Król Edyp - streszczenie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.08.2024 o 22:19

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 27.08.2024 o 22:05

"Król Edyp" to jedno z najbardziej znanych dzieł Sofoklesa, wielkiego tragediopisarza starożytnej Grecji. Sofokles, żyjący w latach 496-406 p.n.e., jest jednym z trzech wielkich dramaturgów greckich, obok Ajschylosa i Eurypidesa. Sztuka "Król Edyp" powstała między 430 a 425 r. p.n.e. i stanowi centralną część tzw. cyklu tebańskiego, do którego należą także takie dzieła jak "Antygona" i "Edyp w Kolonie". Tragedia przedstawia losy Edypa, króla Teb, uwikłanego w sieć losu i przeznaczenia, co stanowi główny temat utworu.

"Król Edyp" jest przykładem klasycznej tragedii greckiej, osadzonej w zasadzie trzech jedności: miejsca, czasu i akcji. Akcja sztuki rozgrywa się w ciągu jednego dnia, w jednym miejscu (przed pałacem królewskim w Tebach), i dotyczy jednego głównego wątku – odkrycia prawdy o zabójstwie Lajosa. Forma dramatu przestrzega konwencji antycznej tragedii, dzieląc się na pięć głównych części: prologos, parodos, epeisodiony, stasimony i exodos. Istotne jest także wprowadzenie trzech aktorów na scenę, co pozwala na bardziej skomplikowaną interakcję między postaciami.

W prologosie Edyp, król Teb, spotyka się z Kapłanem i mieszkańcami miasta, którzy skarżą się na klęski i zarazy nawiedzające miasto. Edyp, mimo że wcześniej okazał się wybawicielem miasta, teraz również pragnie pomóc swym poddanym. Właśnie wtedy powraca Kreon, brat Jokasty (żony Edypa), z wyroczni Apollona w Delfach. Kreon przybywa z wieńcem laurowym, co zwiastuje, że przynosi ważną wiadomość. Informuje, że klątwa ciążąca na Tebach zostanie zdjęta tylko wtedy, gdy zostanie wyjaśniona śmierć poprzedniego króla, Lajosa. Edyp deklaruje, że zrobi wszystko, by znaleźć mordercę i odwrócić zarazę.

Po prologosie następuje parodos – wejście Chóru, który opisuje tragiczną sytuację w Tebach, wyrażając błagania o boską pomoc. Chór pełni w tragedii rolę komentatora, który nie tylko opisuje aktualne wydarzenia, ale i wyraża zaniepokojenie oraz nadzieje społeczeństwa.

W pierwszym epeisodionie Edyp rozkazuje wszystkim mieszkańcom Teb, aby pomogli w znalezieniu mordercy Lajosa. Oferuje nagrodę za informacje i przeklina zabójcę, nie zdając sobie sprawy, że odnosi się do samego siebie. Chór sugeruje, by zwrócono się o pomoc do Tyrezjasza, słynnego wróżbity, który posiada dar przewidywania przyszłości.

W drugim epeisodionie pojawia się Tyrezjasz, który początkowo nie chce ujawniać prawdy. Pod naciskiem Edypa w końcu mówi, że to właśnie Edyp jest zabójcą Lajosa. Edyp, oburzony i zszokowany, oskarża Tyrezjasza oraz Kreona o spisek mający na celu obalenie go z tronu. Nie może uwierzyć, że on, który uwolnił Teby od Sfinksa, mógłby być winny tak haniebnej zbrodni. Jego podejrzenia wobec Kreona rosną, tworząc konflikt między nimi.

W trzecim epeisodionie Edyp konfrontuje się z Kreonem, oskarżając go o zdradę. Kreon jest oburzony niesłusznymi oskarżeniami, a konflikt wydaje się zaostrzać. Wtedy interweniuje Jokasta, żona Edypa, uspokajając spór i próbując załagodzić sytuację. Opowiada historię przepowiedni dotyczących Lajosa, który miał zginąć z rąk własnego syna, co rzekomo nie miało miejsca, gdyż Lajos został zabity przez zbójców na rozdrożu. Te słowa wywołują w Edypie wątpliwości co do jego własnych losów.

W czwartym epeisodionie Edyp zaczyna opowiadać o swojej przeszłości. Wyjawia, że dorastał jako książe w Koryncie, ale gdy dowiedział się z wyroczni delfickiej, że ma zabić swojego ojca i poślubić własną matkę, postanowił opuścić rodzinne miasto, by uniknąć przeznaczenia. Podczas swojej podróży, w miejscu gdzie rozchodzą się cztery drogi, zabił starca, broniąc się przed napaścią – czyżby to był Lajos?

Chór komentuje wydarzenia w stasimonie, przypominając o gniewie bogów i nieszczęściach, które spadły na Teby. W rozważaniach Chóru pojawia się temat przepowiedni i nieuchronności przeznaczenia, które przeplatają się z wydarzeniami obecnymi w tragedii.

W exodosie posłaniec z Koryntu przynosi wiadomość o śmierci Polybosa, którego Edyp uważał za swojego ojca. Edyp początkowo cieszy się, myśląc, że przepowiednia nie może się spełnić, skoro jego ojciec umarł naturalną śmiercią. Jednak posłaniec wyjawia, że Polybos nie był jego biologicznym ojcem, a Edyp został znaleziony jako niemowlę z przebitymi stopami przez pasterza na zboczu góry.

Cała prawda wychodzi na jaw, gdy dawny sługa Lajosa potwierdza, że to właśnie on niegdyś oddał niemowlę, syna Lajosa, pasterzowi, by oszczędzić jego życie. Edyp uświadamia sobie, że przepowiednie się spełniły – zabił swojego ojca, Lajosa, i poślubił swoją matkę, Jokastę. Wstrząśnięta tą wiadomością Jokasta popełnia samobójstwo, a Edyp, w akcie desperacji, wyłupia sobie oczy i prosi Kreona o opiekę nad jego dziećmi oraz wygnanie z Teb.

Podsumowując wydarzenia, "Król Edyp" ukazuje tragiczną ironię i spełnienie przepowiedni, które przepełniają los głównego bohatera. Edyp staje się symbolem niewinnej zbrodni i pychy. Jego los jest dramatycznym studium nad losem człowieka w starożytnej Grecji, pełnym połączenia przeznaczenia z wolną wolą, moralności i tragizmu.

Refleksje na temat dzieła pokazują jego ogromne znaczenie w literaturze i filozofii. "Król Edyp" stał się inspiracją dla wielu późniejszych utworów literackich i filozoficznych, w tym Freuda, który analizował dzieło pod kątem kompleksu Edypa. Uniwersalność tragedii Sofoklesa polega na głębokiej analizie ludzkiej kondycji, konfliktów moralnych i nieuchronności losu, co czyni ją aktualną także we współczesnych interpretacjach.