Dwa obrazy śmierci bohatera w Quo vadis Henryka Sienkiewicza – analiza porównawcza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.08.2024 o 16:59

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 11.08.2024 o 16:32

Dwa obrazy śmierci bohatera w "Quo vadis" Henryka Sienkiewicza – analiza porównawcza

Powieść "Quo vadis" autorstwa Henryka Sienkiewicza jest jednym z najbardziej znanych dzieł literatury polskiej, zdobywając uznanie zarówno w kraju, jak i za granicą. Henryk Sienkiewicz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, umieścił akcję swojej powieści w starożytnym Rzymie I wieku naszej ery, w okresie panowania cesarza Nerona. Tytuł powieści nawiązuje do łacińskiego pytania "Quo vadis, Domine?" – "Dokąd idziesz, Panie?", które według legendy zadał święty Piotr Chrystusowi podczas swojej ucieczki z Rzymu.

Książka ukazuje brutalność tamtych czasów, prześladowania chrześcijan oraz życie prominentnych postaci historycznych, takich jak Neron czy święty Piotr. To właśnie na przykładzie ich losów można zaobserwować znaczny kontrast pomiędzy ich podejściem do życia oraz śmierci. Tematem mojego wypracowania jest porównanie dwóch śmierci bohaterów tej powieści – świętego Piotra i Nerona – oraz analiza tych wydarzeń w kontekście ich życiowych postaw.

Główna część

Charakterystyka świętego Piotra i jego śmierci

Święty Piotr jest jednym z najważniejszych bohaterów powieści "Quo vadis". Apostoł Piotr pełni rolę duchowego przywódcy chrześcijańskiej wspólnoty w Rzymie. Jego postać cechuje skromność, prostota oraz głębokie oddanie Chrystusowi. Jest on fundamentem, na którym młoda chrześcijańska wspólnota opiera swoje nadzieje i wiarę, co czyni go filarem duchowego życia wśród prześladowań i niebezpieczeństw tamtych czasów.

Postępowanie Piotra w obliczu prześladowań:

Pod naciskiem swoich przyjaciół i zwolenników, Piotr decyduje się opuścić Rzym, aby uniknąć prześladowań i kontynuować swoją misję w bezpieczniejszych warunkach. Jednak w trakcie swojej ucieczki, ma wizję, w której spotyka Chrystusa. Na pytanie "Quo vadis, Domine?", Jezus odpowiada, że idzie do Rzymu, aby dać się ponownie ukrzyżować, co jest wyraźnym znakiem dla Piotra. Apostoł zdaje sobie sprawę, że jego miejsce jest w Rzymie, gdzie musi ponieść męczeńską śmierć za wiarę swoich braci i sióstr. Decyduje się więc wrócić do miasta, gotów ponieść najwyższą ofiarę.

Opis śmierci świętego Piotra:

Piotr zostaje aresztowany i skazany na śmierć przez ukrzyżowanie – dokładnie tak, jak jego mistrz, Chrystus. Towarzyszący mu chrześcijanie płaczą, odczuwając ogromny smutek z powodu jego nieuchronnego odejścia, ale Piotr przyjmuje swój los z pełnym spokojem i radością, traktując śmierć jako spotkanie z Bogiem. Scena jego egzekucji jest opisana w sposób podniosły: słońce oświetla Piotra, tworząc wokół jego głowy złotą aureolę, a on sam błogosławi miasto i świat słowami "Urbi et orbi". Jego ukrzyżowanie, zgoda na śmierć i wewnętrzny spokój, jakim ją przyjmuje, nasuwają jednoznaczne skojarzenia z męczeństwem Chrystusa, dodając całemu wydarzeniu głębokiego wymiaru duchowego.

Analiza:

Śmierć świętego Piotra ma charakter podniosły i duchowy. Zgodnie z opisem Sienkiewicza, Piotr traktuje swoje ukrzyżowanie jako ostatni akt oddania Chrystusowi, a jego spokojna pewność co do życia wiecznego jest wyrazem głębokiej wiary. Podobieństwo sceny śmierci Piotra do ukrzyżowania Chrystusa podkreśla wzniosłość jego męczeństwa oraz jego niezachwianą pewność co do życia pozagrobowego.

