokrotnie podkreślane są w polskiej literaturze.

2. Powiązanie "Zemsty" Aleksandra Fredry jako przykładu literackiego

Aleksander Fredro, jeden z najważniejszych polskich komediopisarzy, w swojej "Zemście" po mistrzowsku ukazał wiele z tych narodowych przywar. Komedia "Zemsta" to historia dwóch zwaśnionych rodzin - Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka, które prowadzą długotrwały spór o mur graniczny. Postaci występujące w tej sztuce są pełne charakterystycznych cech, które stanowią alegorię polskich wad narodowych. Fredro, korzystając ze swojego wyostrzonego zmysłu obserwacji oraz talentu do tworzenia żywych i przekonujących postaci, wyolbrzymił i skarykaturował te wady, aby ukazać ich komiczną stronę.

II. Polskie wady narodowe w literaturze

1. Tradycja piętnowania przywar w Polsce

W Polsce tradycja piętnowania narodowych przywar sięga wieków. Już w XVI wieku Piotr Skarga, jezuita i kaznodzieja, w swoich "Kazaniach sejmowych" wskazywał na moralne upadki i błędy polskiego społeczeństwa, nawołując do reformy i poprawy. Skarga krytykował takie cechy jak egoizm, korupcja, warcholstwo czy brak jedności. W kolejnych wiekach polska literatura wciąż powracała do tych motywów, przypominając społeczeństwu o ich wadach i mobilizując do moralnej odnowy. Epoka oświecenia z kolei, z jej naciskiem na rozum i edukację, dodatkowo wzmacniała te tendencje.

2. Wola edukacji i autoironii

Literatura nie miała na celu jedynie krytykowania, ale również edukowanie przez autoironię. Autorzy starali się ukazywać wady w sposób humorystyczny, co pozwalało na ich wygodniejsze przyjęcie przez odbiorców. Typowe polskie wady, takie jak warcholstwo, pijaństwo, powierzchowna dewocja czy mściwość, były ukazywane jako groteskowe, przerysowane postaci lub sytuacje. W ten sposób czytelnicy mogli zrozumieć swoje błędy i być skłonni do refleksji nad nimi.

3. Kontekstualizacja tych przywar jako uniwersalnych, nie tylko polskich

Chociaż niektóre z tych wad są często przedstawiane jako specyficzne dla Polaków, warto zaznaczyć, że są one w rzeczywistości uniwersalne i występują w różnych narodach. Polacy, pomimo skłonności do autoironii i krytyki siebie samych, posiadają również wiele pozytywnych cech, takich jak odwaga, gościnność, solidarność i zdolność do przetrwania w najtrudniejszych warunkach.

III. "Zemsta" jako ukazanie uniwersalnych wad Polaka

1. Główna intencja Fredry

Aleksander Fredro, pisząc "Zemstę", miał na celu stworzenie komedii, która jednocześnie bawiłaby i skłaniała do refleksji. Fredro nie był moralizatorem, nie zamierzał pouczać w bezpośredni sposób. Zastosowanie elementów ironii i humoru pozwalało mu na ukazanie narodowych przywar w sposób niebywale skuteczny i przemawiający do wyobraźni odbiorców.

2. Personifikacja wad w postaciach i sytuacjach

Fredro wyolbrzymił cechy charakterystyczne dla różnych postaci, nadając im ludzkich rysów, które były łatwo rozpoznawalne przez czytelników i widzów. Sytuacje prezentowane w sztuce również były przerysowane, co dodatkowo wzmacniało komiczny efekt i umożliwiało głębszą refleksję nad ukazanymi wadami.

