Czy dzieła artystyczne powinny pełnić funkcję perswazyjną? Omów zagadnienie na podstawie wiersza Do polityka Czesława Miłosza oraz wybranego utworu literackiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.08.2024 o 18:50

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 13.08.2024 o 17:57

---

Czy dzieła artystyczne powinny pełnić funkcję perswazyjną? Omów zagadnienie na podstawie wiersza "Do polityka" Czesława Miłosza oraz wybranego utworu literackiego.

#

Od zarania dziejów sztuka i literatura stanowiły integralną część ludzkiej cywilizacji. Od malowideł naskalnych i starożytnych epopei, przez średniowieczne iluminowane manuskrypty, po nowoczesne instalacje multimedialne – forma, metody i materiały wykorzystywane przez artystów ewoluowały wraz z postępem cywilizacyjnym i technologicznym. Pomimo tych zmian, na przestrzeni wieków dzieła artystyczne pełniły różnorodne funkcje: dokumentowały rzeczywistość, wyrażały emocje i idee twórców, opowiadały historie i oferowały estetyczną przyjemność.

Wśród tych licznych funkcji znajduje się także funkcja perswazyjna – nakłanianie do określonych działań lub postaw, co można zaobserwować zarówno w tekstach literackich, jak i innych formach twórczości artystycznej. Perswazja w sztuce może przybierać różne formy: groźby, apele, nakazy czy subtelne sugestie, mające na celu wywarcie wpływu na opinie, przekonania i zachowania odbiorców.

Analityczna perspektywa tego wypracowania skupi się na zbadaniu funkcji perswazyjnej na podstawie wiersza „Do polityka” Czesława Miłosza oraz nowel „Marta” i „Gloria victis” Elizy Orzeszkowej. W tym kontekście narodzi się pytanie, czy dzieła artystyczne rzeczywiście powinny angażować się w sprawy polityczne i społeczne, aby wywierać wpływ na swoich odbiorców.

„Do polityka” Czesława Miłosza

Adresatem utworu jest polityk, do którego poeta zwraca się bezpośrednio, używając drugiej osoby liczby pojedynczej. Taki sposób konstruowania wiersza sprawia, że czytelnik czuje, jakby nie tylko obserwował jedną stronę dialogu, ale sam był jego uczestnikiem. Miłosz nie szczędzi krytyki, wskazując na możliwość negatywnego wpływu decyzji politycznych na los jednostek i przypominając o moralnej odpowiedzialności, jaką niesie ze sobą władza.

Język używany przez poetę jest obciążony emocjonalnie, co pozwala mu skutecznie wywierać wpływ na odbiorców. Odwołując się do historii i przykładu cierpiących ludzi, Miłosz mobilizuje czytelników do refleksji nad konsekwencjami decyzji podejmowanych przez osoby posiadające władzę. W historycznym kontekście wiersz ten służył jako forma oporu wobec reżimu, przypominając, że sztuka może być potężnym narzędziem wywierania wpływu społecznego.

„Marta” Elizy Orzeszkowej

Główna bohaterka noweli, Marta, jest przedstawicielką dyskryminowanej grupy społecznej. Po śmierci męża, z którym łączył ją jedynie związek zależności, zmuszona jest stawić czoła brutalnej rzeczywistości. Brak możliwości samodzielnego utrzymania się, spowodowany brakiem wykształcenia i przygotowania zawodowego, prowadzi ją do desperacji i ostatecznie do tragicznej śmierci. Nowela kończy się tragicznym finałem, który ma na celu wstrząsnąć czytelnikiem i nakłonić go do refleksji nad koniecznością emancypacji kobiet i zmian społecznych.

Orzeszkowa, podejmując wątki bezsilności kobiet wobec istniejących norm społecznych, posługuje się perswazją poprzez przedstawienie negatywnych konsekwencji tych kwestii. W noweli „Marta” wyraźnie widać intencję autorki: budowanie świadomości społecznej i nawoływanie do zmian społecznych poprzez literaturę.

„Gloria victis” Elizy Orzeszkowej

W „Gloria victis” Orzeszkowa stylizuje język, aby wzmocnić emocjonalny przekaz utworu. Przedstawia bohaterów powstania jako heroicznych obrońców narodowej sprawy, budząc w czytelnikach podziw i szacunek. Autorka nie tylko opisuje wydarzenia, ale także analizuje powstanie z krytycznej perspektywy swoich czasów, zwracając uwagę na ofiary i doniosłość patriotycznych dążeń.

Dzieła Orzeszkowej w zakresie funkcji perswazyjnej wykorzystują apel do emocji i wartości narodowych, kreując wzorce bohaterstwa i poświęcenia. W ten sposób autorka wpływa na wizerunek bohaterów narodowych i dążenie do refleksji nad wydarzeniami historycznymi oraz ich długofalowym znaczeniem.

Zestawienie i analiza porównawcza

Efektywność perswazji w obu przypadkach jest właściwa dla ich zamierzeń i kontekstu. Miłosz buduje swoją wiarygodność poprzez bezkompromisową krytykę politycznej nieodpowiedzialności, odwołując się do historycznych realiów, które były bliskie jego odbiorcom. Orzeszkowa natomiast kreuje swoje argumenty na bazie realistycznych, emocjonalnie przejmujących narracji, które oddziaływały na świadomość społeczną.

Reliabilność analizowanych utworów można ocenić na podstawie ich wpływu na społeczeństwo. Wiersze Miłosza, jako forma sprzeciwu wobec reżimów politycznych, miały znaczący wpływ na postawy intelektualistów i ludzi opozycji. Natomiast prace Orzeszkowej przyczyniły się do rozwoju świadomości społecznej, zwłaszcza w kwestii emancypacji kobiet i patriotyzmu.

Wnioski

Zaangażowanie twórców w sprawy polityczne i społeczne jest nie tyle moralnym obowiązkiem, ile naturalnym przejawem ich roli jako świadków i komentatorów rzeczywistości. Przedstawione w utworach Miłosza i Orzeszkowej przykłady dowodzą skuteczności i potrzeby perswazji w literaturze.

Podsumowując, literatura perswazyjna była i jest nie tylko potrzebna, ale i skuteczna w kształtowaniu postaw społecznych. Choć czasy się zmieniają, a wraz z nimi technologie i formy artystyczne, potrzeba wpływu na społeczeństwo poprzez sztukę pozostaje aktualna. W dzisiejszych czasach, kiedy media społecznościowe i inne nowoczesne formy komunikacji często dominują w przestrzeni publicznej, literatura zachowuje swoją unikalną moc narracji, która wciąż ma zdolność angażowania i przekształcania rzeczywistości społecznej.