"Ojciec Goriot" - streszczenie i problematyka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.08.2024 o 6:42

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.08.2024 o 5:53

---

I. Wprowadzenie

1. Twórczość Honore de Balzaca: Honore de Balzac jest jednym z najważniejszych pisarzy XIX wieku, który zasłynął jako mistrz literatury realistycznej. Jego prace, liczące około 90 powieści i opowiadań, tworzą monumentalne dzieło zatytułowane „Komedia ludzka”. Balzac w swoich utworach skrupulatnie przedstawiał społeczeństwo francuskie, szczególnie koncentrując się na miejskiej klasie średniej i arystokracji. Jego twórczość charakteryzuje się głęboką analizą psychologiczną postaci, szerokim wachlarzem tematów oraz realistycznym podejściem do opisu zarówno życia codziennego, jak i ukrytych mechanizmów społecznych.

2. "Ojciec Goriot" jako kanon literatury: „Ojciec Goriot” to jedna z najważniejszych powieści Balzaca i stanowi kluczowy punkt w ramach „Komedii ludzkiej”. Opublikowana w 1835 roku, powieść szybko zdobyła uznanie literatów i czytelników. Zyskała status kanonu literatury francuskiej i światowej, dzięki swojej głębokiej socjalnej analizie oraz realistycznemu portretowi różnorodnych warstw społecznych. „Ojciec Goriot” często jest przedstawiany jako klasyczny przykład literatury realistycznej, która wnikliwie opisuje dynamikę społecznych i rodzinnych relacji oraz moralnych dylematów.

3. Cel powieści: Balzac, pisząc „Ojca Goriot”, nie tylko pragnął przedstawić historię jednej rodziny, ale za pomocą tej fabuły ukazać szersze problemy społeczne. Główne tematy powieści to dekadencja paryskiej arystokracji, relacje rodzinne i ich skomplikowane mechanizmy, niewdzięczność dzieci wobec rodziców, a także chciwość i materializm, które niszczą więzi międzyludzkie i moralność.

---

II. Streszczenie krótkie

1. Miejsce akcji: Akcja powieści „Ojciec Goriot” rozgrywa się głównie w paryskiej kamienicy Madame Vauquer, która jest swego rodzaju mikroświatem, odzwierciedlającym różne klasy społeczne i ich interakcje. Kamienica staje się miejscem, gdzie splatają się losy różnych postaci – od zubożałego arystokraty, przez studentów, aż po przestępców.

2. Postacie:

- Ojciec Goriot: Starszy, emerytowany fabrykant makaronu, który wydał całe swoje bogactwo na zapewnienie córkom dobrego startu w życiu. Z powodu ich niewdzięczności i chciwości, kończy w biedzie. - Eugeniusz de Rastignac: Młody student prawa z ubogiej, choć szlacheckiej rodziny, który pragnie osiągnąć sukces w paryskich wyższych sferach. - Vautrin: Tajemniczy i cyniczny przestępca, który pod fałszywym nazwiskiem mieszka w kamienicy Madame Vauquer. - Delfina i Anastazja: Córy Goriota, które, mimo że są beneficjentkami ojcowskiej miłości i pieniędzy, zaniedbują go w jego starości.

B. Zawiązanie akcji

1. Eugeniusz i Goriot w kamienicy: Eugeniusz de Rastignac przybywa do Paryża, zamieszkując w kamienicy Madame Vauquer, gdzie poznaje Ojca Goriota. Starzec jest obiektem drwin innych mieszkańców, którzy nie rozumieją jego oddania córkom.

2. Poznanie arystokracji: Eugeniusz, za pośrednictwem wicehrabiny de Beauseant, swojej dalekiej kuzynki, zostaje wprowadzony do wyższych sfer paryskiej arystokracji, gdzie spotyka Hrabina Anastazję, córkę Goriota.

C. Konflikty i rozwój fabuły

1. Relacje z córkami: Goriot odkłada swoje potrzeby na bok, by wspierać córki, które jednak są bezdusznie skoncentrowane na swoich ambicjach społecznych i pieniądzach.

2. Podwójne życie Eugeniusza: Eugeniusz nawiązuje romantyczne związki zarówno z Delfiną de Nucingen, drugą córką Goriota, jak i z Wiktoryną, młodą dziewczyną z kamienicy.

3. Vautrin i jego propozycja: Vautrin proponuje Eugeniuszowi udział w planie zabójstwa brata Wiktoryny, aby umożliwić jej przejęcie spadku, mającego poprawić ich sytuację finansową.

D. Punkt kulminacyjny

1. Dramatyczny stan zdrowia Goriota: Goriot popada w ciężką chorobę. Mimo że wzywa córki, by były przy nim w ostatnich chwilach, one nie przybywają.

E. Zakończenie

1. Śmierć Goriota: Goriot umiera w obecności Eugeniusza, doświadczywszy skrajnej samotności i zaniedbania ze strony swoich córek. Jego pogrzeb jest skromny, a córki nie pojawiają się.