Charakterystyka Nerona i jego śmierci

Neron jest przedstawiony jako cesarz despotyczny, którego rządy osnuwa chmura tyranii i chaosu. Jego postać jest uosobieniem okrutnej władzy, bezlitosnej egzekucji własnych pragnień i artystycznych wizji. Marzenia Nerona o spaleniu Rzymu dla zaspokojenia własnej twórczej wyobraźni i inspiracji są świadectwem jego oderwania od rzeczywistości i moralnego upadku.

Upadek Nerona:

Pomimo początkowej pewności siebie i przekonania o własnej boskości, Neron staje w obliczu kryzysu, gdy Galba zostaje ogłoszony nowym cesarzem. Kiedy zaczyna tracić władzę, popada w panikę. Jego wcześniejsze zachowanie, pełne pewności siebie, gwałtownie zmienia się w przerażenie i desperację. Neron, który wcześniej wierzył w swoją niezachwianą władzę i doskonałość, okazuje się być człowiekiem pełnym lęku przed nieuniknionym losem.

Opis śmierci Nerona:

W momencie, gdy Neron zdaje sobie sprawę, że jego czas się kończy, doświadcza przejmującej paniki. Rozkazuje wykopanie sobie grobu, ale szybki widok kopaczy przerasta go lękiem. W ostatnim akcie artystycznej wizji próbuje samospalenia, co jednak nie dochodzi do skutku przez interwencję Epafrodyta. Ostatecznie boi się odebrać sobie życie samodzielnie, co prowadzi do sytuacji, w której jego wyzwoleniec, Epafrodyta, przebija go mieczem. Ostatnie chwile Nerona są pełne przerażenia i braku godności. W jego oczach nie ma śladu spokoju czy akceptacji, które widać było u świętego Piotra.

Analiza:

Śmierć Nerona jest pełna kontrastu w stosunku do śmierci świętego Piotra. Strach, brak godności i panika, które towarzyszą cesarzowi w ostatnich chwilach jego życia, ukazują człowieka przerażonego, bez wiary i bez otuchy. Neron, opuszczony przez swoich wiernych służących i łaskawców, umiera samotnie, pozostawiając po sobie jedynie ruinę i strach. Jego los po śmierci jest surowy – tylko Akte wykazuje troskę o jego ciało, co jedynie podkreśla jego całkowite upadek i niesławę.

Porównanie obu śmierci

Piotr jako duchowy przywódca tworzy i zjednoczy chrześcijańską wspólnotę, która mimo prześladowań, rośnie w siłę i oddanie. Śmierć Piotra staje się symbolem moralnej siły i nadziei chrześcijan na życie wieczne. Neron natomiast, jako tyran, pozostawia po sobie zgliszcza i zniszczenie. Jego rządy oparte na strachu i przemocy prowadzą do upadku moralnego i fizycznego miasta oraz do jego własnego.

Podejście do śmierci:

Piotr przyjmuje swoją śmierć z wewnętrznym spokojem, gotowością i pewnością życia wiecznego. Jego pewność co do miejsca w Królestwie Niebieskim sprawia, że umiera z godnością i otuchą. Z kolei Neron, pełen paniki i przerażenia, nie potrafi zaakceptować nieuchronnego końca. Brak wiary, wewnętrzny chaos i strach przed karą po śmierci czynią jego ostatnie chwile pełnymi rozpaczy i udręki.

Odbiór i otoczenie podczas śmierci:

Śmierć Piotra odbywa się w obecności płaczących chrześcijan, którzy postrzegają go jako swojego duchowego ojca. Scena jego ukrzyżowania pełna jest boskości i duchowej podniosłości. Z kolei Neron umiera niemal samotnie, zaledwie w obecności kilku osób, z którymi nie łączy go żadna wyższa więź. Jego śmierć jest pozbawiona jakiejkolwiek podniosłości, jest wręcz groteskowo żałosna.

Zakończenie

Sienkiewicz sugestywnie ukazuje trwałość wartości chrześcijańskich, które symbolizuje święty Piotr, oraz przejściowość tyranii, której uosobieniem jest Neron. Spuścizna świętego Piotra jest kontynuowana przez papieży, którzy z Watykanu przewodzą chrześcijańskiej wspólnocie, świadcząc o trwałości jego misji i wartości, które reprezentował. Dlatego śmierć jednego bohatera jest symbolem duchowego zwycięstwa, a śmierć drugiego dowodem na ostateczny upadek despotyzmu i egocentryzmu.