Czy nieprzyjemne prawdy są lepsze od przyjemnych złudzeń? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanych fragmentów Przedwiośnia Stefana Żeromskiego oraz do wybranych tekstów kultury.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.08.2024 o 17:13

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 21.08.2024 o 16:16

Czy nieprzyjemne prawdy są lepsze od przyjemnych złudzeń? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanych fragmentów "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego oraz do wybranych tekstów kultury.

---

Rozważanie, czy nieprzyjemne prawdy są lepsze od przyjemnych złudzeń, to jedno z fundamentalnych zagadnień etycznych, które od wieków poruszają umysły filozofów, pisarzy i zwykłych ludzi. W literaturze, problem ten często stanowi główną oś narracji, ukazując, jak kłamstwo, choć czasem usprawiedliwiane dobrymi intencjami, niemal zawsze prowadzi do nieuchronnego cierpienia. W niniejszym wypracowaniu postaram się udowodnić, że unikanie prawdy poprzez złudzenia jest jedynie odkładaniem nieuniknionego bólu w czasie.

Kłamstwo bywa postrzegane jako niemoralne, gdyż łamie podstawową zasadę zaufania między ludźmi. Choć czasem może być usprawiedliwiane intencją ochrony kogoś przed cierpieniem, to jednak w długofalowej perspektywie, prawda zawsze wychodzi na jaw, powodując jeszcze większy ból. Przyjrzyjmy się temu zjawisku w literaturze, zaczynając od twórczości Stefana Żeromskiego i Bolesława Prusa.

W powieści "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego motyw oszustwa i złudzeń pojawia się wielokrotnie, lecz najbardziej dobitnie w kontekście opowieści o "szklanych domach". Głównymi bohaterami są Seweryn Baryka i jego syn, Cezary. Seweryn opowiada synowi o utopijnej wizji Polski, w której "szklane domy" symbolem sprawiedliwości, postępu i dobrobytu. Ta wzniosła opowieść pełni rolę przyjemnego złudzenia, które ma na celu zachęcenie Cezarego do powrotu do Polski, rozdartej wówczas przez wojnę i chaos polityczny.

Jednak po powrocie do ojczyzny Cezary konfrontuje się z brutalną rzeczywistością - kraj jest daleki od utopii, jaką sobie wyobrażał. Rozczarowanie Cezarego staje się tym bardziej bolesne, gdy zdaje sobie sprawę, że ojciec umarł, a on sam jest pozostawiony w kraju pełnym nierówności i bólu. W rzeczywistości, wizja "szklanych domów" była tylko iluzją, której celem było chwilowe podniesienie na duchu. Złudzenie to nie mogło zmienić brutalnej rzeczywistości Polski po I wojnie światowej, a jedynie zwiększyło rozczarowanie młodego Baryki. Wnioskiem z analizy powieści Żeromskiego jest to, że choć Seweryn kierował się dobrymi intencjami, okłamał syna, co w konsekwencji przysporzyło więcej cierpienia niż nadziei.

Podobny motyw fałszywych złudzeń odnajdziemy w powieści "Lalka" Bolesława Prusa. Ignacy Rzecki żyje w świecie bonapartystycznych złudzeń, wierząc ślepo w idee napoleońskie, które w rzeczywistości okazały się dawno przestarzałe. Ten jego światopogląd staje się kurtyną dla brutalnej prawdy: Polska, wtedy pod zaborami, sama musi walczyć o swoją niepodległość.

Z kolei Stanisław Wokulski, inny główny bohater "Lalki", żyje w złudzeniu romantycznej miłości do Izabeli Łęckiej. Przyjemne złudzenie, że Izabela odwzajemnia uczucie Wokulskiego, zostaje brutalnie zniszczone, gdy bohater odkrywa jej flirt ze Starskim. To zetknięcie z prawdą prowadzi Wokulskiego do depresji i próby samobójczej. Powieść "Lalka" wyraźnie pokazuje, że złudzenia, niezależnie od tego, jak piękne i przyjemne mogą się wydawać, są obciążone ryzykiem ogromnego bólu, gdy rzeczywistość w końcu daje o sobie znać.

Innym przykładem literackim, który porusza problematykę złudzeń i prawd, jest nowela Bolesława Prusa "Kamizelka". Młode małżeństwo, nauczycielka i urzędnik, żyją w skomplikowanej sieci wzajemnych oszustw, aby osłodzić sobie trudną rzeczywistość. Gdy mężczyzna zaczyna chorować, manipuluje paskiem od kamizelki, aby jego żona mogła sądzić, że jego stan zdrowia się poprawia. Ona z kolei, widząc co się dzieje, przesuwa sprzączkę, aby mąż nie zauważył, że schudł.

Ostatecznie urzędnik umiera, a jego żona musi opuścić miasto, żeby poradzić sobie z prawdą. Mimo wzajemnej miłości i troski, złudzenia nie były w stanie zmienić bolesnej rzeczywistości i śmierć mężczyzny była nieunikniona. Analiza "Kamizelki" ukazuje, że choć intencje bohaterów były czyste, złudzenia stworzyły jedynie chwilową ulgę, która nie mogła zmienić nieudanego losu.

Przykłady z literatury Polskiej dowodzą, że prawda, nawet jeśli bolesna, jest koniecznością dla prawdziwego dojrzewania i rozwoju człowieka. Złudzenia mogą działać jako chwilowe schronienia przed brutalną rzeczywistością, ale ich utrzymywanie prowadzi do jeszcze większego cierpienia, gdy prawda w końcu wychodzi na jaw. Na podstawie analizy powieści Żeromskiego i Prusa można stwierdzić, że kłamstwa, mimo dobrych intencji, nie są skutecznym sposobem radzenia sobie z rzeczywistością; są one tymczasowym wytchnieniem, które w dłuższej perspektywie prowadzi do tragicznych skutków.

Prawda, przeciwstawiająca się złudzeniom, jest niezbędna do rozwoju i dojrzewania człowieka. Nawet najpiękniejsze marzenia i wizje nie są w stanie zastąpić rzeczywistości, która, choć trudna, jest jedyną drogą do prawdziwego zrozumienia i akceptacji życia. Złudzenia, nawet te najprzyjemniejsze, są w rzeczywistości formą ucieczki przed trudnościami, które prędzej czy później muszą zostać pokonane. Literatury nauczają nas, że tylko konfrontacja z prawdą, choć bolesna, jest w stanie przynieść prawdziwe wyzwolenie i rozwój. Temat kłamstw i złudzeń jest nie tylko aktualny w literaturze historycznej, ale także wciąż istotny w dzisiejszym świecie, zachęcając do dalszego zgłębiania i refleksji nad jego znaczeniem i konsekwencjami.