Przedwiośnie jako powieść dojrzewania i wkraczania w dorosłość

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.08.2024 o 18:47

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 29.08.2024 o 18:10

"Przedwiośnie", napisane przez Stefana Żeromskiego, jest jednym z najważniejszych dzieł literatury polskiej XX wieku. Powieść powstała w 1924 roku, tuż po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, co nadaje jej wyjątkowy kontekst historyczny. Żeromski, uznany przez współczesnych za „sumienie narodowe”, stworzył dzieło, które jest nie tylko komentarzem społecznym, ale także głęboką analizą procesów dorastania i wkraczania w dorosłość na tle trudnych czasów. Powieść skupia się na życiu Cezarego Baryki, młodego Polaka, którego dążenie do dorosłości odbywa się na tle burzliwych zmian społeczno-politycznych, jakie przetaczały się przez Europę i Polskę na początku XX wieku.

Teza, że "Przedwiośnie" przedstawia dojrzewanie Cezarego Baryki oraz jego wkraczanie w dorosłość w kontekście burzliwego okresu historycznego, znajduje potwierdzenie w różnych etapach życia bohatera, od dzieciństwa w zasobnej rodzinie po tragiczną podróż do Polski i bolesne rozczarowanie nową rzeczywistością.

W okresie młodości Cezary Baryka żyje w Baku, gdzie jego rodzina cieszy się zamożnością i stabilnością finansową. Ojciec Cezarego, Seweryn, oraz matka, Jadwiga Dąbrowska, stanowią fundament, na którym opiera się życie młodego Baryki. Przed wybuchem I wojny światowej rodzina Baryków może uchodzić za przykład spokojnego życia w dostatku. Seweryn, lojalny urzędnik i kochający ojciec, oraz Jadwiga, troskliwa matka, starają się zapewnić synowi możliwie najlepsze warunki wychowania. Jednakże, wybuch wojny i powołanie Seweryna do rosyjskiego wojska rujnują ten spokój.

Początkowo Cezary cieszy się wolnością, wynikającą z nieobecności rygorystycznego ojca, co prowadzi go do młodzieńczej nieodpowiedzialności. Bez stałego nadzoru, chłopak porzuca naukę, spędza noce w gronie rówieśników i zaczyna lekceważyć matkę, co prowadzi do licznych konfliktów. W ten sposób Żeromski ukazuje młodzieńczą beztroskę i nieświadomość konsekwencji swoich działań, które są charakterystyczne dla wieku dojrzewania.

Rewolucja bolszewicka wprowadza Cezarego w świat ideologicznych konfliktów, z którymi do tej pory nie musiał się zmagać. Młody Baryka zostaje zafascynowany komunistycznymi hasłami, co prowadzi do jeszcze głębszych sporów z matką, która jest zdruzgotana destrukcyjnymi skutkami rewolucji. Cezary, przekonany o słuszności rewolucji, angażuje się w jej działania, ignorując ostrzeżenia matki. Symboliczne uderzenie dyrektora szkoły oraz zdradzenie miejsca ukrycia kosztowności rodziny pokazują jego radykalne podejście do idei równości i przemocy.

Jednak rewolucja niesie ze sobą bolesne straty osobiste. Choroba i śmierć Jadwigi, wynikające z wycieńczenia i braku odpowiedniej opieki, stają się dla Cezarego ogromnym szokiem. Matczyna troska wobec syna, pomimo jego buntowniczych działań, oraz tragiczny finał ich relacji uświadamiają mu, jak bardzo się mylił. To doświadczenie jest dla niego swoistym egzaminem dojrzałości – zmuszającym go do przewartościowania swoich poglądów.

Cezary nie pozostaje obojętny wobec konsekwencji rewolucji. Doświadcza wojennej rzeczywistości, służąc w tureckiej armii i spotykając się z brutalnością wojny. Kluczowym momentem jest dla niego widok zwłok pięknej Ormianki, co staje się katalizatorem jego zmiany. Romantyczne idee rewolucji ustępują miejsca brutalnej prawdzie o jej kosztach.