2. Ostateczne decyzje Eugeniusza: Zdeterminowany Eugeniusz postanawia podjąć walkę o swoje miejsce w paryskiej arystokracji, nawet jeśli oznacza to kompromis moralny.

---

III. Streszczenie szczegółowe

1. Opis miejsca: Kamienica Madame Vauquer to budynek w Dzielnicy Łacińskiej, który, choć nie jest w ruinie, zdecydowanie nie reprezentuje standardów wyższej klasy. Madame Vauquer prowadzi dom z wielką oszczędnością, co odbija się na jakości życia jej mieszkańców.

2. Mieszkańcy: Kamienica zamieszkała jest przez różnorodne postacie, w tym Ojca Goriota, młodego i ambitnego Eugeniusza de Rastignac, tajemniczego Vautrina oraz kilka innych kolorowych osób, każda z nich mająca własne historie i cele.

B. Relacje międzyludzkie w kamienicy

1. Interakcje międzysąsiedzkie: Mieszkańcy kamienicy spędzają dużo czasu na plotkach i analizowaniu życia innych, szczególnie skupiając się na Goriocie, którego poświęcenie dla córek jest uważane za komiczne i niezrozumiałe.

2. Vautrin – przestępca: Vautrin, znany również jako Jacques Collin, jest postacią enigmatyczną. W kamienicy pełni rolę cynicznego doradcy, który zna mroczną stronę życia i nie boi się jej używać do osiągnięcia własnych celów.

C. Wejście do wyższych sfer

1. Bal z wicehrabiną de Beauseant: Eugeniusz zostaje zaproszony na bal zorganizowany przez wicehrabinę de Beauseant, co daje mu okazję nawiązania kontaktów z paryską elitą. Tam poznaje hrabinę Anastazję de Restaud, córkę Goriota, co staje się ważnym krokiem w realizacji jego ambicji społecznych.

2. Kompleksy Eugeniusza: Eugeniusz, choć zaintrygowany arystokratycznym światem, szybko zauważa jego wady i hipokryzję, co powoduje u niego emocjonalny konflikt między ambicjami a moralnymi przekonaniami.

D. Zawiązanie głównych wątków

1. Miłość i ambicje Eugeniusza: Eugeniusz jest rozdarty między swoimi uczuciami do Delfiny i Wiktoryny. W relacji z Delfiną widzi możliwość wejścia w wyższe sfery, podczas gdy Wiktoryna reprezentuje nieosiągniętą miłość i moralność.

2. Chęć poprawy statusu finansowego: Vautrin oferuje Eugeniuszowi łatwą drogę do bogactwa poprzez udział w morderstwie, co stawia Rastignaca przed trudnym wyborem między szybkim zyskiem a moralnością.

E. Konflikt międzypokoleniowy

1. Niewdzięczność córek: Delfina i Anastazja, mimo że zawdzięczają Goriotowi swoje pozycje społeczne, nie wykazują żadnej wdzięczności. Ich zachowanie jest przejawem społecznej degeneracji i skupienia na materializmie.

2. Poświęcenie Goriota: Ojciec Goriot jest przykładem bezwarunkowej rodzicielskiej miłości, która jest nieodpowiednio wynagradzana. Jego poświęcenie ujawnia kontrast między jego wartościami a samolubnym postępowaniem córek.

F. Upadek i agonia Goriota

1. Zgorszenie Eugeniusza: Eugeniusz, będąc świadkiem niewdzięczności córek Goriota, doświadcza moralnego wstrząsu i kryzysu wiary w ludzkość.

2. Pogarszający się stan zdrowia Goriota: Ojciec Goriot umiera w biedzie, porzucony przez córki. Jego choroba i śmierć są metaforą degeneracji moralnej i społecznej elit.

G. Wstrząsające zakończenie

1. Śmierć ojca Goriota: Śmierć Goriota jest momentem kulminacyjnym powieści, który niesie silny ładunek emocjonalny i ukazuje ostateczne obnażenie się z wartości moralnych arystokracji.

2. Pogrzeb i refleksje Eugeniusza: Pogrzeb Goriota jest skromną ceremonią, co jeszcze bardziej uwydatnia jego samotność i niewdzięczność córek. Eugeniusz, wstrząśnięty i zmotywowany, decyduje się walczyć o swoje miejsce w społeczeństwie, mimo że oznacza to walkę z własnymi wartościami.

---

IV. Problematyka

1. Ukazanie zepsucia: Balzac przejawia miażdżącą krytykę arystokracji, ukazując ją jako klasę bez moralnych zasad, zgniliznę, która ogarnia całe społeczeństwo. Arystokracja jest tu przedstawiona jako pasożytnicza kasta, której jedyną motywacją są pieniądze i status społeczny.

2. Kontrast społeczny: Powieść kontrastuje życie arystokracji z nędzą mieszkańców kamienicy Madame Vauquer, pokazując brutalny rozdźwięk między bogactwem a biedą, z jednej strony pełne przepychu bale, a z drugiej - bieda i walka o przetrwanie.

