Mistrz i Małgorzata - motywy literackie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.08.2024 o 12:47

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.08.2024 o 11:58

Powieść "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa jest jednym z najbardziej znanych i cenionych dzieł literatury XX wieku. Powieść ta, będąca połączeniem realizmu, magii oraz filozoficznych rozważań, opowiada o przybyciu szatana do Moskwy i jego ingerencji w życie ludzkie. Główni bohaterowie, tytułowi Mistrz i Małgorzata, zostają wplątani w niecodzienne wydarzenia, które całkowicie zmieniają ich życie. Celem tego wypracowania jest dogłębna analiza motywów literackich zawartych w tej powieści oraz zrozumienie ich znaczenia w kontekście przesłania utworu.

Motyw szatana, reprezentowany przez postać Wolanda, jest kluczowy dla fabuły "Mistrza i Małgorzaty". Woland i jego świta zjawiają się nagle w Moskwie, wprowadzając chaos w życie jej mieszkańców. Woland, szatan w ludzkiej postaci, urzeka swoją tajemniczością, inteligencją i nieprzewidywalnością. Jego głównym celem jest organizacja balu szatana, gdzie Małgorzata odgrywa istotną rolę jako gospodyni. Woland nie tylko wpływa na przebieg wydarzeń, ale również zmienia życie bohaterów, wprowadzając do niego elementy magii i nadprzyrodzoności.

Miłość między Mistrzem a Małgorzatą jest kolejnym ważnym motywem literackim. Ich uczucie jest głębokie, niemalże mistyczne, i odgrywa kluczową rolę w ich działaniach. Małgorzata, gotowa poświęcić wszystko dla swojego ukochanego, decyduje się na współpracę z Wolandem, aby odzyskać Mistrza. Jej determinacja i oddanie są dowodem na to, jak potężna jest miłość i do czego jest w stanie doprowadzić człowieka. Miłość tych dwojga jest motorem napędowym wielu wydarzeń w powieści.

Motyw Boga i jego istnienia jest nieodłącznym elementem filozoficznych rozważań powieści. Chociaż sceneria powieści osadzona jest w ateistycznym kontekście Rosji, nadprzyrodzone zjawiska wprowadzają wątpliwości w umysły bohaterów. Spotkanie z Wolandem, który jest ucieleśnieniem zła, prowokuje refleksję nad istnieniem dobra i Boga. Kontrast między wiarą a niewiarą jest przedstawiony jako wewnętrzny konflikt, z którym mierzą się bohaterowie powieści.

Motyw zdrady pojawia się w różnych kontekstach, zarówno w relacji Mistrza i Małgorzaty, jak i w biblijnej opowieści o Jeszui i Judaszu. Małgorzata zdradza swojego męża dla miłości do Mistrza, co wprowadza dramatyczne napięcia w jej życiu. Natomiast zdrada Judasza, który sprzedał Jeszuę za srebrniki, ma swoje konsekwencje, zarówno moralne, jak i fizyczne. Inne przykłady zdrady, jak przyjaciółka Judy czy przyjaciel Mistrza, dodają głębią i tragiczności fabule.

Mistrz, jako postać mentora, odgrywa ważną rolę w życiu Małgorzaty i innych bohaterów. Jego życiowa filozofia, skupiona na poszukiwaniach prawdy i sensu, inspiruje innych. Inni mistrzowie, jak Berlioz czy Jeszua, również mają uczniów, którym przekazują swoje mądrości. Realizacja oczekiwań mistrzów jest często nieosiągalna, co prowadzi do wewnętrznych konfliktów i cierpienia, jak w przypadku Iwana Bezdomnego.

Motyw domu ukazuje poczucie dyskomfortu i poszukiwanie miejsca, które można nazwać prawdziwym domem. Mieszkanie w Moskwie, wątek Jeruszalaim i przeszłość Jeszui oraz Piłata wywołują pytania o to, czym naprawdę jest dom. Suterena, w której Mistrz i Małgorzata spędzają wiele czasu, oraz willa Małgorzaty z mężem są kontrastującymi miejscami, które pokazują różne formy odnalezienia spokoju. Wieczysty domek jest symboliczną nagrodą dla Mistrza i Małgorzaty, będąc wyrazem spełnienia ich marzeń.

Małgorzata jako dynamiczna postać kobieca jest również silnym motywem w powieści. Jej decyzje, wytrwałość i determinacja w walce o ukochanego pokazują jej siłę i niezależność. Na balu u Wolanda Małgorzata wykorzystuje swoją inteligencję i wrażliwość, co jest symbolicznym pokazaniem jej roli jako kobiety gotowej na poświęcenia w imię miłości. Kobieta w powieści Bułhakowa jest uosobieniem miłości i determinacji, która potrafi zmieniać rzeczywistość.

Motyw śmierci przewija się przez całą powieść i jest nieodłącznym elementem narracji. Śmierć Berlioza, ukrzyżowanie Jeszui oraz zabójstwo Judy to przykłady, jak śmierć wpływa na życie i losy bohaterów. Śmierć jest ukazywana jako konieczna część życia, będąca jednocześnie karą i odkupieniem. Postać barona Meigela, który zostaje zabity na balu, jest przykładem, jak śmierć odgrywa rolę w moralnej strukturze powieści.

Samotność jest motywem, który ukazuje, jak bohaterowie zmagają się z odrzuceniem i niezrozumieniem. Małgorzata, Mistrz, Piłat i Jeszua są postaciami, które doświadczają wewnętrznej pustki i samotności. Wszyscy bohaterowie powieści próbują na różne sposoby radzić sobie z uczuciem osamotnienia, co często prowadzi do tragicznych skutków.

Motyw władzy jest również obecny w powieści. Literaci, Woland, Poncjusz Piłat to postaci, które w różny sposób reprezentują władzę i jej realizację. Pragnienie władzy i jej zdobycie przekłada się na chaos i porządek, które Woland wprowadza do Moskwy. Władza, zarówno duchowa, jak i materialna, jest przedstawiona jako element skomplikowany i wielowymiarowy.

Motyw cierpienia przeplata się z innymi motywami, ukazując tragizm życia bohaterów. Samotność, niezrozumienie, poświęcenia i życiowe decyzje prowadzą do cierpienia, które jest obecne w karierze Mistrza i innych postaciach. Okrutny system, w którym żyją bohaterowie, jest często źródłem ich cierpień, ukazując brutalność rzeczywistości.

Motyw miasta, Moskwy i Jeruszalaim, pełni symboliczną rolę w fabule. Oba miasta są świadkami wydarzeń, które kształtują losy bohaterów. Moskwa, będąca miejscem chaosu, i Jeruszalaim, miejsce duchowych zmagań, są przedstawione jako tła, które wpływają na narrację i interpretację powieści.

Podsumowując, "Mistrz i Małgorzata" Michaiła Bułhakowa to powieść pełna różnorodnych motywów literackich, które wprowadzają czytelnika w świat pełen magii, filozoficznych rozważań i głębokich emocji. Motywy szatana, miłości, Boga, zdrady, nauczyciela, domu, kobiety, śmierci, samotności, władzy, cierpienia i miasta w znaczący sposób kształtują fabułę i przesłanie powieści. Ich analiza pozwala lepiej zrozumieć głębsze przesłania utworu oraz jego miejsce w kanonie literatury światowej. "Mistrz i Małgorzata" pozostaje jednym z najważniejszych dzieł literatury, którego motywy znajdują odniesienie i znaczenie również we współczesnym świecie, ukazując ponadczasowość i uniwersalność literatury.