Podróż do Polski, gdzie Cezary towarzyszy ojcu, staje się dla niego kolejnym ważnym etapem dorastania. Seweryn opowiada synowi o wizji nowej Polski, pełnej szklanych domów i sprawiedliwości społecznej, co buduje w młodym Baryce nadzieje na lepszą przyszłość. Jednak śmierć Seweryna podczas podróży pozostawia Cezarego samego, bez oparcia, zmuszając go do podejmowania samodzielnych decyzji.

Po dotarciu do Polski Cezary Baryka doznaje bolesnego rozczarowania. Opisywanie przez ojca kraina szklanych domów okazuje się utopią, a rzeczywistość pełna jest biedy, niesprawiedliwości i chaosu. Mimo trudności, Cezary otrzymuje pomoc od Szymona Gajowca, który stara się wprowadzić go w nowe życie, umożliwiając mu rozpoczęcie studiów medycznych. Obserwacja entuzjazmu młodych Polaków oraz codziennych zmagań z trudnym życiem w nowej Polsce budzą w Cezarym świadomość narodową. Uczestnictwo w wojnie polsko-bolszewickiej, ratując życie towarzysza broni Hipolita Wielosławskiego, przekształca go z chłopca w mężczyznę, gotowego walczyć za własny kraj.

Pobyt w Nawłoci to kolejny ważny etap w życiu Cezarego, gdzie dojrzewa emocjonalnie i społecznie. Relacje z trzema kobietami – Wandą, Karoliną i Laurą – stają się dla niego lekcją zarządzania uczuciami i odpowiedzialności za własne czyny. Flirt z Karoliną, romans z Laurą i bójka z Barwickim kończąca się śmiercią Karoliny uczą go, jak trudne i skomplikowane mogą być emocjonalne związki międzyludzkie. Doświadczenia te, choć bolesne, stają się fundamentem jego dorosłości.

Obserwacje kontrastów między biedą chłopów a zbytkownością szlachty również kształtują jego poglądy społeczno-gospodarcze. Widząc, w jak trudnych warunkach żyją inni, młody Baryka zaczyna dostrzegać złożoność problemów społecznych i staje się bardziej krytyczny wobec nierówności.

Powrót do Warszawy i ponowny powrót na studia to kolejny etap dorastania Cezarego, który mimo problemów finansowych, stara się kontynuować edukację. Relacje z Gajowcem, pomoc przy książce o Polsce oraz długie dyskusje na temat przyszłości kraju uczą go odpowiedzialności i krytycznego myślenia. Zaczyna również rozmawiać z Antonim Lulkiem, konfrontując swoje dawne idee komunistyczne z nowym spojrzeniem na rzeczywistość. Powoli odsuwając się od dawnych poglądów, Cezary staje się samodzielnym myślicielem, zdolnym do analizy i krytyki populistycznych haseł.

Ostateczny egzamin dojrzałości Cezary przechodzi podczas manifestacji robotników. Udział w niej jest symbolicznym aktem dojrzałości i świadomym wyborem, by działać jako niezależna jednostka, a nie członek tłumu. Chociaż dyskutowane idee wciąż nie są w pełni wykrystalizowane, to jego odłączenie się od tłumu świadczy o osiągnięciu nowego poziomu samodzielności i odpowiedzialności.

Podsumowując drogę Cezarego Baryki, można zauważyć, że od beztroskiego, podległego ideom młodzieńca przechodzi ewolucję do świadomego, dojrzałego mężczyzny. Przez traumatyczne doświadczenia wojenne, straty osobiste, rozczarowania społeczne i skomplikowane relacje międzyludzkie, Cezary zmienia się, dojrzewa, przewartościowuje swoje życie i poglądy. Otwarte zakończenie powieści pozostawia wiele pytań dotyczących dalszych losów bohatera, symbolizując również nieustanny proces dojrzewania i poszukiwania swojej drogi życiowej.

Tym samym, "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego stanowi fascynującą powieść o dojrzewaniu i wkraczaniu w dorosłość, osadzoną w kontekście burzliwego okresu historycznego, ukazującą nie tylko indywidualną przemianę głównego bohatera, ale także złożoność społecznych i politycznych realiów początku XX wieku.