B. Tematy relacji rodzinnych

1. Bezwzględna miłość ojca: Goriot symbolizuje poświęcenie rodzicielskie. Jego miłość do córek jest absolutna i bezwarunkowa, co staje się jego zgubą. Jego historia podkreśla, jak bezgraniczna miłość rodzica może być wykorzystywana przez niewdzięcznych dzieci.

2. Niewdzięczność córek: Delfina i Anastazja reprezentują niewdzięczność i egoizm. Ich zachowanie można interpretować jako efekt wpływu społeczeństwa, które premiuje materializm i dążenie do wyższego statusu za wszelką cenę.

C. Moralność i amoralność

1. Eugeniusz i jego przemiana: Eugeniusz przechodzi moralną metamorfozę w trakcie powieści. Z młodego, naiwnie moralnego chłopca staje się cynicznym graczem, świadomym, że w społeczeństwie paryskim sukces wymaga kompromisów moralnych.

2. Postać Vautrina: Vautrin to uosobienie cynizmu i amoralności. Jest przestępcą, ale także realistą, który widzi świat takim, jaki jest i wykorzystuje swoje talenty do manipulowania nim.

D. Refleksja nad życiem i śmiercią

1. Kreacja Goriota jako tragicznego bohatera: Goriot jest tragiczną postacią, której życie kończy się w samotności i nędzy mimo jego ogromnych poświęceń. Jego historia jest przestrogą przed ślepym zanurzeniem się w miłość rodzicielską bez oczekiwania wdzięczności.

2. Eucharystyczny pogrzeb: Pogrzeb Goriota jest skromną ceremonią, która uwypukla biedę i niewdzięczność jego córek, kontrastując z bogactwem i przepychem paryskiej arystokracji, wobec której starał się być wartościowy.

---

V. Zakończenie

1. Czytelne przesłanie Balzaca: Balzac kieruje do czytelników mocne przesłanie o moralnym bankructwie arystokracji, obłudzie i nieludzkości. Powieść jest także głęboką refleksją nad miłością rodzicielską i jej granicami.

2. Moralne nauki: Zacheta do refleksji nad własnym postępowaniem i wartościami etycznymi. Wnioski z zachowań bohaterów wskazują na konieczność zachowania równowagi między ambicją a moralnością oraz szacunkiem dla więzi rodzinnych.

B. Wpływ powieści na literaturę

1. Znaczenie w literaturze realizmu: Powieść „Ojciec Goriot” jest fundamentem literatury realistycznej, który stał się inspiracją dla wielu innych twórców, zarówno w XIX wieku, jak i później.

2. Dziedzictwo "Ojca Goriota": Trwałość tematów przedstawionych w powieści oraz ich niesłabnąca aktualność wskazują na trwałe znaczenie tego dzieła w literaturze światowej. Problematyka ukazana przez Balzaca pozostaje bliska współczesnym czytelnikom poprzez uniwersalność przedstawionych wartości i dylematów moralnych.

---

VI. Uniwersalne wartości i współczesne odniesienia

1. Chciwość i materializm: Powieść pozostaje aktualna poprzez uniwersalne motywy chciwości i materializmu, które można łatwo odnaleźć we współczesnym społeczeństwie, gdzie dążenie do bogactwa często przesłania wartości moralne.

2. Niewdzięczność w rodzinach: Temat relacji rodzinnych, szczególnie niewdzięczności dzieci wobec rodziców, jest wciąż obecny i aktualny w dzisiejszym świecie.

B. Refleksje na temat człowieczeństwa

1. Miłość rodzicielska vs. egoizm dzieci: Konflikt między bezwarunkową miłością rodzicielską a egoizmem dzieci pozostaje uniwersalnym motywem, który można zaobserwować w wielu rodzinach, niezależnie od epoki i kultury.

2. Moralne dylematy: Balzac stawia przed czytelnikiem pytania o moralność, które pozostają aktualne: Jakie są granice, do których można się posunąć, aby osiągnąć sukces? Jakie wartości są najważniejsze w życiu? Jak radzić sobie z trudnymi wyborami moralnymi?

---

VII. Prace domowe

1. Pytania do dyskusji: - Co motywowało działania Eugeniusza i jak się one zmieniały w trakcie powieści? - W jakim stopniu córki Goriota są odpowiedzialne za jego upadek?

2. Zadania analityczne: - Porównanie postaci Vautrina i Goriota pod względem moralności. - Analiza wpływu społeczeństwa na zachowania bohaterów.

B. Eseje

1. Tematy propozycji esejów: - „Międzypokoleniowy konflikt w 'Ojcu Goriot'” - „Realizm społeczny w powieści Balzaca i jego aktualność dziś”

---

Powieść „Ojciec Goriot” stanowi szczegółowy obraz społeczeństwa, w którym miłość rodzinna, ambicje i moralność ulegają ciągłej próbie. Balzac, niezwykle dokładnie i realistycznie, przedstawia postacie, które mimo różnorodności celów i wartości, tworzą uniwersalne przesłanie dotyczące ludzkiego życia i wyborów moralnych, które są aktualne także dziś