IV. Analiza poszczególnych wad w "Zemście"

1. Warcholstwo

Warcholstwo to cecha, która w polskim społeczeństwie ma swoje głębokie historyczne korzenie. Polega na nadmiernej chęci do kłótni, sporów i awantur. W "Zemście" najbardziej wyrazistym przedstawicielem tej wady jest Cześnik Raptusiewicz. Już samo jego nazwisko - "Raptusiewicz" - wskazuje na osobę agresywną, nerwową, skłonną do gwałtownych reakcji bez wcześniejszego zastanowienia. Cześnik jest warchołem, który na każdym kroku wywołuje konflikty i prowadzi prywatne wojenki. Przykłady jego działań to między innymi spór z Rejentem Milczkiem o mur graniczny. Cześnik nie potrafi rozwiązać konfliktu w sposób pokojowy i rozsądny, zamiast tego posuwając się do siłowych rozwiązań. To tragikomiczne zachowanie jest jaskrawym przykładem polskiego warcholstwa, które przetrwało do dziś, choćby w postaci sąsiedzkich niesnasek.

2. Pijaństwo

Pijaństwo to kolejna wada narodowa często opisywana w polskiej literaturze. W "Zemście" osobą, która reprezentuje tę przywarę, jest Papkin. Jest on postacią groteskową, wiecznie poszukującą rozrywek i uciech. Papkin stale nawołuje do podawania wina, jest człowiekiem, który nie potrafi funkcjonować bez alkoholu. Sama jego postawa i sposób bycia zdradzają, że pijaństwo jest nieodłącznym elementem jego życia. Roztrwania pieniądze na biesiady i zabawy, co prowadzi go do finansowych kłopotów. Papkin, jako powsinoga, jest przykładem człowieka, który trwoni możliwości życiowe przez swoje nałogi.

3. Powierzchowna dewocja

Rejent Milczek to postać, która personifikuje powierzchowną dewocję. Jego dewiza: „Niech się dzieje wola nieba...” jest używana przez niego nie jako wyraz prawdziwego oddania religii, ale jako parawan dla jego niecnych uczynków. Milczek jawi się jako człowiek fałszywie pobożny, który w rzeczywistości jest przebiegły i obłudny. Jego religijność jest powierzchowna i służy jako narzędzie do usprawiedliwienia swoich działań, co przypomina postacie hipokrytów z komedii Moliera. Obłudność Milczka to w rzeczywistości krytyka osób, które stosują wiarę jako narzędzie manipulacji innymi, a taka obłudność to cecha widoczna także we współczesnym społeczeństwie.

4. Mściwość

Mściwość, czyli chęć odpłacenia się za doznane krzywdy, to kolejna wada narodowa ukazana w "Zemście". Obie główne postacie - Cześnik i Rejent - cechuje wzajemna mściwość. Każdy z nich jest gotów do najbardziej podłych czynów, byle tylko zaszkodzić przeciwnikowi. Przykładem takiego zachowania jest planowanie kradzieży narzeczonej i syna, co symbolicznie ukazuje ich zapalczywość i brak umiejętności przebaczenia. Finalna przestroga Fredry, zawarta w zakończeniu komedii, które zmierza w kierunku pojednania, jest wyraźnym sygnałem, że konflikty można i należy rozwiązywać pokojowo, z poszanowaniem drugiego człowieka.

V. Zakończenie

1. Podsumowanie głównych punktów wypracowania

"Zemsta" Aleksandra Fredry stanowi niezwykle cenny obraz polskich wad narodowych. Fredro, korzystając z dowcipu i ironii, ukazał cechy takie jak warcholstwo, pijaństwo, powierzchowna dewocja i mściwość. Literatura, poprzez karykaturę i komizm, mobilizuje społeczeństwo do autorefleksji i poprawy.

2. Wnioski i refleksja

Wartość ukazywania wad narodowych w literaturze nie ogranicza się jedynie do krytyki, ale ma także charakter konstruktywny. Fredro, podobnie jak inni wielcy polscy pisarze, ukazując nasze ułomności, daje nam możliwość zastanowienia się nad nimi i dążenia do ich przezwyciężenia. Dzięki takiej refleksji możemy stawać się lepszym społeczeństwem, unikając powtarzania błędów przeszłości. Ukazywanie wad narodowych, choć może początkowo wydawać się bolesne, jest w rzeczywistości działaniem pozytywnym i budującym, skłaniającym do samodoskonalenia.