"Odyseja" - motywy literackie

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 23.08.2024 o 12:42

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.08.2024 o 8:01

Epos Homera "Odyseja" to jedno z najważniejszych dzieł literatury starożytnej, które opowiada o długiej i pełnej niebezpieczeństw podróży powrotnej Odyseusza z wojny trojańskiej do rodzinnej Itaki. Utwór ten porusza wiele uniwersalnych motywów literackich, które są obecne w literaturze na przestrzeni wieków. Główne z nich to wędrówka, zemsta, interwencja bogów, wierność, wytrwałość oraz władza.

Motyw wędrówki

Podróż Odyseusza jest pełna niebezpieczeństw, z którymi muszą się mierzyć zarówno on, jak i jego towarzysze. Spotkania z mitycznymi stworzeniami, takimi jak cyklop Polifem, który zostaje przez Odyseusza podstępnie oślepiony, czy kuszące nimfy Kirke i Kalipso, które próbują go zatrzymać na swoich wyspach, stanowią dowód na różnorodność przeszkód, jakie napotyka bohater.

W trakcie swojej tułaczki, Odyseusz traci nie tylko towarzyszy, którzy giną w różnych okolicznościach, ale także piękne statki, którymi niegdyś dowodził. Jednym z kluczowych etapów jego podróży jest dotarcie do kraju Feaków, gdzie znajduje schronienie i pomoc, co ostatecznie pozwala mu powrócić do Itaki.

Odyseusz musi stawić czoła przeszkodom nie tylko w postaci mitycznych stworzeń, ale także gniewowi Posejdona, który za karę za oślepienie syna – cyklopa Polifema – stara się uniemożliwić mu powrót do domu. Dodatkowo, nierozwaga jego towarzyszy, m.in. wypuszczenie wichrów zamkniętych przez boga wiatru Eola, tylko komplikuje podróż.

Mimo licznych trudności, Odyseusz cechuje się wytrwałością i ciekawością świata, a także niezwykłą pomysłowością, co wielokrotnie ratuje go z opresji. Do najbardziej znanych przykładów należy scena, w której Odyseusz upija Polifema, a następnie oślepia go i ucieka spod jego grzbietów owiec.

Pomimo wielu zalet, Odyseusz nie jest postacią bez wad. Jego pycha, która każe mu wyjawić swoje imię cyklopowi, powoduje gniew Posejdona. Ponadto, bohater ulega czarowi kobiet, takich jak Kirke i Kalipso, co przedłuża jego podróż. Warto też zauważyć, że Odyseusz jest wspierany przez bogów, przede wszystkim przez Atenę, która nieustannie czuwa nad jego losem.

Odyseusz jest zatem niezwykle złożoną postacią, która stanowi metaforę człowieka zmagającego się z trudnościami, niejednokrotnie pokonującą własne ludzkie słabości, aby osiągnąć upragniony cel.

Motyw zemsty

Zemsta nie dotyczy jednak tylko bogów. Również Odyseusz dokonuje aktu zemsty, mordując zalotników, którzy usiłują zdobyć rękę Penelopy i przejąć tron Itaki. To symboliczne oczyszczenie domu bohatera jest kulminacyjnym punktem jego powrotu, ukazującym brutalność, ale zarazem sprawiedliwość zemsty.

Motyw bogów

Posejdon, bóg morza, jest głównym antagonistą Odyseusza wśród bogów. Jego gniew za oślepienie Polifema sprawia, że wprowadza liczne trudności w podróży bohatera, jednakże ostatecznie nie jest w stanie go zatrzymać.

Zeus, będący zrównoważoną postacią, odgrywa rolę surowego, ale sprawiedliwego sędziego. Nakazując uwolnienie Odyseusza od Kalipso, pokazuje, że równocześnie dba o porządek i sprawiedliwość. Ostrzega bohatera przed walką z bogami, jednocześnie karząc go za nieposłuszeństwo i zjedzenie bydła Heliosa, co jest przykładem złożonych relacji między bogami a ludźmi.

Motyw wierności

Wierność jest również ukazana w postaci starego psa Argosa, który rozpoznaje swojego pana po wielu latach nieobecności i umiera ze świadomością jego powrotu, co bardziej przywiązuje czytelnika do idei oddania i wiernego oczekiwania.

Motyw wytrwałości

Nie tylko Odyseusz jest wzorem wytrwałości. Również Penelopa i ich syn Telemach wykazują się niezwykłą wytrwałością. Penelopa czeka na męża przez dwadzieścia lat, odpierając zalotników, natomiast Telemach podejmuje podróże i poszukiwania wieści o ojcu, wspierany przez Atenę.

Motyw władzy

Odyseusz, wracając do domu, przywraca porządek i zemści się na zalotnikach, co jest dowodem jego siły i prawowitego miejsca jako króla Itaki. Jego powrót i przywrócenie władzy są ostatecznym potwierdzeniem autorytetu bohatera.

Zakończenie

Motyw wędrówki, jako centralny element utworu, ukazuje trudności, jakie bohater musi pokonać, aby osiągnąć cel. Zemsta, zarówno bogów, jak i ludzi, jest działaniem prowadzącym do przywrócenia równowagi i sprawiedliwości. Relacje między bogami a ludźmi pokazują złożoność tradycji greckiej, a motyw wierności i wytrwałości stanowi moralne jądro utworu, ukazując wartość tych cnót w ludzkim życiu. Motyw władzy natomiast ostatecznie potwierdza autorytet Odyseusza jako króla Itaki.

"Odyseja" jest dziełem ponadczasowym, w którym bohater mierzący się z losem staje się archetypem, inspirującym kolejne pokolenia. Motywy literackie zawarte w tym eposie wciąż odnajdują swoje miejsce w współczesnej kulturze, dowodząc, że historia o Odyseuszu nigdy nie straci na aktualności.